II SAB/Gl 136/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie: Przewodniczący sędzia WSA Tomasz Dziuk po rozpoznaniu w dniu 16 września 2024 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Z. S. na bezczynność Śląskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w K. w przedmiocie udostępnienia materiałów archiwalnych dotyczących pałacu p o s t a n a w i a 1. odrzucić skargę; 2. zwrócić skarżącemu wpis sądowy od skargi w kwocie 100 (sto) złotych. Pismem z dnia 19 kwietnia 2024 r. Z. S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na bezczynność Śląskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w K. w przedmiocie udostępnienia materiałów archiwalnych dotyczących pałacu. W związku z powyższym na podstawie zarządzenia z dnia 19 lipca 2024 r. wezwano skarżącego do wykazania, czy wystąpił z ponagleniem do organu wyższego stopnia w trybie art. 37 kpa. Dla dokonania tej czynności wyznaczono siedmiodniowy termin pod rygorem odrzucenia skargi. W odpowiedzi na to wezwanie skarżący oświadczył w piśmie z dnia 5 sierpnia 2024 r., iż wystąpił z ponagleniem pismem z dnia 26 lutego 2024 r., którego kserokopię załączył do skargi. Na powyższe pismo nie otrzymał jednakże odpowiedzi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935, dalej "p.p.s.a.") sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne. Przez dopuszczalność skargi należy rozumieć zarówno jej przesłanki przedmiotowe, a więc określenie od jakiego rodzaju form działalności organów administracji publicznej przysługuje skarga, jak i dopuszczalność skargi w zakresie podmiotowym, to jest określenie, jakim podmiotom przysługuje legitymacja do jej wniesienia. Z kolei warunkami formalnymi skutecznego wniesienia skargi są: złożenie skargi od aktu objętego zakresem właściwości rzeczowej sądu, wniesienie jej po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli przysługiwały one skarżącemu w postępowaniu przed organem oraz wniesienie skargi przez podmiot, któremu przysługuje legitymacja do jej wniesienia. Przesłanki te muszą być spełnione kumulatywnie. Stwierdzenie braku którejkolwiek z nich prowadzi do stwierdzenia niedopuszczalności skargi, a w konsekwencji do jej odrzucenia bez merytorycznego rozpoznania sprawy. Zgodnie z art. 52 § 1 p.p.s.a. skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator lub Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy zaś rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia - taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie (§ 2). Ponadto zgodnie z art. 53 § 2b p.p.s.a. skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Z powyższych regulacji wynika, że droga sądowa jest dopuszczalna dopiero po wyczerpaniu możliwości załatwienia sprawy w trybie postępowania administracyjnego. Ponadto na gruncie art. 35 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r. poz. 572, dalej "k.p.a.") organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Zgodnie zaś z art. 37 § 1 k.p.a. strona ma prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli nie załatwiono sprawy w terminie określonym w powyższym przepisie (bezczynność), bądź kiedy postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość). Tym samym złożenie skargi na bezczynność, czy też przewlekłość organu jest możliwe dopiero po wniesieniu (odrębnego) ponaglenia na niezałatwienie sprawy w trybie art. 37 k.p.a. Zgodnie z art. 37 § 3 k.p.a. ponaglenie wnosi się: 1) do organu wyższego stopnia za pośrednictwem organu prowadzącego postępowanie; 2) do organu prowadzącego postępowanie - jeżeli nie ma organu wyższego stopnia. Jak wynika z akt sprawy, skarga Z. S. na bezczynność Śląskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w K., nie została poprzedzona złożeniem ponaglenia. Zdaniem Sądu za takie ponaglenie nie można uznać wskazywane przez skarżącego pismo z dnia 26 lutego 2024 r. W przypadku bowiem bezczynności zarzucanej Śląskiemu Wojewódzkiemu Konserwatorowi Zabytków, ponaglenie należy wnieść do Generalnego Konserwatora Zabytków (art. 37 § 3 pkt 1 k.p.a.). Brak ponaglenia czyni zaś skargę niedopuszczalną. W tym stanie rzeczy Sąd, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 p.p.s.a., odrzucił skargę. O zwrocie uiszczonego wpisu orzeczono po myśli art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.