II SAB/Gl 139/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Nowak, Sędziowie, Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska (spr.), Sędzia WSA Edyta Kędzierska, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 listopada 2025 r. sprawy ze skargi B. C. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Śląskiego w przedmiocie ustalenia odszkodowania za przejęcie nieruchomości 1. stwierdza, że Wojewoda Śląski dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 2. umarza postępowania w zakresie zobowiązania Wojewody Śląskiego do wydania decyzji administracyjnej; 3. oddala skargę w pozostałym zakresie; 4. zasądza od Wojewody Śląskiego na rzecz skarżącej kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. B. C. (dalej: "skarżąca"), reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika, pismem z dnia 31 lipca 2025 r., wniosła skargę na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Śląskiego (dalej w skrócie: "organ") w sprawie ustalenia odszkodowania za przejęcie nieruchomości - działki gruntu o nr [...] (nr księgi wieczystej [...]), położonej w obrębie[...], gmina [...], powiat [...], przeznaczonej pod inwestycję drogową: "Budowa drogi [...] " (z węzłem) - węzeł "[...]" (bez węzła)". Zarzuciła organowi bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania oraz naruszenie: - art. 130 ust. 2, art. 134 oraz art. 154 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity przywołany w skardze: Dz. U z 2020 r. poz. 1990; dalej "u.g.n.") w związku z art. 35 § 1-3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (aktualny tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r. poz. 572 z późn. zm.; dalej "k.p.a.") oraz art. 36 § 1 i 2 k.p.a., poprzez brak podejmowania czynności zmierzających do zakończenia postępowania i ustalenia należnego odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości; - art. 8 i art. 12 k.p.a., poprzez naruszenie zasady prostoty i szybkości postępowania oraz zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa w związku z brakiem wydania rozstrzygnięcia w sprawie w ustawowym terminie; - art. 21 ust. 1 i 2 Konstytucji RP, poprzez brak poszanowania prawa do uzyskania słusznego odszkodowania za wywłaszczenie, w rozsądnym czasie i bez zbędnej zwłoki. Domagała się uwzględnienia skargi i zobowiązania organu do zakończenia postępowania, oraz stwierdzenia, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, jak też przyznania sumy pieniężnej w wysokości 4.000 zł., czyli połowy kwoty określonej w art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (aktualny publikator: Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej w skrócie: "p.p.s.a."), oraz zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi wyjaśniła, że w dniu 31 stycznia 2025 r. organ wydał decyzję numer [...] o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, na podstawie której wywłaszczona została m. in. nieruchomość skarżącej - działka gruntu o nr[...], położona w obrębie[...], gminie[...], powiat [...]. Od dnia wydania powyższej decyzji minęło 6 miesięcy, jednak do dnia złożenia skargi nie została wydana decyzja ustalająca odszkodowanie mimo, że w dniu 24 kwietnia 2023 r. skarżąca złożyła wniosek o wszczęcie postępowania w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania. Następnie w dniu 26 maja 2025 r. wniosła ponaglenie do Ministra Rozwoju i Technologii, który postanowieniem z dnia 14 czerwca 2023 r. uznał, że organ nie dopuścił się bezczynności ani przewlekłego prowadzenia postępowania. Zdaniem skarżącej, organ powinien dochować szczególnej staranności w szybkim rozpatrzeniu sprawy, celem umożliwienia trzymania słusznego odszkodowania. Stąd też, zachodzi zarówno bezczynność organu (brak podjęcia czynności od chwili wszczęcia postępowania) i przewlekłość prowadzonego postępowania, a podejmowane przez organ czynności są pozorne i nie zawierają żadnego stanowiska merytorycznego. Pismem z dnia 29 sierpnia 2025 r. organ złożył odpowiedź na skargę i wniósł o jej oddalenie. Wyjaśnił przy tym, że postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania za nieruchomość przejętą