II SA/Ka 97/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Adam Mikusiński (spr.), Sędzia NSA Szczepan Prax, Asesor WSA Rafał Wolnik, Protokolant st. sekr. sąd Alicja Sadowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 grudnia 2004r. sprawy ze skargi B. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego oddala skargę Decyzją nr [...] wydaną w dniu [...] Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w R., działając z upoważnienia Rady Miejskiej w R., odmówił przyznania B. J. zasiłku stałego. Przedmiotowa decyzja wydana została w oparciu o art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego, zaś jej materialnoprawną podstawę stanowiły przepisy art. 27 ust. 1 oraz art. 43 ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990r., o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998r., Nr 64, poz. 414 ze zm.). W uzasadnieniu organ administracyjny podniósł, iż stosownie do regulacji zawartej w cytowanym art. 27 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, zasiłek stały przysługuje osobie zdolnej do pracy, lecz nie pozostającej w zatrudnieniu ze względu na konieczność sprawowania opieki nad dzieckiem wymagającym stałej pielęgnacji, jeżeli dochód rodziny nie przekracza półtorakrotnego dochodu określonego zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 29 listopada 1990r., a dziecko ma orzeczoną niepełnosprawność wraz ze wskazaniami, o których mowa w art. 6b ust. 3 pkt 7 i 8 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997r., o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 123, poz. 776 ze zm.). Kierownik OPS w R. wywiódł, iż skarżąca nie spełniła tak określonych wymogów z uwagi na okoliczność, że dochód osiągany przez nią w wysokości [...] zł przekracza kwotę [...] zł, stanowiącą wartość 150% wysokości kryterium dochodowego ustalonego zgodnie z art. 4 ustawy o pomocy społecznej. W tym stanie rzeczy stronie nie przysługuje świadczenie, o które się ubiegała. W odwołaniu złożonym do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. B. J. wyraziła niezadowolenie z rozstrzygnięcia podjętego przez organ I instancji. Skarżąca powołała się na okoliczność, że od dnia [...] otrzymywała zasiłek stały, przyznany jej na mocy wcześniejszej decyzji Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w R. Strona wywiodła, iż odmowa ponownego przyznania rzeczonego świadczenia narusza określoną w ustawie o pomocy społecznej zasadę, w myśl której zasiłek stały przysługuje także w przypadku gdy dziecko wymagające stałej opieki i pielęgnacji ukończyło 18 lat, o ile jest niezdolne do samodzielnej egzystencji lub niepełnosprawne w stopniu znacznym. Ponadto skarżąca podkreśliła, iż w okresie pobierania zasiłku jej współmałżonek utracił pracę, w związku z czym dochód rodziny jest w chwili obecnej jeszcze niższy niż na dzień wydania wcześniejszej decyzji o przyznaniu zasiłku stałego. Tym samym w ocenie strony bezzasadnym jest twierdzenie, iż rozmiar tego dochodu przekracza wartość kryterium wynikajacego z ustawy z dnia 29 listopada 1990r. Decyzją nr [...] z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy przyznał, iż syn skarżącej – T. J. jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym i wymagajacą stałej opieki. Kolegium podkreśliło jednak, iż mocą wczesniejszej decyzji organu I instancji skarżąca nabyła prawo do zasiłku stałego jedynie do [...] Decyzja ta stała się ostateczna gdyż zainteresowana nie wniosła środka odwoławczego. W międzyczasie syn wnioskodawczyni osiagnął pełnoletność i uzyskał prawo do renty socjalnej, która stosownie do art. 2a ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej stanowi składnik dochodu rodziny. W konsekwencji, wysokość dochodu uzyskiwanego przez gospodarstwo domowe B. J. przekroczyła wartość kryterium ustawowego uprawniającego do otrzymania zasiłku stałego. Okoliczność ta stanowiła zdaniem organu odwoławczego podstawę prawidłowo podjętego rozstrzygnięcia o odmowie przyznania zawnioskowanego świadczenia. W skardze wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego B. J. domagała się uchylenia decyzji wydanej przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. żądając przyznania pomocy w postaci zasiłku stałego. Strona