II SAB/Gl 133/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki, Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga – Gajewska, Sędzia WSA Krzysztof Nowak (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 7 stycznia 2026 r. sprawy ze skargi M.M. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach w przedmiocie skargi na działanie powiatowego inspektora nadzoru budowlanego postanawia: 1) odrzucić skargę; 2) zwrócić skarżącemu kwotę 100 (sto) złotych uiszczoną tytułem wpisu od skargi. Pismem z dnia 20 sierpnia 2025 r. M.M. (dalej "skarżący") wniósł do WSA w Gliwicach skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach (dalej "ŚWINB") dotyczącą rozpatrzenia skargi na sposób postępowania Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w G. (dalej "PINB"). Skarżący zarzucił ŚWINB przewlekłe prowadzenie postępowania i wniósł o wymierzenie grzywny z powodu przewlekłego prowadzenia postepowania. W uzasadnieniu skargi Skarżący podniósł, że w związku z prowadzonym od lat przez PINB postępowaniem o znaku [...], Skarżący w dniu 29 maja 2025 r. wniósł do ŚWINB skargę, rozpatrywaną następnie pod znakiem [...]. Pismem z dnia 10 czerwca 2025 r. ŚWINB poinformował Skarżącego o terminie rozpatrzenia skargi do dnia 18 lipca 2025 r. a następnie o jego przedłużeniu do dnia 18 sierpnia 2025 r. Z kolei pismem z dnia 19 sierpnia 2025 r. Skarżący wniósł do ŚWINB ponaglenie. Obydwa terminy wyznaczone przez ŚWINB upłynęły, a sprawa rozpatrywana jest już prawie trzy miesiące, więc przewlekle. W odpowiedzi na skargę ŚWINB wniósł o jej oddalenie. Przedstawił przebieg postępowania zapoczątkowanego skarga skarżącego z dnia 29 maja 2025 r. Wyjaśnił, że w dniu 10 czerwca 2025 r. wystosował do PINB pismo z prośbą o przesłanie wyjaśnień odnośnie zarzutów podniesionych w skardze, w terminie 7 dni od daty otrzymania przedmiotowego pisma. Na podstawie art. 36 k.p.a. ŚWINB powiadomił Skarżącego, iż rozpatrzenie skargi nastąpi do 18 lipca 2025 r. W dniu 18 czerwca 2025 r. do ŚWINB wpłynęło pismo PINB wraz wyjaśnieniami w sprawie podejmowanych czynności w postępowaniu, znak: [...]. W dniu 7 lipca 2025 r. ŚWINB zwrócił się do PINB o przesłanie dodatkowych wyjaśnień dotyczących dysponowania przez PINB oryginalnymi aktami sprawy, znak: [...] przez cały okres prowadzenia postępowania administracyjnego oraz - w przypadku ich braku - jaka była tego przyczyna i jakimi dokumentami posiłkował się organ w toku postępowania. W dniu 15 lipca 2025 r. do ŚWINB wpłynęły dodatkowe wyjaśnienia PINB wraz z niezbędną dokumentacją. W dniu 19 sierpnia 2025 r. Skarżący złożył ponaglenie do Głównego Urzędu Nadzoru Budowlanego na bezczynność ŚWINB w sprawie niezałatwienia w terminie przez ŚWINB skargi z dnia 29 maja 2025 r. na działanie PINB w G. W dniu 20 sierpnia 2025 r. ŚWINB wystosował do Skarżącego zawiadomienie o sposobie załatwienia skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje: Skarga podlega odrzuceniu. Przedmiotem skargi w rozpoznawanej sprawie jest zarzucana przewlekłość w prowadzeniu postępowania przez ŚWINB w przedmiocie rozpoznania skargi Skarżącego na postępowanie PINB. Skarżący w niniejszym postępowaniu zarzucił ŚWINB przewlekłość w rozpatrzeniu jego skargi z 29 maja 2025 r., która dotyczyła sposobu prowadzeniu postępowania przez ŚWINB. Z treści skargi wynika, że nie było to ponaglenie z uwagi na bezczynność lub przewlekłość postępowania prowadzonego przez PINB złożone na organu wyższego stopnia na podstawie art. 37 k.p.a. Skarga złożona przez Skarżącego była więc skargą złożoną na podstawie art. 227 k.p.a. Merytoryczne rozpatrzenie zasadności skargi poprzedzone jest w postępowaniu przed sądem administracyjnym badaniem dopuszczalności jej wniesienia. Skarga jest dopuszczalna, gdy przedmiot sprawy należy do właściwości sądu, skargę wniesie uprawniony podmiot, oraz gdy spełnia ona wymogi formalne i została złożona w terminie. Stwierdzenie braku którejś z wymienionych przesłanek dopuszczalności zaskarżenia uniemożliwia nadanie skardze dalszego biegu, co w konsekwencji prowadzi do odrzucenia skargi. Zgodnie z art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.) - dalej "p.p.s.a." kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg m.in. na: decyzje administracyjne (pkt 1), postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty (pkt 2), postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie (pkt 3), inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 i 2760), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2023 