II SA/Ka 926/02

Dnia 27 maja 2004 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Leszek Kiermaszek Sędzia WSA Włodzimierz Kubik Asesor WSA Rafał Wolnik (spr.) Protokolant ref. Stażysta Aleksandra Żmudzińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 maja 2004 roku sprawy ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej A na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia, w wyniku wznowienia postępowania, decyzji w sprawie pozwolenia na budowę 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia [...] Nr [...]. Oraz orzeka, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana 2. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącej Wspólnoty kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania Decyzją z dnia [...] Prezydent Miasta B. udzielił P.F. pozwolenia na budowę, obejmującego prace budowlane związane z adaptacją strychu na mieszkanie, położone w B. przy ul. [...]. Następnie decyzja ta na wniosek inwestora i za zgodą Wspólnoty Mieszkaniowej nieruchomości nr [...] przy ul. [...] w B. została zmieniona decyzją Prezydenta Miasta B. z dnia [...]. W decyzji tej organ pierwszej instancji postanowił zmienić swoją pierwotną decyzję w taki sposób, że zatwierdza się aneks do projektu budowlanego obejmujący budowę balkonu od strony [...]. Organ stwierdził ponadto, że decyzja ta stanowi integralną część decyzji z dnia [...]. Jako procesową podstawę wydania decyzji zmieniającej organ wskazał przepis art. 155 Kodeksu postępowania administracyjnego. Pismem z dnia [...] Zarząd Wspólnoty Mieszkaniowej sąsiedniej nieruchomości przy ul. [...] w B., zwrócił się do Urzędu Miasta o uchylenie decyzji z dnia [...]. W uzasadnieniu wskazał, że przedmiotowy balkon jest usytuowany w strefie granicy obu nieruchomości, w bliskiej odległości od okna mieszkania i że będzie zacieniał to mieszkanie. Ponadto Zarząd Wspólnoty zwrócił uwagę, że nie wyrażał zgody na tą inwestycję, a ponadto nie brał udziału w postępowaniu administracyjnym. Na skutek interwencji Kierownika Oddziału w Wydziale Architektury [...] Urzędu Wojewódzkiego, organ pierwszej instancji rozpoznał pismo Zarządu Wspólnoty z dnia [...], jako wniosek o wznowienie postępowania i wydał w dniu [...] postanowienie (błędnie określając je decyzją) o wznowieniu postępowania w sprawie wydanego w dniu [...] pozwolenia na budowę dla P.F. W uzasadnieniu tego postanowienia organ wskazał, że postępowanie należało wznowić, gdyż w postępowaniu o wydanie przedmiotowego pozwolenia nie brała udziału, jak również nie została poinformowana o treści decyzji kończącej postępowanie strona – Wspólnota Mieszkaniowa nieruchomości przy ul. [...] w B. W toku wznowionego postępowania Zarząd Wspólnoty przy ul. [...] sprecyzował, że kwestionuje wyłącznie to rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji, które dotyczy budowy balkonu. W rezultacie wznowionego postępowania Prezydent Miasta B. wydał w dniu [...] decyzję nr [...]., na mocy której odmówił uchylenia swojej decyzji z dnia [...] i związanej z nią decyzji z dnia [...]. W uzasadnieniu tej decyzji organ wskazał, że statusu strony nie przesądza sąsiedztwo i że właściciele sąsiedniej nieruchomości nie są stroną postępowania jeżeli zamierzenie budowlane zgodne jest z przepisami prawa budowlanego. Wskazał również, że zarzuty dotyczące niezgodnego z prawem wykonania balkonu nie znalazły potwierdzenia w prowadzonym przez organ nadzoru budowlanego postępowaniu. Reasumując stwierdził, że skoro w wyniku przeprowadzonego ponownie postępowania mogłaby zapaść decyzja odpowiadająca wydanemu w dniu [...] pozwoleniu, to należało orzec o odmowie uchylenia tej decyzji. W odwołaniu od tej decyzji Wspólnota Mieszkaniowa nieruchomości przy ul. [...] wniosła o jej uchylenie w całości zarzucając naruszenie prawa materialnego (nie wskazując konkretnych przepisów), a w dalszym toku postępowania Zarząd Wspólnoty uzasadnił swoje odwołanie tymi samymi argumentami, jaki zgłaszał w toku postępowania przed organem pierwszej instancji. Na skutek odwołania Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazał, że projekt adaptacji strychu i budowy balkonu nie naruszał substancji w budynku sąsiednim, co powodowało, że zgoda właścicieli tego budynku nie była potrzebna. Wskazał dalej, że w zabudowie zwartej mieszkaniowej nie jest wymagana zgoda na zabudowę w granicy działki. Powołał się także na analizę zacienienia, wg której usytuowanie balkonu nie narusza przepisu art. 5 ust. 2 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku – Prawo budowlane (tekst jednolity Dz.U. z 2000 roku, Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.). Stwierdził wreszcie, że fakt, że strona nie brała udziału w postępowaniu zmierzającym do wydania pierwotnych decyzji w istocie nie wpłynął na ich treść. Skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego na tę decyzję wniosła Wspólnota Mieszkaniowa A, domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji, a także ewentualnie poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. Skarżąca zarzuciła organom administracyjnym wydanie decyzji w oparciu o wcześniejsze decyzje naruszające prawo, a ponadto naruszenie prawa strony do uczestniczenia w całym prowadzonym postępowaniu. W uzasadnieniu skarżąca wskazała na uchybienia w prowadzonym postępowaniu, w szczególności na utrudnianie jej dostępu do dokumentów, jak i wybiórcze doręczanie korespondencji. Podtrzymała ponadto swoje wcześniejsze stanowisko w sprawie legalności budowy przedmiotowego balkonu. