II SA/Ka 945/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Wiesław Morys (spr.) Sędziowie NSA Adam Mikusiński WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik Protokolant asystent Olga Kocot-Barabasz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 lutego 2005 r. sprawy ze skargi L.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego uchyla zaskarżoną decyzję. Decyzją z dnia [...] Prezydent Miasta K., na zasadzie art.2 ust.1-3, art.3 ust.1 i art.5 ust.1 i 5 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz.U. Nr 71, poz.734 ze zm.), przyznał L.S. dodatek mieszkaniowy w kwocie [...] zł miesięcznie za okres od dnia [...] do dnia [...]. W uzasadnieniu przedstawił sposób jego wyliczenia. W odwołaniu od tego rozstrzygnięcia L.S. – domagając się jego zmiany - podał, iż w dniu [...] spółdzielnia mieszkaniowa, w zasobach której pozostaje zajmowane przez niego mieszkanie, wykazała [...], czego poprzednio nie uczyniła. W związku z tym, w jego ocenie, należało kwotę z tego tytułu uwzględnić w wydatkach na mieszkanie, co zmieniłoby wysokość dodatku. Zaskarżoną decyzją, na zasadzie art.17 ust.1 i 2 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, art.138 §1 pkt 1 k.p.a. i art.2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz.U. z 2001 r. Nr 79, poz.856), utrzymano w mocy powyższe rozstrzygnięcie. Organ odwoławczy doszedł bowiem do przekonania, iż odpowiada ono prawu, podzielając ustalenia faktyczne i rozważania dokonane przez organ pierwszej instancji. W uzasadnieniu przedstawił sposób obliczenia dodatku, natomiast ustosunkowując się do zarzutu odwołania, wskazał, że przy wyliczeniu przedmiotowego świadczenia bierze się pod uwagę okresowe wydatki na gospodarstwo domowe związane z zajmowaniem lokalu za ostatni miesiąc, tj. miesiąc, w którym składany był wniosek. W tej sprawie nastąpiło to w dniu [...], stąd należało przyjąć wydatki z tego tytułu poczynione w [...], które wyniosły [...] zł. Zdaniem organu brak jest podstaw do uwzględnienia prezentowanej przez odwołującego się kwoty, zwłaszcza gdy z art.7 ust.10 cytowanej ustawy o dodatkach mieszkaniowych wynika, że zmiany danych w okresie 6 miesięcy od dnia przyznania dodatku nie mają wpływu na jego wysokość. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący wniósł o uchylenie tej decyzji, podnosząc okoliczność przedstawioną w odwołaniu, której - w jego ocenie - organ odwoławczy błędnie nie uwzględnił. Wskazał, iż wniosek o przyznanie dodatku złożył w dniu [...], zaś data [...] jest datą potwierdzenia danych w nim zawartych. Brak zaliczenia do wydatków na zajmowane mieszkanie należności z tytułu [...] uznał za wadę skutkującą naruszeniem przepisów prawa materialnego i procesowego. Prowadzi to bowiem do zaniżenia przysługującego mu dodatku. Odpowiadając na skargę organ odwoławczy postulował jej oddalenie, podtrzymując argumentację zaprezentowaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: W pierwszej kolejności wymaga wyjaśnienia, że z dniem 1 stycznia 2004 r. utraciła moc ustawa z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (p. art.3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), zaś sądownictwo administracyjne stało się dwuinstancyjne, przy czym w pierwszej instancji orzekają wojewódzkie sądy administracyjne (p. art.3 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269). Stosownie do brzmienia art.97 §1 powyższej ustawy sprawa niniejsza podlega rozpoznaniu przez tutejszy sąd na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Wedle treści art.1 cytowanej ustawy o ustroju sądów administracyjnych sądy te powołane są do kontroli zgodności z prawem poddanych ich kognicji aktów administracyjnych. W toku właściwego postępowania badają więc czy owe akty nie uchybiają przepisom prawa materialnego lub procesowego w stopniu mającym lub mogącym mieć wpływ na wynik sprawy (p. art.145 §1 pkt 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Kontrolują również, czy owe akty nie są dotknięte kwalifikowaną wadą prawną uzasadniającą ich nieważność (p. art.145 §1 pkt 2 tej ustawy). Przy czym, w myśl art.134 §1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sądy te nie są związane zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oceniając zgodność z prawem zaskarżonej decyzji w tych ramach Wojewódzki Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, że uchybia ona przepisom prawa materialnego i procesowego w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. Skarga podlegała zatem uwzględnieniu z powodów w niej przedstawionych, jak też z uwagi na trafność zarzutów branych pod rozwagę z urzędu. Bowiem przede wszystkim sprawa nie została należycie wyjaśniona, przeto nie dojrzała do rozstrzygnięcia, czym naruszono dyspozycje przepisów art.7, art.9, art.75 §1, art.77 §1 k.p.a., a co pociągnęło za sobą uchybienie przepisom prawa materialnego przyjętym za podstawę decyzji. Na początek, porządkując zakres rozpoznania, godzi się stwierdzić, iż nie budzi zastrzeżeń spełnienie przez skarżącego przesłanek prowadzących do uzyskania przedmiotowego świadczenia, a kwestionowana jest tylko jego wysokość. Przeto tylko w tym kierunku należało ześrodkować