II SAB/Gl 209/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie: Przewodniczący sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski po rozpoznaniu w dniu 16 grudnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. B. i L. B. na bezczynność Prezydenta Miasta R. w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o wykup nieruchomości p o s t a n a w i a odrzucić skargę. Pismem z dnia 2 października 2024 r. L. B. i J. B. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na bezczynność Prezydenta Miasta R. w sprawie nierozpoznania wniosku o wykup lub zmianę ich nieruchomości przez Gminę R., stanowiących działki nr 1, 2, 3 położonych w R. przy ul. [...], jako terenów zalewowych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie jako niedopuszczalną, wskazując, że nie podlega ona kognicji sądów administracyjnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu. Zgodnie z art. art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935., dalej p.p.s.a.) sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. W myśl z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że zadaniem sądu administracyjnego jest skontrolowanie działalności administracji publicznej. Poddanie kontroli sądu administracyjnego wykonywania administracji publicznej nie oznacza, że cała działalność administracji publicznej objęta została taką kontrolą. Taka kontrola obejmuje orzekanie wyłącznie w sprawach wymienionych w art. 3 § 2, 2a i 3 p.p.s.a. W związku z tym ustalenie, że przedmiotem skargi jest akt lub czynność, które nie zostały wymienione w przywołanych przepisach, jest negatywną przesłanką procesową, stanowiącą bezwzględną podstawę odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., a obarczone taką wadą postępowanie jest nieważne (vide: art. 183 § 2 pkt 1 p.p.s.a.). Rolą sądu administracyjnego jest wstępne zbadanie dopuszczalności wniesionej skargi. Dopiero stwierdzenie, że zaskarżony akt lub czynność z zakresu administracji publicznej może być przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej otwiera drogę do merytorycznej oceny skargi. Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest ocena zaistnienia bezczynności organu. Jednak w świetle przepisów p.p.s.a. skarga na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania może dotyczyć wyłącznie sprawy, w której organ administracji publicznej, będąc zobligowanym do wydania decyzji administracyjnej, postanowienia w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończącego postępowanie, a także postanowienia rozstrzygającego sprawę co do istoty, postanowienia wydanego w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, innych aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, nie załatwia sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572) lub prowadzi postępowanie dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy. Biorąc pod uwagę powyższe, w ocenie Sądu przedmiot wniesionej w niniejszej sprawie skargi nie mieści się w żadnej z wymienionych wyżej kategorii spraw podlegających jurysdykcji sądów administracyjnych, albowiem jak wynika z treści przywołanych przepisów, zakres skargi na bezczynność oraz przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy administracji publicznej wyznaczają przepisy art. 3 § 2 pkt 1-4 i pkt 9 p.p.s.a. Skarżący przedmiotem zaskarżenia uczynili bezczynność organu polegająca na nierozpoznaniu wniosku o wykup lub zmianę nieruchomości przez Gminę R. stanowiących własność skarżących. Tymczasem jednostka samorządu terytorialnego decydując się na ewentualny wykup nieruchomości lub jej zamianę, nie działa w ramach przypisanych jej kompetencji należących do sfery imperium (a więc jako organ administracji publicznej), ale jako osoba prawna, korzystając z przynależnych jej uprawnień w sferze dominium. Oczywiście z pewnymi ograniczeniami wynikającymi z uregulowań zawartych w ustawie z dnia 21 sierpnia1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2024 r., poz. 1145). W konsekwencji sfinalizowanie tego rodzaju transakcji pomiędzy organem wykonawczym gminy, a podmiotem prywatnym odbywa się w drodze umowy cywilnoprawnej (zawartej w formie aktu notarialnego), a nie jednostronnego władczego aktu z zakresu administracji publicznej. Dlatego też sprawy te jak i zaistniałe w nich spory, stosownie do art. 2 § 1 i § 3 k.p.c., należą do właściwości sądu powszechnego jako sprawy cywilne. Przewidziana natomiast w art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. skarga na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest środkiem prawnym, za pomocą którego jednostka może zwalczać dysfunkcjonalność w działaniach organów władzy publicznej prowadzącą do niezałatwiania bez zbędnej zwłoki w sposób prawem przewidziany zawisłej przed nimi sprawy administracyjnej. Ponieważ sprawa wykupu od skarżących nieruchomości do takich nie należy - nie jest bowiem załatwiana w drodze decyzji administracyjnej, postanowienia, czy innego aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej - kwestia zaistniałej w niej potencjalnej bezczynności nie podlega ocenie sądu administracyjnego. Z tych względów wniesiona w tym przedmiocie skarga jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu, o czym Sąd orzekł na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a.