II SAB/Gl 10/09

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach - Łukasz Strzępek po rozpoznaniu w dniu 21 maja 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi S. L. na bezczynność Prezydenta B. w przedmiocie niezałatwienia sprawy dotyczącej przywrócenia prawa własności nieruchomości w kwestii wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata z urzędu postanawia: oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy Zarządzeniem z dnia 19 marca 2009 r. S.L. została wezwana do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 100 zł – zgodnie z treścią § 2 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów, z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm. W odpowiedzi, skarżąca w piśmie procesowym zatytułowanym "zażalenie" zakwestionowała zasadność żądania od niej kosztów sądowych. Pismo to zostało potraktowane jako wniosek o przyznanie prawa pomocy, w związku z czym został jej przesłany druk formularza PPF celem wypełnienia i odesłania do Sądu. W wyznaczonym terminie skarżąca nadesłała wypełniony formularz, zwracając się o całkowite zwolnienie od kosztów sadowych i ustanowienie adwokata z urzędu. Wynika z niego, że S. L. utrzymuje się z emerytury uzyskiwanej w kwocie [...] zł, zamieszkując w domu o pow. [...] m2, w którym dysponuje lokalem o pow. [...] m2. Skarżąca zamieszkuje wraz z trójką dzieci, z których jedno kontynuuje naukę, zaś pozostałe uzyskują dochody z tytułu pracy. Skarżąca wskazała, że uzyskuje wsparcie finansowe ze strony dzieci, nie precyzując jednakże rozmiarów tego wsparcia. W skład jej majątku wchodzi również nieruchomość o pow. [...] ar. Zawarte we wniosku informacje okazały się niewystarczajace dla obiektywnej oceny stanu majątkowego S. L. Wobec tego referendarz sądowy, działając na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm. – zwana dalej P.p.s.a.), pismem z dnia 28 kwietnia 2009 r. wezwał skarżącą do: - udokumentowania wysokości dochodu uzyskiwanego przez jej syna i córkę oraz przez ich małżonków, - wskazania aktualnego sposobu zagospodarowania nieruchomości rolnej wymienionej w rubryce nr 7 formularza, - przedłożenia zaświadczenia o wysokości dopłat ze środków wspólnotowych do wspomnianej nieruchomości lub o braku takich dopłat. W terminie wyznaczonym na udzielenie odpowiedzi skarżąca wyjaśniła, że nieruchomość nie jest uprawiana, natomiast w odniesieniu do pozostałych pytań uchyliła się od udzielenia odpowiedzi wskazując, iż są one nieuzasadnione i "bezczelne". Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zważono co następuje: Poddając ocenie wniosek o przyznanie prawa pomocy w pierwszej kolejności na uwadze mieć należy, iż odpłatność postępowania sądowego jest regułą, o czym stanowi przepis art. 199 P.p.s.a. Nie ma ona wszakże charakteru bezwzględnego, a wyjątkiem od niej jest możliwość przyznania prawa pomocy, które stosownie do treści art. 245 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi może zostać przyznane stronie w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie prawa pomocy w formie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia fachowego pełnomocnika z urzędu może nastąpić wobec osoby fizycznej, która wykaże że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego (art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Oceniając wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym trzeba pamiętać, że ustawodawca stosuje w takim przypadku bardzo surowe kryteria. Tylko więc ten, kto przy najdalej idących wysiłkach nie jest w stanie zdobyć środków na pokrycie wydatków związanych z postępowaniem sądowym może liczyć na uwzględnienie takiego wniosku. W postępowaniu prowadzonym na skutek wniosku o przyznanie prawa pomocy przedmiotem badania jest całokształt okoliczności związanych z sytuacją materialną wnioskodawcy. Oznacza to tym samym, że ma on/ona wykazać, iż nie dysponuje żadnymi środkami ani też możliwościami ich zdobycia. Trzeba zarazem stanowczo podkreślić, że treść przepisu art. 246 §1 pkt 1 P.p.s.a. nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki przemawiające na rzecz przyznania prawa pomocy ciąży na wnioskodawcy, który w druku wniosku o przyznanie prawa pomocy w sposób nie budzący zastrzeżeń winien udzielić wyczerpujących wyjaśnień co do stanu rodzinnego i majątkowego. Ustawodawca formułując cytowany wyżej przepis użył terminu "wykazać" w znaczeniu udowodnić, przedstawić coś w sposób przekonywający, pokazać, unaocznić (por. Słownik języka polskiego pod red. naukową prof. dr Mieczysława Szymczaka, tom III, Wydawnictwo Naukowe PWN Sp. z o.o. Warszawa 1978, wydanie IX 1994 r., s.805). Ewentualne niejasności w opisanym wyżej zakresie mogą być wyjaśnione za pomocą dodatkowych dokumentów (art. 255 P.p.s.a.), o nadesłanie których skarżąca została wezwana. S. L. uchylając się od odpowiedzi na pytania zadane w piśmie z dnia 28 kwietnia 2009 r. uniemożliwiła wszechstronna i obiektywną ocenę swojej sytuacji materialnej. W tym miejscu wspomnieć wypada, że zadaniem Sądu (referendarza sądowego) jest poczynienie ustaleń, które jednoznacznie pozwolą stwierdzić, że osoba występująca z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy rzeczywiście nie może zdobyć środków na pokrycie kosztów postępowania sądowego. W przeciwnym przypadku kryteria przyznawania prawa pomocy opierałyby się na dowolności i arbitralności, co stałoby w oczywistej sprzeczności w stosunku do treści art. 7 Konstytucji RP. W rozpoznawanej sprawie nie ustalono jak wysoki dochód uzyskuje pracujące potomstwo skarżącej oraz jaki jest rozmiar udzielanego jej wsparcia materialnego, o którym wspomina w treści formularza. Brak tego rodzaju informacji nie pozwala zaś stwierdzić, że skarżąca rzeczywiście zasługuje na przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności postanowiono jak w sentencji w oparciu o art. 245 § 1 i § 2 P.p.s.a. w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 tej ustawy, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z § 3 tego przepisu.