II SAB/Gl 24/09

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach - Łukasz Strzępek po rozpoznaniu w dniu 24 listopada 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi E.P. i R.M. na bezczynność Prezydenta Miasta Z. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie umieszczenia w lokalu zamiennym po wywłaszczeniu nieruchomości w kwestii wniosku skarżącego R.M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego z urzędu postanawia: 1) umorzyć postępowanie w zakresie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, 2) ustanowić dla skarżącego radcę prawnego z urzędu Skarżący, na druku urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wystąpił o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu, powołując się na trudną sytuację materialną. W rozpoznawanej sprawie, postanowieniem referendarza sądowego z dnia 24 czerwca 2009 r. R.M. został zwolniony od kosztów sądowych w całości. Oznacza to tym samym, że powtórne złożenie takiego wniosku jest w istocie bezprzedmiotowe, skoro żądaniu strony zadośćuczyniono juz poprzednio, a skutki tego rozstrzygnięcia rozciągają się na całe postępowanie sądowe. W dniu 8 października 2009 r. Sąd odrzucił skargę E.P. i R.M. na wskazaną wyżej decyzję. W oparciu o uzyskane informacje ustalono, że R.M. zamieszkuje wraz z małżonką utrzymując się ze świadczeń emerytalnych pobieranych w łącznej kwocie [...] zł brutto miesięcznie. Skarżący nie posiada żadnych oszczędności, papierów wartościowych ani też przedmiotów o wartości przekraczającej 3.000 euro. Wnioskodawca i jego małżonka, ze względu na wiek i stan zdrowia mają wyższe od przeciętnych potrzeby życiowe, związane z leczeniem się, rehabilitacją i zapewnieniem odpowiedniej opieki. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zważono co następuje: Obowiązujące przepisy ustanawiają zasadę odpłatności postępowania (art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm. – zwanej dalej P.p.s.a.), nie mniej jednak nie ma ona charakteru bezwzględnego. Wyjątkiem od niej jest możliwość przyznania prawa pomocy, które stosownie do treści art. 245 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi może zostać przyznane stronie w zakresie całkowitym lub częściowym. Osobie fizycznej, która wystąpiła o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu prawo pomocy może być przyznane wówczas, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania bez uszczerbku w utrzymaniu swoim i swojej rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). W rozpoznawanej sprawie, jak już zauważono to wyżej, skarżący został zwolniony od kosztów sądowych w całości. Oznacza to, że jego żądanie w tym zakresie jest bezprzedmiotowe, a postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy w tej części winno być umorzone (art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a.). Analiza sytuacji materialnej skarżącego, dokonana z uwzględnieniem treści przywołanych wyżej przepisów prowadzi do konstatacji, iż złożony przezeń wniosek zasługiwał na uwzględnienie w zakresie ustanowienia radcy prawnego z urzędu. Przesłanką przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym jest brak jakichkolwiek środków, a także możliwości ich zdobycia przez stronę. Oznacza to, że osoba ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie musi wykazać, iż jej sytuacja materialna jest wyjątkowo trudna, a stan majątkowy wyklucza zbycie któregokolwiek ze składników celem zdobycia funduszy. Dopiero tego rodzaju okoliczności mogą ewentualnie stanowić podstawę do zwolnienia strony z obowiązku ponoszenia daniny o charakterze publicznoprawnym oraz do wyłożenia ze środków publicznych kwot przeznaczonych na opłacenie usług świadczonych przez adwokata ustanowionego z urzędu. Biorąc pod uwagę wiek i stan zdrowia skarżącego uzasadniona jest teza, iż uzyskiwany przezeń dochód przeznaczany jest zasadniczo na zaspokojenie potrzeb bytowych jego rodziny. Pomimo, że świadczenia uzyskiwane w rodzinie R.M. nie są niskie, to jednak wziąwszy pod uwagę uzasadnione, wyższe od przeciętnych koszty utrzymania się, zasadne jest twierdzenie, że konieczność poniesienia wydatków na opłacenie usług fachowego pełnomocnika leży poza możliwościami finansowymi skarżącego. W tej sytuacji konieczność uszczuplenia swego budżetu wymagałaby rezygnacji z wydatków niezbędnych, co uzasadnia przychylenie się do wniosku strony. Odmienne rozstrzygnięcie zamykałoby na obecnym etapie postępowania drogę do weryfikacji wspomnianego orzeczenia Sądu. Z powyższych względów, w oparciu o art. 245 § 1 i § 2 P.p.s.a. w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 tej ustawy w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 i § 3 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia. O umorzeniu postępowania w części dotyczącej zwolnienia od kosztów sądowych orzeczono na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a.