II SAB/Gl 110/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, Sędzia WSA Stanisław Nitecki, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 6 kwietnia 2022 r. sprawy ze skargi W. G. na bezczynność Burmistrza Miasta Cieszyn w przedmiocie przyznania pomocy finansowej na zakup żywności i posiłku oraz dofinansowanie do opłacenia energii elektrycznej oddala skargę W dniu 1 czerwca 2021 r. do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w C. wpłynęła prośba W.G. (dalej: strona, wnioskujący, skarżący) o przyznanie pomocy. W związku z brakiem sprecyzowania szczegółowo w jakiej formie pomocy oczekuje, jak również wobec braku niezbędnych dokumentów poświadczających sytuację dochodową wnioskującego w dniu 7 czerwca 2021 r. wysłano wezwanie celem złożenia dodatkowych wyjaśnień oraz uzupełnienia dokumentacji. Strona zgłosiła się miejscowego Ośrodka w dniu 30 czerwca 2021 r. i przedstawiając swoje wydatki, potwierdzone fakturami i rachunkami sprecyzowała, iż oczekuje pomocy w formie zasiłku celowego na zakup żywności w wysokości 150zł oraz pomocy w opłaceniu rachunku za prąd przelewem na konto [...] w kwocie 352,98zł. W czasie spotkania ustalono, iż ma orzeczony znaczny stopień niepełnosprawności od urodzenia i z tego tytułu poobiera rentę z ZUS oraz zasiłek pielęgnacyjny. Wobec konieczności ustalenia wysokości pobieranego świadczenia i wystąpienia w tym celu z wnioskiem do ZUS, pismami z dnia 30 czerwca, 30 lipca i 30 sierpnia 2021 r. poinformowano stronę o rozpatrzeniu złożonego wniosku w terminie późniejszym. W przeprowadzonym wywiadzie środowiskowym, potwierdzono, iż strona prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, ma orzeczony znaczny stopień niepełnosprawności od urodzenia i z tego tytułu poobiera rentę z ZUS oraz zasiłek pielęgnacyjny. Potwierdzono też, że skarżący pracował do lipca 2020 r. w Ośrodku Wczasowym w S., a ostatnio korzystał z L-4. Ustalono że dochód strony obliczony zgodnie z art. 8 ustawy o pomocy społecznej wynosił [...] zł i stanowił 183% kwoty kryterium dochodowego określonego w § 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 lipca 2018 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, które wynosi 701 zł. Tak więc dochody strony przekraczają także kryterium dochodowe określone w uchwale nr V/47/19 z dnia 17 lutego 2019 r. (150% kryterium ustawowego) do zasiłku celowego na zakup posiłku lub żywności, a jednocześnie nie stwierdzono wystąpienia szczególnych przesłanek, które uzasadniałyby przyznanie pomocy w formie specjalnego zasiłku celowego Decyzją z dnia 30 września 2021 r. nr [...] Burmistrz Miasta C. (dalej: organ pierwszej instancji) odmówił skarżącemu przyznania pomocy zasiłku celowego na dofinasowanie do opłacenie energii elektrycznej w wysokości 352,98zł, a odrębną decyzją nr [...] odmówił przyznania zasiłku celowego na zakup posiłku lub żywości w wysokości 150,00zł. Pismem z dnia 7 października 2021 r., które wpłynęło do organu w dniu 10 października 2021 r. skarżący złożył ponaglenie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku- Białej (dalej: organ drugiej instancji), które postanowieniem z dnia 3 listopada 2021 r. stwierdziło, że Burmistrz Miasta C. nie dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Pismem z dnia 4 grudnia 2021 r. skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na rażącą bezczynność organu pierwszej instancji oraz bezczynność kierownika tego organu. Domagał się uchylenia postanowienia organu drugiej instancji oraz przyznania odszkodowania za wyrządzoną krzywdę w kwocie 100.000 (sto tysięcy) złotych. Podkreślił, że złożył wniosek o przyznanie pomocy w dniu 1 czerwca 2021 r., uzupełnił dokumentuję o brakujące dokumenty do dnia 30 czerwca 2021 r., a organ informując, że decyzje zostaną wydane do dnia 30 września 2021 r., zaniechał współpracy i nie wyjaśnił dogłębnie sprawy. W wyniku powyższego "schudłem 10kg", a nadto nie miał środków na nabycie leków oraz doznał stresu psychicznego, co czyni uzasadnionym żądanie odszkodowania. Burmistrz Miasta C. wniósł o umorzenie postępowania w sprawie, ewentualnie o oddalenie skargi jako bezzasadnej oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Przedstawił przebieg postępowania w sprawie, podkreślając, że wniosek o którym mowa w skardze został rozstrzygnięty decyzjami z dnia 30 września 2021 r. Wyjaśnił też, iż uzupełnienie złożonego wniosku nastąpiło dopiero w dniu 30 czerwca 2021 r., gdyż wezwanie organu o uzupełnienie z dnia 7 czerwca 2021 r. było dwukrotnie awizowane. Następnie organ poinformował (pismami z dnia 30 lipca i 30 sierpnia 2021 r.) o wydłużeniu postępowania z uwagi na konieczność ustalenia dochodów skarżącego. Informacja z ZUS wpłynęła do organu w dniu 23 września 2021 r. Wywiad środowiskowy ustalający aktualną sytuację strony został przeprowadzony w dniu 28 września 2021 r., a decyzje odmowne wydane zostały w dniu 30 września 2021 r., a odebrane przez stronę skarżącą w dniu 19 października 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpatrując sprawę zważył, co następuje: Skarga wniesiona przez skarżącego nie mogła zostać uwzględniona. W myśl art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.jedn. Dz.U. z 2012r., poz. 329 ze zm.) kontrola działalności administracji publicznej sprawowana przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów administracyjnych w przypadkach określonych w pkt 1 do 4a. Kontrola ta polega na badaniu zgodności działania organu z prawem (art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych- t.jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 137). Stosownie do art. 149 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd, uwzględniając skargę na bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas gdy organ ten, pomimo istniejącego obowiązku, nie załatwia w określonej prawem formie i w określonym prawem czasie sprawy, co do której obowiązujące regulacje czynią go właściwym i kompetentnym. W badanej sprawie, według złożonej skargi, bezczynność dotyczy wniosku skarżącego, który wpłynął do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w dniu 1 czerwca 2021 r. W pierwszej kolejności oceniając dopuszczalność złożonej skargi trzeba stwierdzić, iż w świetle art. 52 § 1 i § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skarga na bezczynność organu może być wniesiona po uprzednim wyczerpaniu środków przewidzianych w art. 37 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. W przedmiotowym przypadku było to ponaglenie do organu drugiej instancji wniesione pismem z dnia 7 października 2021 r., rozpatrzone postanowieniem z dnia 3 listopada 2021 r., którym uznał, że skarżony organ pierwszej instancji nie dopuścił się bezczynności i przewlekłości postępowania. Tym samym uznać należy, że skarżący wyczerpał służące mu środki zaskarżenia, a w związku z tym skargę należało uznać za dopuszczalną. Badając zasadność złożonej skargi, czyli rozpatrując sprawę merytorycznie uznać należy, iż jest ona bezzasadna. Przystępując do badania zasadności złożonej skargi wskazać trzeba na zasadę wyrażoną w art. 12 Kodeksu postępowania administracyjnego – tj. zasadę szybkości postępowania, zgodnie z którą organy powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (§ 1). Z kolei zgodnie z art.35 Kodeksu sprawy winny być załatwiane bez zbędnej zwłoki (§ 1), a niezwłocznie winny być załatwione sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody, którymi dysponuje organ, bądź takie, które są mu znane (§2). Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinna nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy, od dnia wszczęcia postępowaniu, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego. Do powyższych terminów nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych s winy strony albo z przyczyn niezależnych od organów (§ 5). Stosownie do art. 36 § 1 Kodeksu, o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w przepisach szczególnych organ administracji zobowiązany jest zawiadomić stronę, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Trzeba też w tym miejscu podkreślić, że każdy złożony do organu pomocy społecznej wniosek o przyznanie pomocy w formie zasiłku celowego wymaga wyczerpującego postępowania wyjaśniającego. Procedurę postępowania w takich sprawach opisuje ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.jedn. Dz.U. z2021 r., poz. 2268). Rozpatrzenie sprawy wymaga przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, zgromadzenia niezbędnych dokumentów oraz jasnego i jednoznacznego ustalenia sytuacji materialnej i rodzinnej wnioskującego. W niniejszej sprawie faktycznie skarżący złożył do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w dniu 1 czerwca 2021 r. wniosek o przyznanie mu pomocy finansowej. Wobec braku sprecyzowania oczekiwanej formy pomocy, organ pismem z dnia 7 czerwca 2021 r. wezwał skarżącego do sprecyzowania złożonego wniosku. Pismo to, w wyniku dwukrotnego awizowania zostało odebrane przez skarżącego w dniu 23 czerwca 2021 r, który w dniu 30 czerwca 2021 r. zgłosił się do organu i sprecyzował, iż oczekiwał pomocy w formie zasiłków celowych na zakup żywności w wysokości 150 zł oraz pokrycia kosztu rachunku za energię elektryczną w wysokości 352,98zł. Wprawdzie strona dołączyła również część niezbędnych w sprawie dokumentów, to jednak wobec pobierania świadczenia z ZUS niezbędne było ustalenie aktualnej wysokości tego świadczenia, co spowodowało wniosek do ZUS o ustalenie wysokości pobieranej renty- pismo z dnia 2 lipca 2021 r. Wobec braku odpowiedzi z ZUS – organ pierwszej instancji pismami z dnia 30 lipca i 30 sierpnia 2021 r. poinformował skarżącego o wydłużeniu terminu do załatwiania sprawy, w ostatnim piśmie wskazując, iż nastąpi to do 30 września 2021 r. Informacja z ZUS o wysokości świadczenia skarżącego wpłynęła do organu w dniu 23 września 2021 r. Wobec powyższego organ w wywiadzie środowiskowym z dnia 28 września 2021 r. ustalił aktualna sytuację strony i w dniu września 2021 r. wydał dwie decyzje odmawiające przyznania skarżącemu wnioskowanej pomocy (decyzją nr [...] - zasiłku celowego na dofinasowanie do opłacenie energii elektrycznej w wysokości 352,98zł, a decyzją nr [...] zasiłku celowego na zakup posiłku lub żywości w wysokości 150,00zł.). W świetle powyższego wynika, że wniosek skarżącego został załatwiony wymienionymi powyżej decyzjami. Wobec decyzji negatywnie załatwiających wniosek skarżącego przysługiwało mu odwołanie od tych rozstrzygnięć do organu wyższej instancji, nie można jednak mówić o bezczynności organu. Literalne brzmienie przepisu sugeruje, że możliwość uwzględnienia przez sąd skargi na przewlekłość bądź bezczynność organu ograniczona jest do przypadków, w których stan bezczynności lub przewlekłości postępowania trwa nadal w dacie wyrokowania. Tylko bowiem wówczas możliwym jest wydanie wyroku zobowiązującego organ do wydania w określonym terminie aktu bądź dokonania czynności. Nie stwierdził też Sąd przewlekłości w działaniu organu, gdyż rozstrzygnięcie sprawy wymagało uzyskania informacji od innego organu. W konsekwencji przedstawionych wyżej wywodów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach nie uwzględnił skargi i na podstawie art. 151 ustawy Prawo o podstępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.