podniosła zarzut bezzasadnego ograniczenia długości okresu pobierania rzeczonego świadczenia do dnia [...] to jest do daty ukończenia przez jej syna 18 lat życia, raz jeszcze wywodząc, iż stosownie do art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990r., zasiłek stały przysługuje osobie wychowującej dziecko wymagające stałej opieki lub pielęgnacji, także po osiągnięciu przez nie pełnoletności. Skarżąca dodała, iż o fakcie tym nie została w sposób należyty pouczona w treści wcześniejszej decyzji wydanej przez Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w R. w dniu [...] ., w następstwie czego odstąpiła od wniesienia środka odwoławczego od zawartego w niej rozstrzygnięcia. Nadto strona powtórnie zaakcentowała, iż T. J. jest osobą całkowicie niezdolną do samodzielnej egzystencji oraz powołała się na okoliczności związane z pozostawaniem w trudnej sytuacji materialnej i życiowej. Opierając się na przedstawionej argumentacji B. J. wskazała na krzywdzący charakter zapadłego w sprawie rozstrzygnięcia oraz dała wyraz niezadowoleniu z pracy organów pomocy społecznej podnosząc, iż nie realizują one w sposób należyty swych obowiązków polegających na udzielaniu wsparcia rodzinom wychowującym niepełnosprawne dzieci. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany zajętego w sprawie stanowiska. Ustosunkowując się do zarzutów podniesionych przez stronę organ odwoławczy podkreślił, iż przyczyną odmowy przyznania zasiłku stałego nie był fakt osiągnięcia przez jej syna pełnoletności lecz przekroczenie kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 4 ustawy o pomocy społecznej. W tym miejscu Kolegium wywiodło, iż wysokość dochodu przypadającego na rodzinę skarżącej ustalona została z uwzględnieniem obniżenia zaistniałego w następstwie utraty pracy przez jej współmałżonka. Ponadto zdaniem organu II instancji, Kierownik OPS w R. był uprawniony do przyznania zasiłku tylko na okres do [...] to jest do uzyskania przez T. J. pełnoletności, gdyż fakt ten rzutował w sposób bezpośredni na jego status prawny, w tym skutkował możliwością nabycia prawa do renty socjalnej. Pojawienie się nowego źródła dochodu w tej postaci pociągałoby natomiast za sobą konieczność weryfikacji bezterminowej decyzji o przyznaniu zasiłku stałego. Mając na uwadze okoliczność, iż decyzja organu I instancji z dnia [...] stała się prawomocna, Kolegium wskazało, że po upływie okresu pobierania świadczenia skarżąca mogła jedynie ponownie wystąpić z wnioskiem o jego przyznanie i poddać się nowemu rozstrzygnięciu, które powinno zostać podjęte zgodnie z przepisami obowiązującymi w momencie jego wydania. W treści pisma procesowego z dnia [...] B. J. zakwestionowała argumentację podniesioną w odpowiedzi na skargę. Strona podniosła, iż Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w R. w dniu [...] to jest w dniu wydania decyzji o przyznaniu zasiłku stałego był w posiadaniu orzeczenia wydanego przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności, stwierdzającego u T. J. znaczny i trwały stopień niepełnosprawności. Tym samym organ I instancji powinien wydać decyzję o bezterminowym przyznaniu zasiłku stałego, zaś udzielając rzeczonego świadczenia na okres do [...] naruszył zasadę prawdy obiektywnej sformułowaną w art. 7 K.p.a. Zdaniem strony posiadał on bowiem materiał dowodowy wystarczający do zastosowania "najwłaściwszej w danej sytuacji normy prawnej w kształtowaniu całości postępowania". W tym miejscu skarżąca raz jeszcze powołała się na okoliczności podniesione w skardze oraz dodała, że w wypadku przyznania jej świadczenia na czas nieokreślony w toku weryfikacji świadczenia nie nastąpiłoby przekroczenie kryterium dochodowego wynikającego z ustawy o pomocy społecznej, gdyż wówczas, na mocy art. 6 ust. 2 tej ustawy znalazłoby wobec niej zastosowanie kryterium dochodowe "sprzed wejścia w życie cytowanej ustawy". W dniu [...] B. J. złożyła do Sądu kolejne pismo procesowe, w treści którego oświadczyła, iż podtrzymuje zarzuty podniesione w skardze. Równocześnie strona wskazała na nieprawidłowe ustalenia organów I oraz II instancji w zakresie rozmiaru dochodu uzyskiwanego przez jej rodzinę. Zdaniem skarżącej, podstawą podjętego w sprawie