r. poz. 615, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw (pkt 4); pisemne interpretacja przepisów prawa podatkowego wydawanych w indywidualnych sprawach (pkt 4a), a także bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a (pkt 8), bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw (punkt 9). Zaskarżenie bezczynności lub przewlekłości postępowania organu administracji publicznej jest dopuszczalne tylko w takim zakresie, w jakim dopuszczalne jest z mocy powyższych przepisów zaskarżenie decyzji, postanowień oraz innych aktów lub czynności w nich wskazanych. W pojęciu sprawy sądowoadministracyjnej mieści się zatem kontrola działalności administracji publicznej w zakresie wyznaczonym enumeracjami z art. 3 p.p.s.a., a także kontrola innych kwestii rozpoznawanych w postępowaniu prowadzonym na podstawie przepisów p.p.s.a., jak wymienione w art. 4 p.p.s.a. spory o właściwość lub kompetencję, a także przekazanych z mocy ustaw odrębnych. Oznacza to, że sąd administracyjny nie jest właściwy do rozpoznawania spraw, które nie zostały wymienione w przywołanych wyżej przepisach. W przypadku skargi na przewlekłość przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu, lecz postępowanie organu administracji, które jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy. W konsekwencji zarzut przewlekłości powinien pojawić się wówczas, gdy organ, będąc właściwym w sprawie i zobowiązanym do wydania np. decyzji lub innego aktu administracyjnego albo podjęcia czynności podejmuje działania pozorne lub przeciąga postępowanie poza czas niezbędny do załatwienia sprawy . Dla uznania przewlekłości postepowania organu konieczne jest więc ustalenie, że organ administracyjny był zobowiązany, na podstawie obowiązujących przepisów prawa, do wydania decyzji, aktu lub podjęcia czynności i mimo to nie podejmuje w terminie działań mających na celu uczynienie zadość temu obowiązkowi lub odmawia ich podjęcia. Zaskarżenie przewlekłości postępowania organu administracyjnego podobnie jak i bezczynności jest natomiast dopuszczalne tylko w takim zakresie, w jakim dopuszczalne jest zaskarżenie decyzji, postanowień, aktów lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a. W razie stwierdzenia, że brak jest podstaw do realizacji żądania w jednej z prawnych form działania organów administracji, określonych w 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a., podlegających kontroli sądów administracyjnych, skarga na przewlekłość lub bezczynność kontroli takiej również nie może być poddana i jako niedopuszczalna podlega odrzuceniu. Na podstawie sformułowanych przez Skarżącego argumentów, analizy akt administracyjnych tej sprawy oraz pisma będącego odpowiedzią organu na skargę, Sąd przyjął, że formuła zaskarżenia działań przez skarżącą przyjęła postać tzw. skargi powszechnej (w odróżnieniu od skargi do sądu administracyjnego), jaką strona niezadowolona z działania organu może wnieść w trybie przepisów Działu VIII k.p.a., zatytułowanego "Skargi i wnioski". Przedmiotem skargi powszechnej może być w szczególności zaniedbanie lub nienależyte wykonywanie zadań przez właściwe organy albo przez ich pracowników, naruszenie praworządności lub interesów skarżących, a także przewlekłe lub biurokratyczne załatwianie spraw (art. 227 k.p.a.). W konsekwencji, działania administracji publicznej będące przedmiotem tego typu skarg nie podlegają kontroli sądów administracyjnych z uwagi na to, że nie mieszczą się w katalogu czynności i aktów poddawanych nadzorowi sądowemu w świetle art. 3 § 2 p.p.s.a. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym jednolicie wskazuje się, że w sprawach skarg i wniosków, o których mowa w Dziale VIII k.p.a., nie przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Wobec tego, również przewlekłość postępowania organu administracji w takiej sprawie nie może podlegać ocenie sądu, a skarga w takim przedmiocie jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu stosownie do art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. Skoro wniesiona w niniejszej sprawie skarga nie podlega właściwości rzeczowej sądu administracyjnego, ponieważ jej przedmiot nie mieści się w zakresie kognicji tego sądu to skargę złożoną w tej sprawie należało uznać za niedopuszczalną i odrzucić, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., o czym orzeczono w pkt.1 sentencji. Z uwagi na odrzucenie skargi Sąd orzekł o zwrocie Skarżącemu uiszczonego przez niego wpisu od skargi w wysokości 100 zł.