II SAB/Gl 202/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Dziuk, Sędzia WSA Krzysztof Nowak, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 12 lutego 2026 r. sprawy ze skargi K. S. (S.) na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie o przyznanie świadczenia wychowawczego 1. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 2. przyznaje od Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz skarżącego sumę pieniężną w wysokości 500 (słownie: pięćset) złotych; 3. w pozostałym zakresie skargę oddala. Pismem z dnia 10 października 2025 r., po uprzednim złożeniu ponaglenia, K.S. (dalej: "Skarżący") złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na przewlekłe prowadzenie przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: "organ") postępowania w sprawie rozpoznania odwołania od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odmawiającej mu od dnia 1 czerwca 2022 r. prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko – S.S.. Podniósł zarzut naruszenia art. 12, art. 35 § 1 i 3, art. 36 oraz art. 37 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 572 z późn. zm., dalej: "k.p.a."), polegający na rażącym przekroczeniu terminów do załatwienia sprawy oraz zażądał stwierdzenia, że organ dopuścił się przewlekłości w sposób rażący w prowadzeniu postępowania, a także ukarania organu grzywną w wysokości 3.000,- zł. lub przyznania na jego rzecz sumy pieniężnej w kwocie 3.000 zł., na podstawie art. 149 § 2 w zw. z art. 154 § 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a."). Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie i umorzenie postępowania, wobec stwierdzenia, że przewlekłość nie miała rażącego charakteru oraz odstąpienie od wymierzania grzywny lub zasądzania sumy pieniężnej. W uzasadnieniu podał, że sprawa została rozpoznana z przekroczeniem terminów wskazanych w art. 35 k.p.a., a to wynika między innymi z powszechnie znanego faktu dużej liczby spraw rozpoznawanych w przedmiocie obsługi wniosków o świadczenia rodzinne oraz skarg na decyzje merytoryczne, jak też skarg na bezczynność organu, a także skarg kasacyjnych. Podkreślił, iż sprawy dotyczące świadczeń na dzieci - świadczenia wychowawczego są prowadzone za pośrednictwem ZUS PUE (portal usług elektronicznych). Zgodnie z art. 13a ust. 7 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci osoba ubiegająca się o świadczenie wychowawcze lub osoba pobierająca świadczenie wychowawcze wnosi do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych pisma wyłącznie w postaci elektronicznej na swoim profilu informacyjnym. Zatem każda sprawa rozpoczyna się od złożenia wniosku o świadczenie na profil informacyjnym, co w przypadku obojga rodziców oznacza zarejestrowanie dwóch odrębnych wniosków dotyczących tego samego świadczenia. Wniosek zawsze dotyczy konkretnego okresu świadczeniowego i wszystkich uprawnionych do świadczenia dzieci. W przypadku świadczenia wychowawczego na dzieci Skarżącego – S. i M. - wnioski o świadczenia na każdy okres świadczeniowy: 2022/2023, 2023/2024, 2024/2025, 2025/2026, składali oboje rodzice. Do wniosków, a także na etapie późniejszym w kolejnych pismach były składane obszerne załączniki. Dokumenty były wielokrotnie powielane, co wymagało dokładnej analizy i sprawdzenia każdego załącznika. Tym samym bezczynność organu nie miała charakteru rażącego pomimo niezałatwienia w terminie (por. przedostatnie zdanie uzasadnienia odpowiedzi na skargę, k. 10 akt sądowoadministracyjnych). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje. Stosownie do przepisu art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola ta obejmuje również bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło zgodnie z treścią art. 119 pkt 4 w związku z art. 120 p.p.s.a. Zgodnie z brzmieniem art. 53 § 2b p.p.s.a. wymogiem skutecznego wniesienia do sądu administracyjnego skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest jej poprzedzenie ponagleniem skierowanym do właściwego organu. Z kolei, zgodnie z art. 37 § 1 k.p.a., stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli: 1) nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (bezczynność); 2) postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość). Ponaglenie wnosi się do organu wyższego stopnia za pośrednictwem organu prowadzącego postępowanie, albo do organu prowadzącego postępowanie jeżeli nie ma organu wyższego stopnia (art. 37 § 3 k.p.a.). W niniejszej sprawie wymóg złożenia ponaglenia do właściwego organu został spełniony. Na mocy art. 149 § 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Sąd, w przypadku, o którym mowa w art. 149 § 1 p.p.s.a., może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. (art. 149 § 2 p.p.s.a.). Stosownie do treści art. 154 § 6 p.p.s.a. grzywnę wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. W sprawach o przedmiocie objętym skargą uwzględnienia wymaga zasada szybkości postępowania, zawarta w treści art. 12 § 1 k.p.a., zgodnie z którą organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Podejmowanie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy spoczywa na organach administracji publicznej prowadzących postępowanie w sprawie (art. 7, art. 77 § 1 k.p.a.). Z niekwestionowanych przez organ twierdzeń opisanych w skardze wynika, że w sprawie nie wykonano zaleceń zawartych w wyroku z dnia 25 września 2024 r. sygn. akt II SA/Gl 653/24 Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach w zakresie przyznania Skarżącemu na dzieci świadczenia wychowawczego na okres świadczeniowy 2022/2023. Zdaniem organu powyższy wyrok został doręczony w dniu 30 lipca 2025 r. wraz z innym wyrokiem o sygn. akt II SAB/Gl 34/25. Jednakże organ nie powiadomił o przyczynach zwłoki i nie wyznaczył nowego terminu załatwienia sprawy. W konsekwencji, w ocenie Sądu doszło w sprawie do bezczynności (pomimo sformułowanego w skardze zarzutu przewlekłości) organu, a rozmiar tej bezczynności uznać należy za mający charakter rażącego naruszenia prawa. Skład orzekający z urzędu ma wiedzę, że organ rozpatruje znaczną ilość spraw oraz ma świadomość, iż pracownicy organu są zaangażowani w szereg postępowań przed sądami administracyjnymi. Argumentacja ta nie może jednak w żaden sposób usprawiedliwiać tak znaczącej zwłoki w załatwianiu sprawy Skarżącego, zwłaszcza, że organ nie zastosował w sprawie rozwiązania polegającego na wyznaczeniu nowego terminu załatwienia sprawy. W tym stanie rzeczy, Sąd uznał, że zasadne jest przyznanie od organu sumy pieniężnej w wysokości 500,- zł., gdyż zwłoka dotyczy świadczenia pieniężnego, a o jego zasadności nie rozstrzygnięto w przewidzianym prawem terminie. Jednocześnie przyznanie tejże sumy stanowi wystarczającą uciążliwość dla organu, dlatego ukaranie grzywną byłoby nieuzasadnione. Biorąc pod uwagę powyższe, działając na podstawie 149 § 1 pkt 3, § 1a i § 2 oraz art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji. Powołane wyżej orzeczenia tut. Sądu dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, pod adresem internetowym http://orzeczenia.nsa.gov.pl.