na realizację inwestycji drogowej prowadzone jest w oparciu o przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 311, dalej: "specustawa drogowa"). Zgodnie z art. 12 ust. 4b tej ustawy, będącym przepisem szczególnym w stosunku do art. 35 k.p.a., decyzję ustalającą wysokość odszkodowania wydaje się w terminie 30 dni od dnia, w którym decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej (dalej: "decyzja z.r.i.d.") stała się ostateczna. Stosownie do art. 12 ust. 4g specustawy drogowej, jeżeli decyzji z.r.i.d. nadany został rygor natychmiastowej wykonalności, decyzję ustalającą wysokość odszkodowania wydaje się w terminie 60 dni od dnia nadania decyzji z.r.i.d. rygoru natychmiastowej wykonalności. Terminy z art. 12 ust. 4b i ust. 4g specustawy drogowej są terminami prawa procesowego, a nie materialnego. Jeżeli decyzji z.r.i.d. nadany został rygor natychmiastowej wykonalności, wówczas decyzję ustalającą wysokość odszkodowania wydaje się w terminie 60 dni od dnia nadania decyzji z.r.i.d. rygoru natychmiastowej wykonalności (por. art. 12 ust. 4g specustawy drogowej). Terminy z art. 12 ust. 4b i ust. 4g specustawy drogowej są terminami prawa procesowego, a nie materialnego. W konsekwencji terminy te mogą być przedłużane według reguł określonych w k.p.a. Przedmiotowa nieruchomość skarżącej została objęta decyzją z.r.i.d. z dnia 31 stycznia 2025 r., której nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Przed sporządzeniem zawiadomienia o wszczęciu postępowania odszkodowawczego podjęto czynności zmierzające do ustalenia stanu prawnego i faktycznego nieruchomości, objętych decyzją z.r.i.d., bowiem nie zawierała ona wszystkich danych niezbędnych do prowadzenia postępowania odszkodowawczego (np. brak numerów ksiąg wieczystych dla poszczególnych działek, aktualnych danych adresowych właścicieli nieruchomości). Organ podał, że zawiadomieniem z dnia 4 maja 2023 r. poinformował skarżącą o wszczęciu z urzędu postępowania odszkodowawczego, a także o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie. Jednocześnie wyjaśnił, że ustalenie wysokości odszkodowania za przejętą nieruchomość następuje po uzyskaniu opinii rzeczoznawcy majątkowego, określającej wartość nieruchomości, sporządzanej na piśmie w formie operatu szacunkowego, który zostanie poddany szczegółowej ocenie pod kątem jego wartości dowodowej. Termin zakończenia postępowania wyznaczono do dnia 30 września 2025 r., gdyż jest on związany z okresem zlecenia wyceny nieruchomości, sporządzenia przez biegłego operatu szacunkowego, sprawdzenia jego poprawności pod względem formalno-prawnym, odbioru przez organ operatu szacunkowego, a także umożliwienia stronom zapoznania się z wyceną nieruchomości i wypowiedzenia się, przed wydaniem decyzji odszkodowawczej, co do zebranych w sprawie dowodów i materiałów. Poinformował również, że jest na etapie powołania biegłego w sprawie ustalenia odszkodowania, a decyzja odszkodowawcza, zostanie wydana po zakończeniu postępowania dowodowego uwzględniającego dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, ocenie całokształtu materiału dowodowego, w tym sporządzonego operatu szacunkowego i zapewnieniu stronom prawa do czynnego udziału w postępowaniu. Natomiast przewidywany termin zakończenia postępowania nie oznacza, iż nie jest możliwe zakończenie prowadzonego postępowania przed jego upływem, lecz niezwłocznie po zgromadzeniu kompletnego materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a.). Podniósł także, że w liniach rozgraniczających teren przedmiotowej inwestycji drogowej pn.: "Budowa drogi [...] (z węzłem)" znajduje się kilkaset działek, w stosunku do których organ zobligowany jest prowadzić postępowania odszkodowawcze, a inwestycja dotycząca odcinka III, jest tylko częścią ogromnej inwestycji budowy drogi ekspresowej [...]. Organ zaznaczył wobec tego, że jednocześnie w tym samym czasie prowadzi postępowania odszkodowawcze za nieruchomości, które zostały objęte decyzją nr [...] z dnia 31 stycznia 2025 r. o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, pn.: "Budowa drogi [...] (z węzłem) - węzeł "[...]" (bez węzła)". Ilość nieruchomości na tym odcinku wskazanych do przejęcia to również kilkaset działek oraz również inna inwestycja Stąd też mając na uwadze szczególną sytuację osób, którym w wyniku wyżej wymienionej inwestycji zostały wywłaszczone nieruchomości, a na których znajdowały się domy mieszkalne, gospodarcze i użytkowe, w pierwszej kolejności organ wszczął postępowania w stosunku do 71 nieruchomości zabudowanych, objętych powyższej wymienionymi inwestycjami. Odnosząc się z kolei do nieruchomości skarżącej, zaakcentował, że przedmiotowa nieruchomość nie jest nieruchomością zabudowaną. W takich przypadkach niezbędna jest zatem gradacja spraw z priorytetowym traktowaniem nieruchomości zabudowanych budynkami mieszkalnymi i gospodarczymi oraz tych, w których prowadzona jest działalność gospodarcza. W pierwszej kolejności prowadzono postępowania odszkodowawcze dotyczące takich nieruchomości, przy jednoczesnym podejmowaniu czynności niezbędnych do wszczęcia postępowań odszkodowawczych w odniesieniu do nieruchomości niezabudowanych. Podał, że aktualnie sukcesywnie wszczynane są postępowania dotyczące nieruchomości niezabudowanych, z których cześć została już zakończona wydaniem decyzji odszkodowawczych, które stały się ostateczne. Stąd też brak jest okoliczności potwierdzających wymierzenie organowi grzywny, czy też przyznania na rzecz skarżącej sumy pieniężnej. W toku postępowania sądowoadministracyjnego, organ przedłożył decyzję z dnia 6 października 2025 r. wydaną na rzecz skarżącej o ustaleniu wysokości odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 119 pkt 4 w związku z art. 120 p.p.s.a. Zgodnie z regulacją art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola ta obejmuje również bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Stosownie do art. 53 § 2b p.p.s.a. skarga została poprzedzona ponagleniem z dnia 26 maja 2025 r. skierowanym do organu wyższego stopnia, tj. Ministra Rozwoju i Technologii, który postanowieniem z dnia 14 czerwca 2023 r. uznał, że organ nie dopuścił się bezczynności ani przewlekłego prowadzenia postępowania w sprawie. Zaznaczyć w tym miejscu przyjdzie, że skarga na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania jest dopuszczalna niezależnie od tego, czy organ wyższego stopnia rozpatrzy ponaglenie oraz niezależnie od tego, czy jego stanowisko będzie pozytywne lub negatywne (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 października 2020 r. sygn. akt II OSK 71/20 oraz z dnia 25 września 2018 r. sygn. akt II OSK 1659/18; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 maja 2018 r. sygn. akt II OSK 1210/18). Na mocy art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. o bezczynności organu można mówić w sytuacji, gdy nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych, ani w terminie wskazanym w art. 36 § 1 k.p.a. Pojęcie bezczynności i przewlekłości w postępowaniu administracyjnym zdefiniowane zostało w art. 37 § 1 pkt 1 i pkt 2 k.p.a. Skarga na bezczynność jest skargą na naruszający prawo stan postępowania administracyjnego, w którym mimo upływu określonego prawem terminu właściwego dla załatwienia indywidualnej sprawy, rozstrzygnięcie nie zostało wydane, co skutkowało złożeniem ponaglenia. Bezczynność zachodzi wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 października 2018 r. sygn. akt I OSK 1987/2018). Z kolei, skarga na przewlekłość jest skargą na stan postępowania, w którym opieszałość organu powoduje niezałatwienie sprawy niezwłocznie lub szybciej, niż to wynika z art. 35 § 1-§ 3a k.p.a. lub z przepisów szczególnych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 kwietnia 2023 r. sygn. akt I OSK 2257/22). Postępowanie jest prowadzone przewlekle, jeśli w granicach czasowych przeznaczonych na załatwienie sprawy, organ działa opieszale, nieefektywnie i nie rozstrzyga sprawy, mimo że brak jest do tego przeszkód (por. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 czerwca 2020 r. sygn. akt II OPS 5/19). O przewlekłym prowadzeniu postępowania w rozumieniu art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a. można mówić tylko wówczas, gdy jeszcze nie upłynął termin do wydania decyzji określony według przepisów wskazanych w art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a., a organ przy dołożeniu należytej staranności mógłby sprawę załatwić przed upływem tych terminów. Po ich upływie ocenie może podlegać jedynie stan bezczynności organu (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 grudnia 2019 r. sygn. akt II OSK 2317/19). Nie ulega również wątpliwości, że w znaczeniu językowym, desygnatem określenia "bezczynny" jest sformułowanie "niewykonujący celowego zajęcia", czy "nic nierobiący" (por. B. Dunaj red. Słownik współczesnego języka polskiego, t. 1, Warszawa 1998, s. 48). W doktrynie natomiast definiuje się bezczynność organu administracji publicznej jako niewykonanie kompetencji w terminie wskazanym ustawą lub w sytuacji objętej hipotezą normy (por. P. Dobosz, Milczenie i bezczynność w prawie administracyjnym, Kraków 2011, s. 73). Z "bezczynnością" organu administracji publicznej mamy do czynienia również wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności. Jeżeli zatem organ administracji zobowiązany do załatwienia sprawy ale z różnych względów nie wydaje rozstrzygnięcia w przewidzianym przepisami terminie, a zwłoka w rozpatrzeniu sprawy jest nieuzasadniona, wówczas występuje bezczynność organu. W charakterystyczny sposób bezczynność organu ujął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 28 marca 2018 r. sygn. akt I OSK 2087/16 stwierdzając, że w przypadku jej wystąpienia i skargi na to zachowanie, przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność administracji, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a., Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności, 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa, 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Zaakcentować należy, tak jak ma to miejsce w rozpatrywanej sprawie, że możliwość wniesienia skargi na bezczynność organu jest w istocie czasowo ograniczona, a mianowicie skarga może zostać złożona jedynie w czasie trwania niepożądanego stanu bezczynności lub przewlekłości. Innymi słowy, można ją złożyć do czasu wydania decyzji, postanowienia, czy załatwienia sprawy w inny prawem przewidziany i dopuszczalny sposób. Takie stanowisko prezentowane jest konsekwentnie w judykaturze (por. uchwała NSA z dnia 22 czerwca 2020 r. sygn. akt II OPS 5/19; uchwała NSA z dnia 7 marca 2022 r. sygn. akt II OPS 1/21; postanowienie NSA z dnia 2 września 2020 r. sygn. akt II OSK 3732/18). Wskazać należy, że w postępowaniu administracyjnym obowiązują terminy załatwienia spraw wskazane w art. 35 § 1 - § 3a bądź w przepisach szczególnych (art. 35 § 4 k.p.a.). Do wymienionych terminów nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów doręczania z wykorzystaniem publicznej usługi hybrydowej, o której mowa w art. 2 pkt 7 ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 285), okresów zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo przyczyn niezależnych od organu (art. 35 § 5 k.p.a.). O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie (również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu) organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia (art. 36 § 1 i 2 k.p.a.). W świetle powyższego w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a. wskazać należy, że stwierdzenie czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa to oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym, co ma miejsce w razie oczywistego braku podejmowania jakichkolwiek czynności, oczywistego lekceważenia wniosków strony i jawnego natężenia braku woli do załatwienia sprawy, jak i w razie ewidentnego niestosowania przepisów obowiązującego prawa. Dokonując więc oceny, czy naruszenie prawa ma rażący charakter, nie można poprzestać wyłącznie na prostym zestawieniu terminów, ale należy wziąć pod uwagę wszelkie uwarunkowania, przede wszystkim wynikające z przepisów prawa materialnego obowiązki organu, które implikują podejmowanie czynności dla merytorycznego rozstrzygnięcia danej sprawy. Zatem orzeczenie o kwalifikowanej (rażącej) formie bezczynności winno być zarezerwowane dla sytuacji szczególnych, oczywistych i niedających się w żaden sposób usprawiedliwić. Samo przekroczenie przez podmiot zobowiązany ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy, musi być szczególnie znaczące i niezaprzeczalne, a rażące opóźnienie w podejmowanych czynnościach musi być pozbawione racjonalnego uzasadnienia (por. wyroki NSA z dnia: 6 sierpnia 2019 r. sygn. akt II OSK 1802/19; 4 czerwca 2019 r. sygn. akt II OSK 3374/18; 17 maja 2019 r. sygn. akt I OSK 2171/17). Mając to na uwadze należy przyjąć, że bezczynność w niniejszej sprawie nie miała charakteru rażącego. Stosownie do art. 12 ust. 4b specustawy drogowej decyzję ustalającą wysokość odszkodowania wydaje się w terminie 30 dni od dnia, w którym decyzja z.r.i.d. stała się ostateczna. Jeżeli decyzji z.r.i.d. nadany został rygor natychmiastowej wykonalności, decyzję ustalającą wysokość odszkodowania wydaje się w terminie 60 dni od dnia nadania decyzji z.r.i.d. rygoru natychmiastowej wykonalności (art. 12 ust. 4g specustawy drogowej). Wskazane terminy załatwienia sprawy odszkodowawczej mają charakter procesowy i mogą być przedłużane na zasadach wynikających z art. 36 k.p.a. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 grudnia 2012 r. sygn. akt I OSK 1621/12). Odnosząc powyższe uwagi natury ogólnej do okoliczności rozpoznawanej sprawy należy wskazać, że decyzja z.r.i.d. została wydana w dniu z dnia 31 stycznia 2025 r. Jak wynika z wyjaśnień organu decyzji tej od dnia 31 stycznia 2025 r. nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Oznacza to, że organ zobowiązany był do wydania decyzji ustalającej wysokość odszkodowania w terminie 60 dni od dnia nadania tej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Ostatni dzień terminu na załatwienie sprawy przypadał na dzień 1 kwietnia 2025 r. Organ zawiadomił o wszczęciu z urzędu postępowania odszkodowawczego i jednocześnie - powołując się na art. 36 § 1 k.p.a. - poinformował o wyznaczeniu nowego terminu załatwienia sprawy, który został określony do dnia 30 września 2025r. Konieczność przedłużenia terminu na załatwienie sprawy została uzasadniona koniecznością oszacowania wartości nieruchomości przez biegłego rzeczoznawcę majątkowego, koniecznością oceny wartości dowodowej złożonego operatu i zapewnienia stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania. Postanowieniem z 26 marca 2025 r. organ powołał rzeczoznawcę majątkowego celem ustalenia odszkodowania m. in. za nieruchomość skarżącej i zobowiązał biegłego do przedłożenia opinii w terminie 90 dni od dnia otrzymania postanowienia. Termin na złożenie operatów szacunkowych mijał 30 maja 2025 r. Pismem z dnia 27 marca 2025 r. organ zawiadomił o zgromadzeniu materiału dowodowego w sprawie i o wszczęciu z urzędu postępowania odszkodowawczego. Następnie wyznaczył nowy termin zakończenia postępowania na dzień 30 września 2025 r. Uzupełnione operaty wpłynęły do organu w dniu 16 czerwca 2025 r. i wymagały poprawienia przez biegłego. Po skorygowaniu przez biegłego wpłynęły do organu w dniu 12 sierpnia 2025 r. W dalszej kolejności organ zawiadomił ustanowionego przez skarżącą pełnomocnika o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i wyznaczył 14-dniowy termin na zgłaszanie ewentualnych wyjaśnień i uwag w sprawie operatu szacunkowego. Jednocześnie podał, że termin zakończenia postępowania zostaje wydłużony do dnia 30 września 2025 r., a decyzja ustalająca odszkodowanie została wydana 6 dni po tym terminie. Stąd też przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ nie miało w sprawie miejsca, który zawiadomił o niezałatwieniu sprawy w terminie, poinformował o przyczynach zwłoki i wskazał nowy termin załatwienia sprawy, uzasadniając jego przedłużenie zakresem czynności, które są niezbędne do rozpoznania sprawy (konieczność uzyskania opinii rzeczoznawcy majątkowego, umożliwienie przeprowadzenia oceny operatu szacunkowego oraz zapoznanie się z jego treścią przez pełnomocnika). Specyfika i charakter postępowania, w tym konieczność pozyskania opinii rzeczoznawcy majątkowego niezbędnej do rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy, pozwala w tym zakresie oddalić skargę. Jak wynika z wyjaśnień zawartych w odpowiedzi na skargę zakres inwestycji drogowej spowodował konieczność etapami rozpoznawania spraw o odszkodowania. Poza sporem, że nie doszło do załatwienia sprawy w terminie wynikającym z art. 12 ust. 4g specustawy drogowej, jednakże zaistniały okoliczności nie zależne od organu, które doprowadziły do przedłużenia postępowania. Organ uwzględnił również termin zaproponowany przez pełnomocnika skarżącej do zapoznania się z operatem (por. pismo z dnia 19 sierpnia 2025 r. zawierające prośbę o przedłużenie do dnia 12 września 2025 r. terminu do ustosunkowania się do sporządzonego przez biegłego operatu szacunkowego). Stosownie do treści uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 listopada 2008 r., sygn. akt I OPS 6/08, przepis art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. ma zastosowanie także w przypadku, gdy po wniesieniu skargi na bezczynność organu - w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4a p.p.s.a. - organ wyda akt lub dokona czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, co do których pozostawał w bezczynności. Możliwość wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie bezczynności organu już po wydaniu żądanego orzeczenia została potwierdzona w uchwałach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 czerwca 2020 r. sygn. akt II OPS 5/19 i z dnia 7 marca 2022 r. sygn. akt II OPS 1/21), które mają charakter wiążący. Zatem mimo tego, że w dniu wniesienia skargi organ pozostawał w bezczynności, wobec późniejszego wydania decyzji z dnia 6 października 2025 r. odpadła przesłanka wydania orzeczenia na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Nie można bowiem zobowiązać organu do określonego działania, które przed dniem orzekania zostało już podjęte (por. wyrok NSA z dnia 18 stycznia 2017 r. sygn. akt I OSK 1789/16). Wydanie decyzji już po wniesieniu skargi do Sądu, ale przed zamknięciem rozprawy czyni bezprzedmiotowym orzekanie o zobowiązaniu organu, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., do wydania aktu lub podjęcia czynności (por. uchwała NSA z dnis 26 listopada 2008 r. sygn. akt I OPS 6/08). Z tego też względu Sąd na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. umorzył postępowanie sądowe w zakresie zobowiązania do załatwienia sprawy dotyczącej ustalenia odszkodowania. Sąd z urzędu rozważył zastosowanie środka prawnego w postaci grzywny. Zdaniem Sądu w okolicznościach faktycznych sprawy nie ma żadnych podstaw do jego zastosowania. Środki prawne z art. 149 § 2 p.p.s.a. powinny być stosowane w szczególnie nagannych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy, gdy oceniając całokształt działań organu można dojść do przekonania, że noszą one znamiona zamierzonego lub nieuzasadnionego racjonalnie lub prawnie unikania podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez tych dodatkowych sankcji organ nadal nie będzie respektować obowiązków wynikających z przepisów prawa (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 23 lipca 2021 r. sygn. akt I SAB/Po 29/20; wyrok WSA w Gliwicach z dnia 7 sierpnia 2019 r. sygn. akt III SAB/Gl 72/19). Taki naganny przypadek zwłoki organu nie miał miejsca w rozpoznawanej sprawie z przyczyn opisanych powyżej. Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku, a na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., jak w punkcie 2 sentencji wyroku, oraz na podstawie art. 151 p.p.s.a., jak w punkcie 3 sentencji wyroku. Stosownie do treści art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a., na koszty składają się wpis od skargi w kwocie 100,- zł., koszty zastępstwa procesowego w kwocie 480,- zł. ustalone w oparciu o § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1935 z późn. zm.), oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa w wysokości 17,- zł., o których zwrocie orzeczono w pkt 4 sentencji wyroku. Powołane wyżej orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w internetowej bazie orzeczeń NSA na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.