II SAB/Gl 17/09

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach - Łukasz Strzępek po rozpoznaniu w dniu 23 lipca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. D. na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Z. w przedmiocie legalności wykonywanych robót budowlanych w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych postanawia: zwolnić skarżącego od kosztów sądowych w całości Składając, na druku urzędowego formularza, wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych J. D. zaznaczył, że co prawda uiścił wpis od skargi w kwocie 100 zł, nie mniej jednak szczupłość uzyskiwanego dochodu nie pozwala mu na poniesienie pozostałych wydatków związanych z postępowaniem sądowym. Wspomniana kwota została bowiem wygospodarowana kosztem rezygnacji z zaspokojenia innych potrzeb. Z zawartych w druku wniosku informacji wynika, że skarżący samotnie prowadzi gospodarstwo domowe, utrzymując się ze świadczenia emerytalnego uzyskiwanego w kwocie 810 zł netto miesięcznie. Wnioskodawca zamieszkuje w połowie starego budynku mieszkalnego, co przekłada się na lokal mieszkalny o pow. [...] m2. Wedle oświadczenia zawartego w druku formularza nie posiada żadnych oszczędności ani też papierów wartościowych, jak również przedmiotów o wartości przekraczającej 3.000 zł. Część okoliczności, na które powołał się skarżący została uprawdopodobniona za pomocą kserokopii różnych dokumentów. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zważono co następuje: Odpłatność postępowania sądowego jest regułą, o czym stanowi przepis art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm. – zwana dalej P.p.s.a.). Nie ma ona wszakże charakteru bezwzględnego, a wyjątkiem od niej jest możliwość przyznania prawa pomocy, które stosownie do treści art. 245 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi może zostać przyznane stronie w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym (w omawianym przypadku polegającego na zwolnieniu od kosztów sądowych) może nastąpić wówczas, gdy osoba występująca z takim wnioskiem wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku w utrzymaniu swoim i swojej rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. W istocie rzeczy jest to więc forma dofinansowania strony postępowania sądowego ze środków publicznych i przez to zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się wyłącznie do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście niemożliwe (por. postanowienie NSA z 6 października 2004r., sygn. akt GZ 71/04, ONSA 2005, Nr 1, poz. 8). Zasadność wniosku strony oceniana jest w dwóch aspektach - z jednej strony uwzględnienia się wysokości obciążeń, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, a z drugiej zaś z pod uwagę brane są jej możliwości finansowe (por. postanowienie NSA z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05). Mając powyższe na względzie stwierdzono, że skarżący w sposób dostateczny uprawdopodobnił, iż jego sytuacja materialna uzasadnia przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. Sytuacja materialna J. D. jest ciężka. Faktu tego nie zmienia to, iż rezygnując z zaspokojenia części swoich potrzeb skarżący uiścił wpis od skargi. Pomimo, iż jest to zasadniczy wydatek na tym etapie postępowania sądowego, rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy uznano, że strona zasługuje na zwolnienie od kosztów sądowych w całości. Dochód netto, tj. 810 zł miesięcznie pozwala co do zasady zaspokoić elementarne potrzeby egzystencjalne. Niepodobna jednak przyjąć, że umożliwia on wygospodarowanie środków na pokrycie dodatkowych wydatków, do jakich niewątpliwie zaliczają się koszty postępowania sądowego. Z powyższych względów, w oparciu o art. 245 § 1 i § 3 P.p.s.a. w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 tej ustawy, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z § 3 tego przepisu orzeczono jak w sentencji postanowienia