II SAB/Gl 20/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie: Przewodnicząca Sędzia NSA Łucja Franiczek po rozpoznaniu w dniu 19 maja 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi T. H. i M. H. na bezczynność Starosty [...] w przedmiocie rozgraniczenia nieruchomości postanawia: odrzucić skargę. Pismem z dnia [...] r. T. H. i M. H. wystąpili do Starosty [...] z żądaniem wskazania na gruncie granicy pomiędzy zwróconą na ich rzecz częścią wywłaszczonej nieruchomości położonej w O., oznaczonej jako pgr "1" a nieruchomością pgr "2". Podkreślili, że granica na gruncie była nieprawidłowo wskazana w momencie zwrotu nieruchomości w [...] r. przez geodetów działających na zlecenie Starosty. Wnieśli zaś o oznaczenie jej trwałymi znakami granicznymi z [...] r. zniszczonymi, ich zdaniem, przez użytkownika działki pgr "2". W odpowiedzi na to pismo organ poinformował, że postępowanie w sprawie zwrotu w/w nieruchomości zostało zakończone w [...] r. i brak jest podstaw do ponownego wskazywania przez ten organ granic zwróconej nieruchomości. W nawiązaniu do tej odpowiedzi T. H. skierował do Starosty [...] wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, wnosząc o udzielenie odpowiedzi na żądanie z dnia [...]r. w oparciu o regulację art. 61a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 267), dalej zwanej Kpa. Ustosunkowując się do tego wezwania organ ponownie zwrócił uwagę na okoliczność zakończenia postępowania w sprawie zwrotu w/w nieruchomości. Wyjaśnił również, że przed Sądem Rejonowym w C. toczy się postępowanie rozgraniczeniowe. W świetle powyższego organ nie znalazł podstaw do wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania w trybie art. 61a Kpa. Pismem z dnia 17 lutego 2014 r. T. H. i M. H. wystąpili, za pośrednictwem Starosty [...], do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, ze skargą na bezczynność i przewlekłe prowadzenie przez ten organ postępowania dotyczącego wskazania na gruncie granicy nieruchomości pgr "1", ponosząc m.in. że Starosta nie dopełnił obowiązku wydania zwracanej nieruchomości zgodnie z dokumentacją geodezyjną, zaś zawarta w piśmie organu z dnia [...]r. odpowiedź na wniosek skarżących nie spełnia wymogu z art. 61a Kpa. Przekazując skargę organ poinformował o stanie faktycznym powyższej sprawy, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Po przekazaniu skargi Sądowi, na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II z dnia 18 marca 2014 r., skarżący zostali wezwani do wykazania w terminie 7 dni, że przed wniesieniem skargi wystąpili w trybie art. 37 § 1 Kpa, z zażaleniem na niezałatwienie sprawy w terminie przez Starostę [...], do organu administracji publicznej wyższego stopnia. W wyznaczonym terminie skarżący wyjaśnili, że pismem z dnia [...]r. wystąpili do Starosty [...] z wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa. Podkreślili przy tym, że ich skarga dotyczy nieudzielenia przez organ odpowiedzi na ich wniosek z dnia [...]r. w trybie art. 61a Kpa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, zważył: Jak wynika z treści art. 52 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej zwanej Ppsa, dopuszczalność drogi sądowoadministracyjnej uzależniona jest od uprzedniego wyczerpania środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy, stosownie do treści § 2 powyższego przepisu, rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie. Warunek ten dotyczy także bezczynności organu. Jak wynika bowiem z treści art. 37 § 1 Kpa, na niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 Kpa, w przepisach szczególnych, ustalonym w myśl art. 36 Kpa lub na przewlekłe prowadzenie postępowania, stronie służy zażalenie do organu administracji publicznej wyższego stopnia, a jeżeli nie ma takiego organu – wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Wobec treści przywołanych przepisów warunkiem wniesienia skargi do sądu administracyjnego na bezczynność lub na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ administracji publicznej jest uprzednie wystąpienie przez stronę skarżącą z zażaleniem na niezałatwienie sprawy w terminie do organu wyższego stopnia nad organem, który, w ocenie strony skarżącej, pozostaje w bezczynności, a jeżeli nie ma takiego organu – wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy wskazać należy, że T. H. i M. H. .przed wniesieniem skargi wystąpili do Starosty [...] z wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa, podnosząc, że organ ten winien udzielić odpowiedzi na ich wniosek w trybie art. 61a Kpa. Tymczasem, skarżący wnosząc skargę na bezczynność Starosty [...] jako organu właściwego w sprawach wywłaszczenia, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, polegającą na niewydaniu postanowienia w trybie art. 61a Kpa (bądź przewlekłe prowadzenie postępowania w tej sprawie) winni przed jej wniesieniem wystąpić z zażaleniem na niezałatwienie w terminie sprawy do organu wyższego stopnia nad tym organem, tj. do Wojewody [...]. Oznacza to, że skarżący składając niniejszą skargę do sądu administracyjnego nie wyczerpali przysługującego im w postępowaniu administracyjnym środka zaskarżenia. Ich skarga jako niedopuszczalna podlega zatem odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 Ppsa. Jednocześnie wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. z 2010 r. poz. 193, Nr 1287 ze zm.) ustalenie przebiegu granic przez określenie położenia punktów i linii granicznych, utrwalenie tych punktów znakami granicznymi na gruncie oraz sporządzenie odpowiednich dokumentów następuje w wyniku rozgraniczenia nieruchomości i ma miejsce w postępowaniu administracyjnym lub sądowym według przepisów rozdziału 6 tej ustawy. Stosownie do treści art. 29 ust. 3 w/w ustawy, rozgraniczenia nieruchomości dokonują wójtowie (burmistrzowie, prezydenci miast) oraz w wypadach określonych w ustawie, sądy (lecz chodzi o sądy powszechne). Jak wynika z akt sprawy postępowanie rozgraniczeniowe dotyczące nieruchomości pgr "1" toczy się obecnie przed Sądem Rejonowym w C., co potwierdzają także skarżący. W świetle tych okoliczności, w sytuacji w której Sąd uznałby, że skarżący we wniosku z dnia [...]r. nie wnoszą w istocie o rozgraniczenie nieruchomości, ale o okazanie jej granic w terenie to również skarga na bezczynność/ przewlekłe prowadzenie postępowania w tym przedmiocie podlegałaby odrzuceniu. Okazanie granic w terenie nie jest bowiem dokonywane w postępowaniu administracyjnym, lecz w wyniku czynności materialno-technicznej podmiotu uprawnionego do wykonywania prac geodezyjnych i kartograficznych. Czynność ta, a tym samym skarga na bezczynność w podjęciu tej czynności lub przewlekłe prowadzenie postępowania wykracza zatem poza zakres kognicji sądów administracyjnych, określonej w przepisach art. 3, art. 4 i art. 5 Ppsa. Stosownie do treści art. 3 § 2 pkt 8 Ppsa, kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje bowiem orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 - 4 a tego przepisu. Oznacza to, że bezczynność ta (przewlekłe prowadzenie postępowania) może dotyczyć jedynie sytuacji, w których organ nie wydaje decyzji administracyjnych, niektórych postanowień (w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończących postępowanie, a także rozstrzygających co do istoty, ponadto wydanych w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie), innych aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa oraz pisemnych interpretacji przepisów prawa podatkowego wydanych w indywidualnych sprawach. Wyszczególnienie wymienionych wyżej aktów jest wyczerpujące, zatem skarga wniesiona na bezczynność (przewlekłe prowadzenie postępowania) organu administracji publicznej wykraczającą poza ten zakres przedmiotowy jest niedopuszczalna i polegać musi odrzuceniu, zgodnie z art. 58 § 1 pkt 6 Ppsa. Dodatkowo, z uwagi na podnoszoną przez skarżących okoliczność zniszczenia znaków granicznych, wyjaśnić wymaga, że w art. 39 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne wskazano, że w takiej sytuacji istnieje możliwość wznowienia znaków granicznych, jednakże pod warunkiem, że istnieją dokumenty pozwalające na określenie ich pierwotnego położenia. Wznowienia znaków granicznych nie dokonuje się jednak w postępowaniu administracyjnych, lecz w również wyniku czynności materialno-technicznej podmiotu uprawnionego do wykonywania prac geodezyjnych i kartograficznych. W razie zaś istnienia sporu co do położenia znaków przed ich zniszczeniem (przesunięciem lub uszkodzeniem), spór taki nie jest rozstrzygany w postępowaniu administracyjnym, lecz sądowym (przed sądem powszechnym).