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie nie zgadzając się z zarzutami podniesionymi w skardze i podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej bowiem kolejności wskazać należy, że zgodnie z przepisem art. 28 Kodeksu postępowania administracyjnego stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie. Nie ulega zatem wątpliwości, że właściciele lub zarządcy nieruchomości bezpośrednio sąsiadujących z nieruchomością, na której inwestor ma zamiar wykonać takie roboty budowlane, które mogą mieć wpływ na oddziaływanie na nieruchomość sąsiednią, mają przymiot strony w postępowaniu administracyjnym. Nie można w tym zakresie uzależniać przyznania przymiotu strony od wyniku tego postępowania, gdyż okoliczność uzasadniająca uznanie danej osoby za stronę nie może mieć wpływu na wynik postępowania. Istotą przymiotu strony jest bowiem jej uprawnienie do czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym, w tym prawo do korzystania ze środków kontroli instancyjnej i sądowoadministracyjnej. W niniejszej sprawie problem ten został dostrzeżony przez organy administracji. Wydając bowiem postanowienie o wznowieniu postępowania organ pierwszej instancji opierając się na przepisie art. 145 § 1 pkt 4 kpa uznał, że skarżąca bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu, podczas, gdy powinna była brać w nim udział jako strona tego postępowania. Słusznie zatem przesądził o przymiocie strony, przypisując ten przymiot skarżącej. Przyjmując powyższe ustalenia organy obu instancji błędnie dokonały zarówno oceny żądań skarżącej w postępowaniu administracyjnym, jak i doprowadziły do wadliwego rozstrzygnięcia w sprawie. Wskazać należy, że skarżąca, zarzucając pominięcie jej jako strony postępowania, kwestionowała wyłącznie decyzję organu pierwszej instancji z dnia [...], a więc decyzję zmieniającą, wydaną w trybie art. 155 kpa. W żadnym stadium postępowania skarżąca nie podważała decyzji pierwotnej z [...], co zresztą przedstawiciel skarżącej potwierdził na rozprawie w dniu 27 maja 2004 roku. O ile zatem postanowienie o wznowieniu postępowania wydane zostało prawidłowo w stosunku do całego postępowania w sprawie wydanego pozwolenia na budowę, o tyle decyzje wydane na skutek tego wznowienia błędnie odnosiły się do całości postępowania. Zważyć bowiem należy, że decyzja zmieniająca wydana być mogła w sposób prawidłowy na podstawie art. 155 kpa jedynie za zgodą wszystkich stron postępowania. Nie można zatem twierdzić, że pominięcie jakiejkolwiek strony w postępowaniu pozostaje bez wpływu na końcowe rozstrzygnięcie w sprawie. Ze stanowiska skarżącej jednoznacznie wynika, że nie wyrażała ona zgody na budowę przedmiotowego balkonu. Gdyby zatem brała udział od początku w postępowaniu, to nie mogłoby dojść do wydania decyzji w oparciu o art. 155 kpa, gdyż taka decyzja może być wydana wyłącznie w przypadku zgody wszystkich stron. Tej okoliczności organy orzekające nie wzięły pod uwagę rozpatrując sprawę w wyniku wznowienia postępowania. Taka z kolei sytuacja doprowadziła do stanu, w którym pomimo, iż uznano skarżącą za stronę postępowania, to utrzymano w obrocie prawnym decyzję, której byt prawny uzależniony jest właśnie od zgody wszystkich stron. Taka sytuacja powoduje, że nie znajduje uzasadnienia twierdzenie organów obu instancji, że w wyniku przeprowadzonego ponownie postępowania mogłaby zapaść decyzja odpowiadająca w swojej treści decyzji pierwotnej, gdyż jak wyżej wskazano decyzja zmieniająca z dnia [...] nie mogłaby zapaść bez zgody skarżącej. Zwrócić należy uwagę również na okoliczność, iż decyzją poprzedzającą wydanie zaskarżonej decyzji organ pierwszej instancji odmówił uchylenia decyzji z dnia [...], podczas, gdy strona nie wnosiła o jej uchylenie. Rozpoznając zatem ponownie sprawę na etapie po wydanym postanowieniu o wznowieniu postępowania, organ winien w pierwszej kolejności zbadać zakres żądań skarżącej i rozpoznać sprawę w granicach tych żądań. Organ winien mieć przy tym na uwadze, że z przyczyn wskazanych powyżej decyzja zmieniająca z dnia [...] nie mogła być wydana prawidłowo w oparciu o art. 155 kpa. Prowadząc postępowanie w oparciu o art. 149 § 2 kpa organ winien wydać decyzję w oparciu o art. 151 kpa, uwzględniając przy tym terminy określone w art. 146 § 1 kpa. Mając powyższe na uwadze Sąd uwzględnił skargę na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.). W przedmiocie wykonalności zaskarżonej decyzji Sąd orzekł na podstawie art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Na zasądzoną kwotę składa się kwota uiszczonego przez skarżącą wpisu sądowego.