II SA/Ka 950/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Wiesław Morys, Sędzia NSA Adam Mikusiński (spr.), Sędzia WSA Teresa Kurcyusz – Furmanik, Protokolant asystent Olga Kocot – Barabasz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 lutego 2005r. sprawy ze skargi K.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...], Nr [...], w przedmiocie dodatku mieszkaniowego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta C. z dnia [...], nr [...], 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz skarżącego [...]zł ([...] złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...], nr [...], wydaną w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, Burmistrz Miasta C. odmówił przyznania K.S. dodatku mieszkaniowego. W podstawie prawnej przedmiotowego rozstrzygnięcia przywołane zostały przepisy ustawy z dnia 8 marca 1990r., o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001r., Nr 142, poz.1591 ze zm.), ustawy z dnia 21 czerwca 2001r., o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. Nr 71, poz. 734 ze zm.) oraz z dnia 14 czerwca 1960r., Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071ze zm.). W uzasadnieniu organ administracyjny powołał się na okoliczność, iż skarżący nie zamieszkuje w lokalu położonym w C. przy ul. [...], którego miało dotyczyć świadczenie stanowiące przedmiot złożonego przezeń wniosku. Nadto w wyniku czynności przeprowadzonych w ramach ponownego rozpatrzenia sprawy zgodnie z zaleceniami Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K., ustalono, że strona nie wystąpiła na drogę postępowania sądowego celem zakwestionowania zasadności wypowiedzenia umowy najmu przedmiotowego mieszkania, dokonanego z powodu niezamieszkiwania w tym lokalu przez okres dłuższy niż 12 miesięcy. W odwołaniu złożonym do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K., K.S. oświadczył, że nie zgadza się z decyzją organu I instancji wywodząc, iż jest ona niezgodna z prawem. Skarżący zakwestionował stanowisko Burmistrza Miasta C. podkreślając, iż zgodnie z postanowieniami ustawy z dnia 21 czerwca 2001r., o dodatkach mieszkaniowych powinien uzyskać prawo do zawnioskowanego świadczenia, gdyż w okresie od [...], do [...], posiadał tytuł prawny do lokalu, którego dotyczył wniosek o przyznanie tego dodatku. Decyzją z dnia [...], nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie zapadłe w I instancji. Organ odwoławczy powołał się na treść art. 2 ust. 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych wywodząc, że dodatek mieszkaniowy przysługuje osobom mieszkającym w lokalach, do których mają tytuł prawny lub nie posiadającym tego tytułu ale oczekującym na przysługujący im lokal zamienny albo socjalny. Mając na uwadze powyższe Kolegium zaakcentowało, iż podstawą odmowy przyznania przedmiotowego świadczenia może być nie tylko brak tytułu prawnego do zajmowanego lokalu, lecz także fakt niezamieszkiwania w nim osoby ubiegającej się o przyznanie dodatku. Zamieszkiwanie osoby uprawnionej w lokalu, którego dotyczy wniosek o przyznanie dodatku mieszkaniowego stanowi bowiem przesłankę warunkującą uwzględnienie żądania wyrażonego w tym wniosku. Wynika to z charakteru omawianego świadczenia, które wiąże się z konkretnym lokalem mieszkalnym. W tym miejscu organ II instancji wskazał, że zgodnie z ustaleniami poczynionymi w toku przeprowadzonego postępowania, K.S. nie zamieszkuje w lokalu, którego jest najemcą, i co do którego ubiega się o dodatek mieszkaniowy. Przedstawiona okoliczność wynika zdaniem Kolegium z faktu wypowiedzenia skarżącemu umowy najmu z powodu niezamieszkiwania w nim przez okres dłuższy niż 12 miesięcy. Jednocześnie strona nie zakwestionowała tej czynności prawnej i nie wystąpiła na drogę postępowania sądowego o uznanie wypowiedzenia za bezskuteczne. Fakt nieprzebywania strony w rzeczonym lokalu został nadto potwierdzony przez lokatorów budynku położonego w C. przy ul. [...], którzy oświadczyli, że są sąsiadami skarżącego, zaś jego nieobecność stwarza wiele problemów dla pozostałych najemców. W skardze wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego K.S. dał wyraz swemu niezadowoleniu z rozstrzygnięcia podjętego przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. Strona wywiodła, iż zaskarżona decyzja wydana została w oparciu o "[...]" i narusza ona normy proceduralne zawarte w art. 10 §1, art. 67-69, art.81 a także art. 7, art. 8, art. 12 §1, art. 77 §1, oraz art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany zajętego w sprawie stanowiska. Kolegium ponownie odwołało się do argumentacji podniesionej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stwierdzając, iż przyczyną odmowy przyznania skarżącemu dodatku mieszkaniowego był znajdujący potwierdzenie w aktach sprawy fakt niezamieszkiwania strony w lokalu, którego dotyczył złożony przez nią wniosek. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a zatem nie mogą one pozostać w obrocie prawnym. W punkcie wyjścia należy jednak stwierdzić, że skarga w niniejszej sprawie wpłynęła do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r., a więc w okresie, w którym postępowanie sądowoadministracyjne toczyło się według przepisów ustawy z dnia 11 maja 1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.). Trzeba w tym miejscu zauważyć, że wspomniany akt prawny z dniem 1 stycznia 2004r. utracił moc. Obecnie w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym stosowana jest ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Zgodnie zaś z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r., Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r., i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zasady przyznawania świadczenia pieniężnego w postaci dodatku mieszkaniowego uregulowane zostały w ustawie z dnia 21 czerwca 2001r., o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. Nr 71, poz. 734). Stosownie zatem do treści art. 2 ust. 1 przywołanej ustawy z dnia 21 czerwca 2001r., w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania zaskarżonej decyzji, dodatek mieszkaniowy przysługiwał najemcom oraz podnajemcom lokali mieszkalnych, członkom spółdzielni mieszkaniowych zamieszkującym na podstawie spółdzielczego prawa do lokalu mieszkalnego, osobom zajmującym lokale mieszkalne w budynkach stanowiących ich własność i właścicielom lokali mieszkalnych a także innym osobom mającym tytuł prawny do zajmowanego lokalu mieszkalnego i ponoszącym wydatki związane z jego zajmowaniem oraz osobom zajmującym lokal mieszkalny bez tytułu prawnego, oczekującym na przysługujący im lokal zamienny albo socjalny. W sprawie jest poza sporem, że K.S. co najmniej do dnia [...], a zatem w okresie następującym po dniu złożenia wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego, to jest po [...], posiadał tytuł prawny do mieszkania położonego w C. przy ul. [...], którego wniosek ten dotyczył. Podstawą rozstrzygnięcia odmawiającego przyznania skarżącemu dodatku mieszkaniowego było natomiast założenie, iż nie zamieszkuje on w lokalu położonym pod wskazanym wyżej adresem. Tymczasem okoliczność ta nie znajduje zdaniem Sądu, jednoznacznego potwierdzenia w aktach sprawy. Stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji oparte zostało bowiem o niewystarczające ustalenia dokonane przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w C., w odpowiedzi na prośbę o przeprowadzenie u wnioskodawcy wywiadu środowiskowego, skierowaną przez organ I instancji do Dyrektora tego Ośrodka. Trzeba tu podkreślić, że pracownicy socjalni, dokonujący ustaleń w przedmiotowym zakresie, nie nadali przeprowadzonym czynnościom formy wywiadu środowiskowego, zgodnie z zasadami określonymi w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 27 grudnia 2001r., w sprawie sposobu przeprowadzania wywiadu środowiskowego, wzoru kwestionariusza wywiadu oraz oświadczenia o stanie majątkowym wnioskodawcy i innych członków gospodarstwa domowego, a także wzoru legitymacji pracownika upoważnionego do przeprowadzenia wywiadu (Dz. U. Nr 156, poz. 1828), wydanym na podstawie delegacji zawartej w art. 7 ust. 15 ustawy o dodatkach mieszkaniowych. Wskazane czynności udokumentowane zostały jedynie dołączonym do akt sprawy pismem z dnia [...], w treści którego Dyrektor MOPS w C. wskazał nieobecność zainteresowanego jako przyczynę odstąpienia od przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Z kolei informacje wynikające z "[...]" z kontroli dnia [...], (karta [...] akt administracyjnych) nie mogły stanowić wystarczającej podstawy do odmowy przyznania stronie dodatku mieszkaniowego. Rzeczony "[...]" zawiera wprawdzie wzmiankę, że sąsiedzi skarżącego, a mianowicie [...], poinformowali pracowników socjalnych, iż K.S. nie przebywa w miejscu swego zameldowania od około [...]