II SA/Ka 995/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Łucja Franiczek Sędziowie: NSA Małgorzata Korycińska asesor WSA Iwona Bogucka (spr.) Protokolant: st. sekr. Małgorzata Orman po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 maja 2004 r. sprawy ze skargi Z. P., J. P. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym 1/ stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Powiatu B. z dnia [...] r.; 2/ orzeka, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonywane; 3/ zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżących solidarnie kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania; Postanowieniem z dnia [...] r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Powiatu B. nałożył na J. P. grzywnę w wysokości [...] zł w celu przymuszenia wykonania obowiązku polegającego na rozbiórce odcinka ogrodzenia stałego wybudowanego w pasie drogi lokalnej 362 D w S. Jako podstawa prawna wydanego postanowienia podane zostały przepisy art. 119, 121 § 4 i 122 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2002 r., nr 110, poz. 968 ze zm.). W postanowieniu organ wskazał, że obowiązek wynika z prawomocnej decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Powiatu B. z dnia [...] r., która nie została wykonana. Równocześnie organ wezwał zobowiązanego do wykonania obowiązku w terminie 30 dni od otrzymania postanowienia, pod rygorem wykonania zastępczego na koszt zobowiązanego. Upomnienie z dnia [...] r. do dokonania rozbiórki przedmiotowego ogrodzenia zostało J.P. doręczone [...] r. W złożonym zażaleniu strona wniosła o uchylenie postanowienia, wskazując iż w sprawie zakończonej decyzją organu nadzoru budowlanego złożyła wniosek o wznowienie postępowania, a nadto rozstrzygnięcie skierowane jest wyłącznie do jednego właściciela, podczas gdy nieruchomość stanowi współwłasność małżeńską również Z.P. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] r. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy w szczególności wskazał, że pomimo wydania postanowienia o wznowieniu postępowania, organ nie wydał postanowienia o wstrzymaniu wykonania decyzji, gdyż okoliczności nie wskazują na prawdopodobieństwo uchylenia decyzji w wyniku wznowienia postępowania, tak więc nie istnieją podstawy do zawieszenia bądź umorzenia postępowania egzekucyjnego. W złożonej skardze do Sądu Z. i J. P. wnieśli o uchylenie postanowień organów obu instancji z powodu naruszenia prawa. W uzasadnieniu wskazali, że orzeczony obowiązek nie nadaje się do wykonania, albowiem wzniesione ogrodzenie nie przylega do żadnej drogi i nie można ustalić części ogrodzenia podlegającej rozbiórce. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu wyjaśniono, że skarżący są właścicielami parceli nr [...] w S. Decyzją z dnia [...] r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. nakazał J. P. rozbiórkę ogrodzenia wybudowanego w pasie drogi lokalnej 632 D w S. bez wymaganego zgłoszenia. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. Wyrokiem z dnia 4 czerwca 2001 r. w sprawie o sygn. II SA/Ka 1784/99 Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Katowicach oddalił skargę Z.P. i J. P. na decyzję organu II instancji w przedmiocie nakazu rozbiórki. Nakaz rozbiórki nie został wykonany, w związku z czym na podstawie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Powiatu B. [...] r. wystosował do zobowiązanego upomnienie, a następnie nałożył postanowieniem z dnia [...] r. grzywnę w celu przymuszenia, utrzymaną w mocy zaskarżonym postanowieniem organu odwoławczego. W odpowiedzi na wezwanie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia [...] r. dotyczące nadesłania tytułu egzekucyjnego, stanowiącego podstawę prowadzenia egzekucji w niniejszej sprawie, pismem z dnia [...] r. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. poinformował, że w sprawie nie został wystawiony tytuł wykonawczy, organy prowadzące egzekucję potraktowały jako tytuł wykonawczy wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 czerwca 2001 r. oddalający skargę Z. P. i J.P. na decyzję w przedmiocie nakazu rozbiórki. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozważył, co następuje: Instytucję grzywny w celu przymuszenia regulują przepisy rozdziału 2 działu III ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (aktualnie tekst jedn. Dz. U. z 2002 r., nr 110, poz. 968 ze zm.), dotyczące egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym. Regulujący kwestię nakładania grzywny art. 122 § 1 wskazuje, iż organ egzekucyjny, który nakłada grzywnę, doręcza zobowiązanemu postanowienie o nałożeniu grzywny i odpis tytułu wykonawczego, wystawionego zgodnie z art. 32 ustawy. Art. 32 ustawy zawiera regulację, zgodnie z którą organ egzekucyjny przystępując do czynności egzekucyjnych doręcza zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego. Wszczęcie egzekucji administracyjnej jest możliwe na podstawie tytułu wykonawczego. Tytuł ten powinien zawierać treści wskazane w art. 27 ustawy. Tytuł wykonawczy wystawia wierzyciel, a jeżeli wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnym, przystępuje z urzędu do egzekucji na podstawie tytułu wykonawczego przez siebie wystawionego (art. 26 § 4 ustawy). Należy wskazać, że przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zarówno w brzmieniu obowiązującym w dacie wydawania orzeczeń przez organy egzekucyjne w niniejszej sprawie, jak i w brzmieniu aktualnie obowiązującym, nie przewidują możliwości zastąpienia tytułu wykonawczego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego oddalającym skargę na decyzję orzekającą o nakazie rozbiórki obiektu budowlanego. Wyrok taki nie mógł być zatem potraktowany przez organy egzekucyjne jako tytuł wykonawczy, na podstawie którego mogła być prowadzona egzekucja, w szczególności nie zawiera on bowiem wszystkich wymaganych treści, w tym pouczeń, o jakich mowa w art. 27 ustawy. Jak wynika z akt sprawy, w rozpoznawanym przypadku doszło do wydania przez organy egzekucyjne postanowienia o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia, a zatem do podjęcia przez organy czynności egzekucyjnych bez wystawionego tytułu wykonawczego, będącego podstawą prowadzenia egzekucji. Uchybienie to ma znacznie istotniejszy charakter, niż naruszenie instruktażowego przepisu art. 122 § 1 ustawy, dotyczącego obowiązku doręczenia określonych w tym przepisie aktów. Prowadzenie postępowania egzekucyjnego w sytuacji braku wystawionego tytułu wykonawczego stanowi bowiem rażące naruszenie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w tym art. 26 i art. 32 tej ustawy. Wydanie aktu z rażącym naruszeniem prawa stanowi przesłankę jego nieważności przewidzianą w art. 165 § 1 pkt 2 kodeksu postępowania administracyjnego, mającego odpowiednie zastosowanie w postępowaniu egzekucyjnym na podstawie art. 18 ustawy. Mając na uwadze przedstawione argumenty, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku. Wobec uwzględnienia skargi Sąd zobowiązany był, zgodnie z dyspozycją art. 152 PoPPSA, do określenia w wyroku czy i w jakim zakresie zaskarżony akt nie może być wykonywany. Rozstrzygnięcie w tym zakresie traci moc z chwilą uprawomocnienia się wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 209 PoPPSA w związku z art. 97 § 2 ustawy Przepisy wprowadzające.