II SAB/Gl 114/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie: Przewodniczący sędzia WSA Renata Siudyka po rozpoznaniu w dniu 4 sierpnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Z. K. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta Miasta R. w przedmiocie rozpoznania wniosku o ustalenie zasiłku stałego p o s t a n a w i a odrzucić skargę. W dniu 30 maja 2025 r. Z. K. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta Miasta R. w sprawie rozpoznania wniosku o ustalenie zasiłku stałego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, wskazując, że po skompletowaniu dokumentów i ustaleniu sytuacji dochodowej skarżącego w dniu 2 kwietnia 2025r. została wydana decyzja nr [...] dotycząca zawnioskowanej pomocy przez Z.K.. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej: p.p.s.a.), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 tego przepisu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Stosownie natomiast do art. 149 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa oraz stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (§ 1 pkt 1-3). Jednocześnie sąd stwierdza czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1a). Pojęcia bezczynności i przewlekłości zostały zdefiniowane w art. 37 § 1 pkt 1 i pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2024, poz. 572; dalej: kpa). Z treści przywołanej definicji normatywnej wynika, że organ jest bezczynny jeśli nie załatwi sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. Przewlekle prowadzone postępowanie natomiast, to postępowanie prowadzone przez organ dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy. W rozpoznawanej sprawie pismem z dnia 30 maja 2025 r. Z. K. złożył skargę na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta Miasta R. w sprawie rozpoznania wniosku o ustalenie zasiłku stałego. W tym miejscu wskazać należy, że sąd administracyjny uprawniony jest do merytorycznego rozpoznania skargi na bezczynność organu administracji i przewlekłość prowadzonego postępowania tylko wówczas, gdy nie wystąpią przesłanki negatywne uniemożliwiające merytoryczne wypowiedzenie się w sprawie. W pierwszej kolejności skarżący obowiązany jest do wniesienia stosownej skargi po uprzednim złożeniu ponaglenia do organu wyższego stopnia na bezczynność organu pierwszej instancji lub też na przewlekłość prowadzonego postępowania. W niniejszym przypadku skarga została poprzedzona złożeniem ponaglenia z dnia 28 marca 2025 r. do organu wyższego stopnia w trybie art. 37 Kodeksu postępowania administracyjnego, który postanowieniem z dnia 14 kwietnia 2025 r. uznał ponaglenie za nieuzasadnione. Podkreślić jednak należy, że organ załatwił wniosek skarżącego z dnia 14 lutego 2025 r. wydając decyzję w dniu 2 kwietnia 2025r. nr [...]. Wskazać w tym miejscu należy, że w świetle uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 czerwca 2020 r., sygn. akt II OPS 5/19 wniesienie skargi na bezczynność dopiero po zakończeniu przez organ administracji publicznej prowadzonego postępowania poprzez wydanie decyzji ostatecznej, stanowi przeszkodę w merytorycznym rozpoznaniu takiej skargi przez sąd administracyjny w zakresie rozstrzygnięcia podjętego na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie, gdyż skarżący wnosząc pismem z dnia 30 maja 2025 r. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta Miasta R. w sprawie rozpoznania wniosku o ustalenie zasiłku stałego, uczynił to już po załatwieniu jego wniosku z dnia 14 lutego 2025 r. Przedstawione powyżej powody wskazują na wyczerpanie przesłanki odrzucenia skargi przewidzianą treścią art. 58 § 1 pkt 6 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Odnosząc się natomiast do kwestii przewlekłości prowadzonego postępowania, wskazać należy, że skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego również została wniesiona po zakończeniu postępowania przed organem, któremu skarżący zarzucił przewlekłość. Kwestia dopuszczalności skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania po zakończeniu przez organ administracji publicznej postępowania administracyjnego była z kolei przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego. W uchwale z dnia 7 marca 2022 r., sygn. akt II OPS 1/21 (dostępnej w internetowej bazie orzeczeń NSA: http://orzeczenia.nsa.gov.pl) Naczelny Sąd Administracyjny - na skutek zagadnienia prawnego przedstawionego przez skład orzekający NSA postanowieniem z dnia 28 października 2021 r., sygn. akt II OSK 130/21 - uznał ostatecznie, że skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego wniesiona po jego ostatecznym zakończeniu, poprzedzona ponagleniem złożonym w jego toku, podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W uzasadnieniu ww. uchwały wskazano m.in., że "Za podstawę prawną uznania odrzucenia skargi złożonej w okolicznościach przedstawionych w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 października 2021 r. sygn. akt II OSK 130/21, należałoby przyjąć art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., stanowiący, że sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne. Za inną przyczynę niedopuszczalności skargi, nawet w okolicznościach uprzedniego złożenia ponaglenia do organu administracji w toku postępowania administracyjnego, należałoby bowiem uznać okoliczność braku przedmiotu skargi w chwili jej wniesienia rozumianego, jako przewlekłość nie dającą się już usunąć ze względu na rozstrzygnięcie sprawy przez organ administracji w sposób kończący postępowanie administracyjne. Nie jest już bowiem możliwe osiągnięcie celu skargi, którym jest rozstrzygnięcie sprawy, skoro organ dokonał już takiego rozstrzygnięcia". NSA wyjaśnił również, że "Przewlekłość postępowania administracyjnego, jako stan faktyczny, nie jest stanem ciągłym, lecz ma swój kres w chwili rozstrzygnięcia sprawy przez organ. Po rozstrzygnięciu sprawy przez organ, nawet jeżeli rozstrzygnięcie to nastąpi po upływie terminu wyznaczonego w przepisach obowiązującego prawa, przewlekłość postępowania pozostaje stanem historycznym, czyli takim, który istniejąc w przeszłości, nie może być uznany w procedurze sądowoadministracyjnej za nadal podlegający ocenie w kontekście celu tej procedury, tj. przeciwdziałania opieszałości organu w wydaniu rozstrzygnięcia, skoro organ wydał już takie rozstrzygnięcie". Sąd w pełni podziela stanowisko zawarte w powołanej uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego. W tym stanie rzeczy Sąd, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 p.p.s.a., odrzucił skargę.