II SAB/Gl 217/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Dobrowoski, Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska, Asesor Aneta Majowska (spr.), , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 4 marca 2026 r. sprawy ze skargi J. M. na bezczynność Wojewody Śląskiego w sprawie rozpoznania wniosku o przekazanie sprawy według właściwości 1. odrzucić skargę; 2. zwrócić stronie skarżącej kwotę 100 (sto) złotych uiszczoną tytułem wpisu sądowego. Pismem nadanym dnia 3 listopada 2025 r. J. M. (dalej: Skarżący), reprezentowany przez fachowego pełnomocnika wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na bezczynność Wojewody Śląskiego w przedmiocie rozpoznania wniosku o przekazanie sprawy według właściwości, zarzucając organowi naruszenie: art. 8, art. 12 § 1, art. 35 § 1 i art. 36 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 572 z późn. zm., dalej: k.p.a.) przez rażące przekroczenie terminów do załatwienia sprawy w postępowaniu administracyjnym, oraz wnosząc o: zobowiązanie organu do wydania aktu w terminie czternastu dni od daty doręczenia akt sprawy, przyznanie Skarżącemu sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.), wymierzenie organowi grzywny w maksymalnej wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a., a także zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu pełnomocnik podał, że wniosek w sprawie został złożony w dniu 27 kwietnia 2024 r., natomiast w dniu 5 sierpnia 2025 r. Skarżący wniósł ponaglenie. Zauważył, że zgodnie z art. 112a ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 519 z późn. zm.) decyzja powinna zostać wydana w terminie 60 dni, zaznaczając, że w sprawie nie znajdują zastosowania przepisy ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (tekst jedn. Dz. U. z 2025 r., poz. 337 z późn. zm.). Następnie pełnomocnik przywołał definicję bezczynności, dodając, że organ nie dopełnił także obowiązku poinformowania o przyczynach niezałatwienia sprawy w terminie, do czego był obowiązany zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. Zaznaczył, że przyczyny bezczynności leżały wyłącznie po stronie organu. Zdaniem strony skarżącej stopień zaniedbań, naruszenie terminów oraz sposób zachowania strony przemawiają za uznaniem, że w sprawie doszło do rażącego naruszenia prawa, natomiast trudności kadrowe nie stanowią przyczyn niezależnych od organu w rozumieniu art. 35 § 5 k.p.a. Dalej wskazał, że sytuacja tak długiego oczekiwania na rozstrzygnięcie stoi w sprzeczności z regułami demokratycznego państwa prawa. Tego rodzaju działanie narusza także zasadę pogłębiania zaufania do administracji publicznej. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie oraz podał, iż w dniu 30 kwietnia 2024 r. został złożony wniosek o udzielenie Skarżącemu - obywatelowi [...], zezwolenia na pobyt czasowy, w dniu 11 lutego 2025 r. wpłynęła prośba o przekazanie akt sprawy do Wojewody Małopolskiego zgodnie z właściwością miejscową, natomiast w dniu 5 sierpnia 2025 r. wpłynęło ponaglenie, które w oparciu o art. 37 § 3a k.p.a. w zw. z art. 112a ust. 1 i 2 ustawy o cudzoziemcach i w zw. z art. 100d ust. 3 i 4 ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa, nie zostało przekazane do organu wyższego stopnia. Dalej wyjaśnił, że akta sprawy zostały przekazane do Wojewody zgodnie z wnioskiem Skarżącego. Wyjaśniając przyczynę przedłużonego procedowania organ zwrócił uwagę na: powiększającą się od kilku lat liczbę wniosków pobytowych, okres wprowadzonego stanu epidemii przekładający się na wzrost absencji chorobowej pracowników oraz powstanie zaległości m.in. w związku z zawieszeniem bezpośredniej obsługi petentów, a także na rozpoczęcie w dniu 24 lutego 2022 r. działań zbrojnych na obszarze Ukrainy, które spowodowały przydzielenie dodatkowych zadań służbowych pracownikom w ramach punktów informacyjno-doradczych oraz rozszerzenie obowiązków w zakresie legalizacji pobytu cudzoziemców. Organ wskazał również, że na mocy art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa, bieg terminów na załatwienie spraw we wnioskowanym w sprawie zakresie, nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu oraz wprowadzone zostało wyłączenie stosowania przepisów o bezczynności. Na mocy ostatniej nowelizacji, zawieszenie terminów przedłużono do dnia 4 marca 2026 r. Zdaniem organu, przywołana regulacja obejmuje wszystkich cudzoziemców, nie tylko obywateli Ukrainy. Na poparcie swojego stanowiska organ przywołał wybrane orzeczenia sądów administracyjnych. Końcowo nadmienił, że w związku z procedowaniem sprawy Skarżący nie odniósł żadnej szkody. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Zgodnie z regulacją art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Stosownie natomiast do treści art. 149 § 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w ar. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a; 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności, 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa, 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). W obowiązującym stanie prawnym, bezczynność organu administracji publicznej definiowana jest w treści art. 37 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2025 r., poz. 1691 z późn. zm., dalej: k.p.a.) jako niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest bezczynność w przedmiocie rozpoznania wniosku o przekazanie sprawy według właściwości. Należy wskazać, że sąd administracyjny uprawniony jest do merytorycznego rozpoznania skargi na bezczynność organu administracji tylko wówczas, gdy nie wystąpią przesłanki negatywne uniemożliwiające merytoryczne wypowiedzenie się w sprawie. Zdaniem Sądu w sprawie przeszkodę do merytorycznego rozpoznania skargi stanowi okoliczność wniesienia jej w dacie, gdy organ nie prowadził już postępowania, ponieważ przekazał sprawę zgodnie z właściwością do Wojewody Małopolskiego przy piśmie z dnia 23 października 2025 r. (akta sądowe). Skarga została nadana w dniu 3 listopada 2025 r. Kwestia dopuszczalności skargi na bezczynność po zakończeniu przez organ administracji publicznej postępowania administracyjnego była przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego. W uchwale z dnia 22 czerwca 2020 r. wydanej w sprawie o sygn. akt II OPS 5/19, Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że zakończenie postępowania, którego sposób prowadzenia jest skarżony, skutkuje ustaniem stanu podlegającego kontroli sądowej tj. stanu bezczynności. Zasadniczym celem skargi na bezczynność organu administracji publicznej, jest bowiem doprowadzenie do usunięcia stanu bezczynności. Pogląd przeciwny oznaczałby, że środek ten zamiast w swoim celu zmierzać do likwidacji stanu bezczynności, powiązany byłby zasadniczo z celem wykraczającym poza zakres postępowania administracyjnego, a więc z dążeniem do uzyskania prejudykatu. Stosownie do przepisu art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne. Zatem każde merytoryczne rozpoznanie skargi poprzedza badanie przez sąd jej dopuszczalności. Skarga jest dopuszczalna, gdy przedmiot sprawy należy do właściwości sądu, skargę wniesie uprawniony podmiot oraz gdy spełnia ona wymogi formalne, została złożona w terminie i należycie opłacona lub z innych przyczyn nie jest niedopuszczalna. Stwierdzenie braku którejś z wymienionych przesłanek dopuszczalności zaskarżenia uniemożliwia nadanie skardze dalszego biegu, a w konsekwencji prowadzi do odrzucenia skargi. W niniejszej sprawie skarga podlegała odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. jako niedopuszczalna z innych przyczyn. W konsekwencji skarga jako wniesiona po przekazaniu sprawy zgodnie z wnioskiem była niedopuszczalna w rozumieniu art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. W związku z powyższym, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., orzeczono jak w pkt 1 sentencji. O zwrocie wpisu Sąd rozstrzygnął na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. (pkt 2 sentencji). Orzeczenia przywołane w treści niniejszego uzasadnienia dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych.