II SA/Ka 989/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Wiesław Morys (spr.) Sędziowie NSA Zofia Borowicz Asesor WSA Beata Kalaga-Gajewska Protokolant st.sekr.sąd. Urszula Smykała po rozpoznaniu w dniu 21 maja 2004 r. sprawy ze skargi A.J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]r., nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego o d d a l a s k a r g ę. Zaskarżoną decyzją, na podstawie art.2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz.U. Nr 122, poz.593 ze zm.) i art.138(1 pkt 1 k.p.a., utrzymano w mocy decyzję organu pierwszej instancji z dnia [...]r. umarzającą postępowanie w sprawie przyznania skarżącemu zasiłku celowego na zakup opału. Organ odwoławczy ustalił, że w dniu [...]r. do skarżącego udały się pracownice socjalne celem przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w związku ze złożonym podaniem o przyznanie opisanego powyżej świadczenia. Skarżący miał zamiar m.in. doręczyć za ich pośrednictwem organowi pierwszej instancji pismo, domagając się potwierdzenia odbioru. Z uwagi na brak pieczątki zażądał natychmiastowego udania się po nią i odmówił przeprowadzenia wywiadu. Mając ten stan faktyczny na względzie organ doszedł do przekonania, iż postępowanie niniejsze jest bezprzedmiotowe. Stosownie bowiem do brzmienia art.43 ust.3 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej decyzja o przyznaniu bądź odmowie przyznania świadczenia na podstawie przepisów tej ustawy wymaga przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Uniemożliwienie wykonania tej czynności przekreśla możliwość merytorycznego rozpatrzenia żądania i nakazuje umorzenie postępowania. Wobec powyższego Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało odwołanie skarżącego od trafnej decyzji za chybione. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji, naprowadzając na swą trudną sytuację materialną i konieczność uzyskania pomocy na zakup opału. Wskazał, iż jego sytuacja dobrze jest znana organowi pierwszej instancji i pracownikom socjalnym. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zaprezentowaną w motywach zaskarżonej decyzji i dodając, iż skarżący jest stałym podopiecznym właściwego ośrodka pomocy społecznej, który przyznaje mu różne świadczenia, w tym na zakup opału w [...]r.. Nadto, że skarżący utrudnia pracę pracownikom socjalnym, a nawet ich atakuje słownie i czynnie, co zresztą wywołało doniesienie do prokuratury. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: skarga nie mogła odnieść skutku, ponieważ zaskarżona decyzja odpowiada prawu, a tylko pod względem zgodności z prawem podlega ona sądowej kontroli. Na wstępie godzi się jednak wyjaśnić, iż z dniem 1 stycznia 2004 r. utraciła moc ustawa z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (p. art.3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), zaś sądownictwo administracyjne stało się dwuinstancyjne, przy czym w pierwszej instancji orzekają wojewódzkie sądy administracyjne (p. art.3 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269). Stosownie do brzmienia art.97 §1 powyższej ustawy Przepisy wprowadzające... i art.13 §2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) sprawa niniejsza podlega rozpoznaniu przez tutejszy sąd na podstawie przepisów tej ostatniej ustawy. W drugim rzędzie należy wyjaśnić, że wedle treści art.1 cytowanej ustawy o ustroju sądów administracyjnych sądy te powołane są m.in. do kontroli działalności administracji publicznej, a więc orzekają o zgodności z prawem działań organów administracyjnych w zakresie publicznoprawnym. Jak głosi przepis art.145 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sądy te badają przede wszystkim czy kwestionowane decyzje administracyjne nie uchybiają przepisom prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz przepisom prawa procesowego w stopniu dającym podstawę do wznowienia postępowania lub mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż wówczas władne są uchylić takie rozstrzygnięcie. Badają także czy poddane ich osądowi decyzje nie są dotknięte kwalifikowaną wadą prawną skutkującą ich nieważnością. W myśl art.134 §1 przytoczonej ustawy sądy administracyjne oceniają legalność poddanych ich kognicji aktów badając nie tylko zarzuty podniesione w skardze, ale także z urzędu badając inne okoliczności mające wpływ na tę ocenę. Dokonując kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji w tych ramach Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się wadliwości uzasadniających konieczność jej wzruszenia. Organ dysponował bowiem pełnym materiałem dowodowym pozwalającym na rozstrzygnięcie sprawy w aspekcie, w jakim to uczynił; materiał ten poprawnie ocenił, czyniąc na jego podstawie niewadliwe ustalenia faktyczne. Te z kolei stały się podstawą dla zasadnych rozważań prawnych, leżących u podłoża wydania zaskarżonej decyzji, umotywowanej zgodnie z wymogami procedury. W konsekwencji czego nie uchybia ona przepisom prawa procesowego, nie narusza także przepisów prawa materialnego. Trafnie organ wywiódł, iż koniecznym warunkiem rozpatrzenia żądania przyznania świadczenia na podstawie przepisów ustawy o pomocy społecznej, jest przeprowadzenie wywiadu środowiskowego. Jednoznacznie bowiem stanowi o tym art.43 ust.3 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r.. I nie ma dla tego wymogu znaczenia fakt, iż wnioskodawca jest znany organowi i jego pracownikom, bowiem konieczne jest każdorazowe ustalenie aktualnej sytuacji mającej wpływ na przyznanie i wielkość danego świadczenia, w kontekście żądania zawartego w podaniu. Zasadnie również ustalił, iż skarżący przeprowadzenie takiego wywiadu uniemożliwił. Wynika to jasno z treści notatki służbowej z dnia [...]r.. Została ona podpisana przez dwie pracownice socjalne biorące udział w wizycie u skarżącego, stąd słusznie organy orzekające w sprawie uznały podane w niej twierdzenia za wiarygodne. Tym bardziej, iż skarżący w zasadzie im nie zaprzeczył. Co prawda w piśmie z dnia [...]r. wskazał, iż pracownice okłamują przełożonych, wszak nie wiadomo czego ten wywód dotyczył. Wyraźnie nie zanegował wspomnianego twierdzenia również w ustnym odwołaniu złożonym w dniu [...]r., jak też w skardze. Wskazywanie na kwestie mające znaczenie dla merytorycznej oceny zasadności żądania przyznania przedmiotowego zasiłku nie mają znaczenia dla niniejszej sprawy, gdyż jej istotą jest wyłącznie odmowa przeprowadzenia wywiadu, nie zaś ocena czy skarżącemu należy się, czy też nie ów zasiłek. Jeżeli zatem z winy skarżącego niemożliwe stało się ustalenie faktów mających wpływ na ocenę jego żądania, postępowanie jako bezprzedmiotowe należało umorzyć. Z tej przyczyny jego skarga jako zaczepiająca prawidłowe rozstrzygnięcie nie mogła odnieść skutku. Na marginesie można podnieść, iż za przyjętym ustaleniem faktycznym przemawia późniejsze negatywne zachowanie skarżącego, który winien zdać sobie sprawę nie tylko z co najmniej jego niestosowności, ale przede wszystkim z tego, iż domagając się pomocy musi podporządkować się rygorom, jakie w tej materii zostały ustanowione. Musi zatem co najmniej współdziałać z właściwymi organami. Nadto przyszło dostrzec, że skarżący nie jest pozostawiony bez opieki, bowiem stale otrzymuje pewne świadczenia z pomocy społecznej, przy czym ich wysokość jest już zupełnie innym zagadnieniem. Co mając na uwadze, na zasadzie art.151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji niniejszego wyroku.