rozstrzygnięcia powinna być wysokość tego dochodu za miesiąc poprzedzający złożenie wniosku o przyznanie zasiłku a zatem za lipiec [...] Natomiast w toku postępowania administracyjnego nieprawidłowo uwzględniono wartość rzeczonego dochodu za wrzesień [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W punkcie wyjścia należy jednak stwierdzić, że przedmiotowa skarga wpłynęła do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r., a więc w okresie, w którym postępowanie sądowoadministracyjne toczyło się według przepisów ustawy z dnia 11 maja 1995r., o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.). Trzeba w tym miejscu zauważyć, że wspomniany akt prawny z dniem 1 stycznia 2004r., utracił moc. Obecnie w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym stosowana jest ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Zgodnie zaś z art. 97 §1 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r., i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przepisy obowiązującej w dniu wydania zaskarżonej decyzji ustawy z dnia 29 listopada 1990r., o pomocy społecznej (Dz.U. z 1998r., Nr 64, poz. 414 ze zm.), przewidywały różne formy i rodzaje pomocy udzielanej przez gminy osobom i rodzinom takiej pomocy oczekującym. Zasadniczy cel pomocy społecznej zdefiniowany został jako zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych uprawnionych, przy jednoczesnym umożliwieniu osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji, których nie są w stanie same pokonać. Jednym ze świadczeń przewidzianych w cytowanej ustawie z dnia 29 listopada 1990r., jest zasiłek stały, który stosownie do treści art. 27 ust. 1 przywołanej regulacji przysługuje osobie zdolnej do pracy, lecz nie pozostającej w zatrudnieniu ze względu na konieczność sprawowania opieki nad dzieckiem wymagającym stałej pielęgnacji, jeżeli dochód rodziny za miesiąc poprzedzający złożenie wniosku o przyznanie świadczenia nie przekracza półtorakrotnego dochodu określonego zgodnie z art. 4 cytowanej ustawy, a dziecko ma orzeczoną niepełnosprawność wraz ze wskazaniami, o których mowa w art. 6b ust. 3 pkt 7 i 8 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997r., o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 123, poz. 776 ze zm.). Z akt sprawy wynika jednoznacznie, że dochód uzyskiwany przez rodzinę strony przekracza półtorakrotność kryterium dochodowego dla trójosobowej rodziny, ustalonego zgodnie z art. 4 ustawy o pomocy społecznej. Skarżąca nie spełniła zatem bezwzględnie obowiązującej przesłanki warunkującej nabycie prawa do świadczenia, o które się ubiegała. Należy dodać, iż mimo subiektywnych odczuć strony, argumenty podniesione w skardze nie mogły odnieść skutku. Zarzut bezzasadności przyznania zasiłku stałego na czas określony zamiast bezterminowo oraz argumentacja dotycząca braku pouczenia przez organ I instancji o możliwości pobierania rzeczonego świadczenia także po osiągnięciu przez dziecko pełnoletności odnoszą się bowiem do postępowania administracyjnego, zakończonego prawomocną decyzją wydaną przez Kierownika OPS w R. w dniu [...] Tymczasem decyzja ta nie jest w niniejszej sprawie przedmiotem zaskarżenia i dlatego nie może ona podlegać kontroli sądowej. Także zarzut dotyczący ustaleń poczynionych w zakresie wysokości dochodu rodziny skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie. Z danych ujętych w formularzu wywiadu środowiskowego wynika, iż do wartości przedmiotowego dochodu wliczona została kwota [...] zł, otrzymywana z tytułu renty socjalnej pobieranej przez skarżącą dopiero począwszy od [...]. Wskazane wyżej uchybienie nie wywiera jednak wpływu na wynik sprawy, gdyż do [...] a zatem także w miesiącu poprzedzającym datę złożenia wniosku, to jest [...] B. J. pobierała jeszcze zasiłek stały przyznany wcześniejszą decyzją Kierownika OPS w R., wynoszący [...], a zatem w kwocie równej wartości renty socjalnej otrzymywanej przez stronę w późniejszym okresie. Zważywszy wszystkie podniesione wyżej okoliczności, działając na podstawie art. 151 oraz art. 132 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr153, poz.1270) w związku z art. 97 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 , poz.1271), skargę oddalono.