II SAB/Gl 127/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska, Sędzia WSA Artur Żurawik, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 4 października 2024 r. sprawy ze skargi B. G. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w T. w przedmiocie legalności robót budowlanych 1. stwierdza, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w T. dopuścił się bezczynności i przewlekłego prowadzenia postępowania, które nie miały miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 2. oddala skargę w pozostałym zakresie, 3. zasądza od Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w T. na rzecz skarżącej 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z dnia 14 maja 2024 r. B. G. złożyła do tutejszego Sądu skargę na bezczynność i przewlekłość Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w T. w przedmiocie rozbiórki części (fragmentu ocieplenia) budynku położonego w T. przy ul. [...] , którego właścicielką jest obecnie skarżąca. W swej skardze domaga się ona: - stwierdzenia bezczynności i przewlekłości organu w prowadzeniu przedmiotowej sprawy, - stwierdzenie, że bezczynność i przewlekłość w prowadzeniu przedmiotowej sprawy miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, - zasądzenia kosztów postępowania, - zasądzenie sumy pieniężnej na rzecz skarżącej w kwocie 500 zł. na podstawie art. 149 § 2 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W uzasadnieniu wskazała, że od kilku lat toczy się postępowanie w sprawie wykonania ocieplenia jej budynku. Roboty budowlane zostały wykonane w oparciu o ostateczne pozwolenie na budowę z dnia 25 sierpnia 2016 r. W ocenie skarżącej postępowanie w sprawie trwa znacznie ponad okresy przewidziane przepisami k.p.a., a w ostatnim czasie organ całkowicie zaniechał jakichkolwiek działań pomimo moich wniosków, aby zakończyć postępowanie w związku z decyzją z dnia 13 lutego 2024 r. r. nr [...] i wyrokiem z dnia r. WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/GI 311/24 oddalającym sprzeciw od tej decyzji ŚWINB, który jednoznacznie wykazały brak jakichkolwiek podstaw do formułowania zarzutów naruszenia przepisów prawa przez projekt budowlany rozbudowy budynku. Odpowiadając na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że dnia 18 sierpnia 2023 r. wydał decyzję nakazującą właścicielce nieruchomości - w terminie do 31 grudnia 2023 r. rozbiórkę docieplenia ze styropianu ściany zachodniej budynku mieszkalnego jednorodzinnego usytuowanego w P. przy ulicy [...] (działka nr [...]) i wykonanie jej docieplenia wełną mineralną w celu doprowadzenia przedmiotowej ściany do stanu zgodnego z przepisami. Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Katowicach decyzją z dnia 18 lutego 2024 r. (data wpływu 19 lutego 2024 r.) nr [...] uchylił w całości zaskarżoną decyzję organu I instancji oraz przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Organ odwoławczy nakazał PINB w T. ustalenie grubości docieplenia ściany zachodniej budynku. W przypadku niemożność jego poczynienia we własnym zakresie można skorzystać z wiedzy biegłego. W związku z powyższym PINB w T. wystąpił z zawiadomieniem do ŚWINB w Katowicach z dnia 12 marca 2024 r. o potrzebie wstrzymania z urzędu przez ŚWINB w Katowicach wykonania decyzji tj. "uchylenie w całości zaskarżonej decyzji organu I instancji oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ I instancji" do czasu rozstrzygnięcia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach (w związku ze złożonym w sprawie sprzeciwem"). Organ administracji podkreślił, że nie otrzymał żadnej informacji o wstrzymaniu wykonania decyzji kasatoryjnej. Brak takiego stanowiska ze strony ŚWINB oraz WSA może mieć znaczenie w kontekście rozpatrywania skargi na bezczynność, gdyż organ oczekiwał odpowiedzi na to zawiadomienie. Ostatecznie decyzją z dnia 25 maja 2024 r. nr [...] w T. nakazał decyzją rozbiórkę docieplenia styropianem ściany zachodniej budynku mieszkalnego jednorodzinnego usytuowanego w P. przy ulicy [...] (działka nr [...]) i wykonanie jej docieplenia wełną mineralną w celu doprowadzenia przedmiotowej ściany do stanu zgodnego z przepisami. Po rozpatrzeniu ponaglenia skarżącej Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Katowicach postanowieniem z dnia 10 czerwca 2024 r. stwierdził przewlekłość i bezczynność działań organu powiatowego w przedmiotowym postępowaniu. Pismem z dnia 15 lipca 2024 r. skarżąca przedstawiła dodatkową argumentację skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje. Stosownie do przepisu art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 - dalej: "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola ta obejmuje również bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. W świetle art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Stosownie zaś do art. 149 § 1a p.p.s.a. jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (art. 149 § 2 p.p.s.a.). Wniesienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest dopuszczalne wówczas, gdy strona przed wniesieniem skargi wniosła do organu ponaglenie wyczerpując przysługujący jej środek zaskarżenia (art. 52 § 1 i 2 p.p.s.a.). W rozstrzyganej sprawie ponaglenie zostało złożone, co wynika z akt administracyjnych. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że z przewlekłością postępowania mamy do czynienia, gdy organ nie załatwia sprawy w terminie, a podejmowane przez niego działania nie charakteryzują się koncentracją, względnie mają charakter czynności pozornych, nieistotnych dla merytorycznego załatwienia sprawy. O przewlekłym prowadzeniu postępowania można mówić wówczas, gdy organowi będzie można skutecznie postawić zarzut niedochowania należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania administracyjnego, by zakończyło się ono w rozsądnym terminie, względnie zarzut przeprowadzania czynności (w tym dowodowych), pozbawionych dla sprawy jakiegokolwiek znaczenia lub pozornych. Przewlekłość postępowania zachodzi zatem, gdy jest ono długotrwałe, prowadzone rozwlekle i trwa ponad konieczność wyjaśnienia okoliczności faktycznych i prawnych niezbędnych do finalnego rozstrzygnięcia. Ocena, czy postępowanie trwa dłużej niż to konieczne, dokonywana musi być jednak na podstawie zarówno analizy charakteru podejmowanych czynności, jak i stanu faktycznego sprawy. Na gruncie art. 149 p.p.s.a. przez "przewlekłe prowadzenie postępowania" należy rozumieć sytuację prowadzenia postępowania w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny. Sąd podziela prezentowany w orzecznictwie pogląd, że nie każde przekroczenie przez organ terminów załatwiania spraw oznacza per se, że organ pozostaje w stanie bezczynności lub prowadzi postępowanie w sposób przewlekły. Konieczne jest bowiem poddanie ocenie istotnych okoliczności konkretnej sprawy, w tym w szczególności stopnia jej skomplikowania (zarówno w aspekcie prawnym, jak i przede wszystkim faktycznym), zaniechań lub wadliwości działań podejmowanych przez organ, a także postawy stron. Zgodnie z art. 35 § 3 k.p.a. załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Do terminów tych nie wlicza się jednak okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu. Do terminów tych nie wlicza się opóźnień powstałych z winy strony (uczestników postępowania), co należy wiązać z przekroczeniem przez stronę terminów dokonania czynności określonych w przepisach prawa lub wyznaczonych przez organ prowadzący postępowanie. Okresy opóźnień powstałych z przyczyn niezależnych od organu, których nie wlicza się do terminów załatwiania spraw, to opóźnienia inne niż powstałe z winy strony, spowodowane działaniem czynników, na które organ nie miał wpływu. Na początku Sąd zwraca uwagę, że złożona skarga dotyczy bezczynności i przewlekłości postępowania w przedmiocie rozbiórki części (fragmentu ocieplenia) budynku położonego w T. przy ul. [...]. Poza rozważaniami sądu znajdzie się zatem kwestia prawidłowości podjętych rozstrzygnięć, samej zasadności prowadzonego postępowania oraz merytorycznej argumentacji skarżącej i organu, Dla sprawy kluczowe są dwie daty. Pierwsza, to doręczenie organowi decyzji Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia 18 lutego 2024 r., co nastąpiło dnia 19 lutego 2024 r. Była to decyzja kasatoryjna, gdzie ŚWINB uchylił decyzję organu I instancji. Druga data, to dzień wydania ponownej decyzji w sprawie przez organ I instancji, co nastąpiło dnia 25 maja 2024 r. Nie ulega żadnej wątpliwości, że pomiędzy otrzymaniem decyzji kasatoryjnej a ponownym wydaniem decyzji merytorycznej upłynęły ponad 3 miesiące. Organ nie poinformował strony o przyczynach zwłoki, nie wskazał również obecnie skarżącej nowego terminu załatwienia sprawy. Był zatem bezczynny. Biorąc jednak pod uwagę okres owej bezczynności, w ocenie składu orzekającego trudno mówić, iż miała ona miejsce z rażącym naruszeniem prawa. We wspomnianym wyżej okresie PINB w T. podjął czynność polegającą na wystąpieniu do organu II instancji z wnioskiem o wstrzymanie wykonalności wydanej w sprawie decyzji kasatoryjnej. Co więcej, oczekiwał na informację od WSA i organu odwoławczego o losach swojego wniosku. Takie zachowanie organu można uznać, za działania pozorne, nie znajdujące wprost uzasadnienia w obowiązujących przepisach prawa. Prowadził zatem postępowanie w sposób przewlekły. Ale podobnie, jak w przypadku stwierdzonej bezczynności, Sąd uznaje, że wykazana przewlekłość nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Powyższe okoliczności związane z długością trwania bezczynności i przewlekłości postępowania prowadzonego przez PINB w T., nie uzasadniają w ocenie sądu, przyznania skarżącej żądanej sumy pieniężnej. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd orzekł na podstawie 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a p.p.s.a. oraz art. 151 p.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.