. Wyjaśnienia te nie zostały jednak w żaden sposób potwierdzone przez lokatorów, którzy mieli ich udzielić. Omawiany "[...]" z dnia [...], nie został bowiem przez te osoby podpisany a nadto nie wymienia nawet ich nazwisk. Tym samym przedmiotowy dokument nie spełnia wymogów jakim powinien odpowiadać protokół z czynności w postępowaniu administracyjnym, określonych w art. 68 K.p.a. W konsekwencji, ze względu na brak wystarczającej wiarygodności zawartych w nim danych, nie może on upoważniać do formułowania twierdzeń o niezamieszkiwaniu skarżącego w lokalu, wymienionym we wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego. Także fakt wypowiedzenia K.S. umowy najmu z powodu niezamieszkiwania najemcy pod wskazanym adresem przez okres dłuższy niż 12 miesięcy nie pozwala na uznanie, iż okoliczność ta w istocie miała miejsce. Wypowiedzenie skarżącemu tej umowy z wyżej wymienionej przyczyny świadczy bowiem jedynie o stanowisku jakie zajął w omawianej kwestii wynajmujący i nie stanowi obiektywnej przesłanki, na której możnaby oprzeć wniosek, że skarżący rzeczywiście w tym lokalu nie przebywa. Mając na uwadze powyższe godzi się podnieść, że organy obydwu instancji nie wyjaśniły w należyty sposób, czy skarżący zamieszkiwał w lokalu, którego dotyczy sprawa. Przedmiotowy brak stanowi zdaniem Sądu naruszenie uregulowań zawartych w art. 7 oraz art. 77 §1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r., Kodeks postępowania administracyjnego. Uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy gdyż brak dokładnych ustaleń w powyższym zakresie rzutuje w sposób bezpośredni na sytuację prawną strony. Efektem wskazanej nieprawidłowości mogła bowiem być nieuzasadniona odmowa przyznania dodatku mieszkaniowego. Dlatego przy ponownym rozpatrywaniu sprawy nieodzowne będzie jednoznaczne wyjaśnienie czy skarżący zamieszkiwał w lokalu, którego dotyczy przedmiot skargi. Celem dokonania ustaleń w tym zakresie niezbędne będzie przeprowadzenie wywiadu środowiskowego zgodnie z zasadami określonymi w cytowanym wyżej rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 27 grudnia 2001r. W przypadku nieobecności zainteresowanego w lokalu mieszkalnym położonym w C. przy ul. [...], należałoby kilkakrotnie ponowić próbę zastania skarżącego w tym miejscu, czyniąc to w różnych porach dnia. Natomiast w sytuacji braku możliwości przeprowadzenia wywiadu na skutek powtarzającej się nieobecności K.S. pod wskazanym wyżej adresem lub w efekcie odmowy wyrażenia przez niego zgody na dokonanie przedmiotowej czynności, można będzie oprzeć się na informacjach uzyskanych od osób zastanych w sąsiadujących lokalach mieszkalnych. Wyjaśnienia tych osób powinny zostać utrwalone w postaci protokołu sporządzonego zgodnie z zasadami wynikającymi z cytowanego wyżej art. 68 K.p.a. W szczególności protokół ten musi wymieniać nazwiska osób udzielających informacji, oraz powinien zostać opatrzony ich podpisami. W wypadku ewentualnej odmowy lub braku podpisu którejkolwiek z tych osób okoliczność ta powinna zostać w treści protokołu omówiona. Nadto można też rozważyć przesłuchanie w charakterze świadków osób, które dokonały wypowiedzenia K.S. umowy najmu, bądź dopuścić dowód z akt sądowych dotyczących [...] wyżej wymienionego z przedmiotowego lokalu. Dopiero ustalenia dokonane zgodnie z powyższymi zaleceniami Sądu stanowić mogą podstawę wystarczającą do rozstrzygnięcia o przyznaniu bądź odmowie przyznania stronie świadczenia, o które się ubiegała. Z uwagi na fakt, iż przedstawione wyżej uchybienia procesowe obciążają także decyzję zapadłą w I instancji, właściwe będzie aby czynności zmierzające do dokonania ustaleń wskazanych przez Sąd przeprowadzone zostały przez Burmistrza Miasta C. Zważywszy wszystkie podniesione wyżej okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, w związku z naruszeniem art. 7 oraz art. 77 §1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), działając na podstawie art. 132 i art. 145 § 1 pkt 1 lit c), ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 , poz.1270) oraz art. 97 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr153 , poz.1271), orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono stosownie do art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.