ustalenia faktyczne i rozważania prawne. Dalej trzeba uwypuklić, że niewyjaśnienie istotnych okoliczności faktycznych dotyczy w pierwszej kolejności daty złożenia wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego przez skarżącego. W tej materii występuje spór pomiędzy stroną i organem. Tymczasem wydaje się, że data złożenia wniosku jest jeszcze zupełnie inna niż prezentowana zarówno przez stronę, jak i organ. Skarżący twierdzi, że czynności tej dokonał w dniu [...] (taką datę noszą deklaracja o wysokości dochodów, karta uzupełniająca wniosek, oraz specyfikacja wydatków na mieszkanie), organ drugiej instancji zaś, że miało to miejsce w dniu [...] (taką datę zamieszczono na końcu wniosku). Wydaje się jednak, że obie te wersje są wadliwe, gdyż pogląd strony nie został potwierdzony, a stanowisko organu jest błędne, bo – jak słusznie powiada skarżący – data [...] (jak zresztą data [...]) pojawiająca się na wniosku jest prawdopodobnie datą poświadczenia zawartych w nim danych przez pracownika [...] (i pracownika [...]). Tymczasem umknęło zarówno skarżącemu, jak i organowi, że na pierwszej stronie wniosku widnieje tzw. prezentata (datownik) organu pierwszej instancji zawierająca datę [...], która wydaje się być datą faktycznego wpływu wniosku do tegoż organu. Nie wiadomo tylko czy skarżący złożył go osobiście, czy za pośrednictwem poczty (wówczas trzeba byłoby przyjąć wcześniejszą datę nadania podania, która byłaby datą jego wniesienia). Na marginesie, w takiej sytuacji dodatek należałby się skarżącemu od [...]. Data złożenia wniosku ma znaczenie dla wyniku sprawy nie tylko z powodu wyznaczenia daty wypłaty świadczenia, ale także ze względu na jego wysokość. Jak głosi art.3 ust.1 dla ustalenia tej wielkości przyjmuje się dochód gospodarstwa domowego wnioskodawcy za okres 3 miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosku, zaś z brzmienia przepisów ustawy o dodatkach mieszkaniowych, szczególnie art.7 ust.5, należy wprowadzić wniosek, iż wydatki ponoszone na lokal uwzględnia się w wysokości uiszczonej za miesiąc, w jakim złożono wniosek. Po wtóre przyszło zważyć, iż nie budzi również zastrzeżeń, iż istotne znaczenie dla wysokości dodatku mają wydatki na lokal. Kwestią sporną są należności za [...]. W specyfikacji ujęto je odrębnie za [...] i [...] w dwóch pozycjach, przy czym są to kwoty [...]. Jak wynika z dołączonego w postępowaniu odwoławczym pisma z dnia [...], ostateczne rozliczenie okazało się inne. Jak się wydaje, obejmuje ono miesiące od [...] do [...] (bądź za [...] kwartał tego roku), przeto po pierwsze należało je uwzględnić w obliczeniach wydatków na lokal (p. art.6 ust.4 pkt 2 cytowanej ustawy i §2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2001 r. w sprawie dodatków mieszkaniowych (Dz.U. Nr 156, poz.1817)), po wtóre należało to uczynić w wysokości realnie uiszczonej. W tym miejscu godzi się podkreślić, iż organ odwoławczy jest również organem merytorycznie rozpatrującym sprawę, co oznacza m.in., iż uwzględnia stan faktyczny i prawny istniejący w dacie orzekania. Nie jest więc związany ustaleniami organu pierwszej instancji. Trzeba zważyć, iż zaliczka ma charakter tymczasowy i podlega rozliczeniu wedle określonych reguł; nie jest ona końcową należnością. Toteż należy dążyć do przyjęcia do wydatków na mieszkanie faktycznie ponoszonych kosztów z tego tytułu. W wypadku zobowiązania do zapłaty jednorazowej owej tzw. niedopłaty pozwala na to przepis §2 ust.3 przywołanego rozporządzenia, który stanowi, iż wydatki naliczone i ponoszone za okres dłuższy niż jeden miesiąc przelicza się na okresy miesięczne. Przeto omawianą zaległość należało rozliczyć za poszczególne miesiące. Tym bardziej, iż jest to należność za [...] także w miesiącu, jaki objęty jest wykazem wydatków. W przeciwnym razie tego rodzaju wydatki nigdy nie podlegałyby uwzględnieniu, gdyż z reguły obejmują one krótsze okresy niż okres wypłaty dodatku. Zwłaszcza, gdyby podzielić pogląd organu odwoławczego odnoszący się do zastosowania przepisu art.7 ust.10 ustawy o dodatkach mieszkaniowych. Tymczasem nie ma on takiego znaczenia, jakie mu się przypisuje. Chodzi w nim bowiem o zmiany zaszłe w toku okresu, w jakim wypłacany jest dodatek, podczas gdy omawiana korekta dotyczy okresu poprzedniego z uwagi na rozliczenie wsteczne [...]. Z tych powodów zaskarżona decyzja nie mogła się ostać. W toku ponownego rozpatrzenia sprawy rzeczą właściwego organu będzie wyjaśnienie sprawy w naprowadzonych kierunkach (szczególnie w zakresie daty złożenia wniosku i rzeczywistych wydatków ponoszonych przez skarżącego na zajmowane mieszkanie) i stosownie do wyniku tych ustaleń, wydanie właściwej treści rozstrzygnięcia, które należy umotywować wedle przepisanych prawem procesowym wymogów. Dlatego na zasadzie art.145 § 1 pkt 1 lit. c i a Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji niniejszego wyroku. Z uwagi na fakt, iż zaskarżona decyzja co do zasady nie była kwestionowana, a objęty nią okres już minął, odstąpiono od orzeczenia co do jej wykonalności do czasu uprawomocnienia się wyroku w trybie art.152 tej ustawy. Ze względu na brak wniosku nie orzeczono o zwrocie kosztów postępowania.