II SAB/Gl 25/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek, Sędziowie NSA Bonifacy Bronkowski (spr.), WSA Rafał Wolnik, Protokolant referent Ewa Jędrasik, po rozpoznaniu w dniu 21 grudnia 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi M.S. i A.S. na bezczynność Burmistrza Miasta S. w przedmiocie przekształcenia użytkowania wieczystego w prawo własności zobowiązuje Burmistrza Miasta S. do wydania w terminie miesiąca orzeczenia załatwiającego wniosek M.S. i A.S. o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości. W piśmie z dnia [...]r. skierowanym do Burmistrza Miasta S. M. i A. małżonkowie S. wnieśli o wydanie decyzji stwierdzającej, iż z mocy prawa z dniem [...]r. przysługujące już prawo wieczystego użytkowania działki nr [...] położonej przy ul. [...] w S., uległo przekształceniu w prawo własności. W piśmie do wnioskodawców z dnia [...]r. zostali oni poinformowani przez Burmistrza S., że zostali umieszczeni w wykazie osób uprawnionych do nabycia prawa własności działki będącej w ich użytkowaniu wieczystym. Postępowanie w przedmiocie nabycia wszczyna się przy tym zgodnie z ustawą z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości (Dz. U. Nr 113, poz. 1209 ze zm., zwanej ustawą z dnia 26.07.2001 r.) z urzędu a nie na wniosek. Zostanie ono zaś wszczęte gdy zostaną wydane przepisy regulujące jednoznacznie kwestię odpłatności nabycia prawa własności. W następstwie wniesionego przez małżonków S. zażalenia Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B.-B. postanowieniem z dnia [...]r. nr [...] wyznaczyło Burmistrzowi Miasta S. 30-dniowy termin do załatwienia sprawy objętej w/w wnioskiem z dnia [...]r. Dnia [...]r. Zastępca Burmistrza Miasta S., z powołaniem się na treść art. 50 § 1 i art. 261 § 1 kpa wezwał małżonków S. do wpłacenia w terminie 14 dni kwoty [...] zł tytułem zaliczki na koszty określenia wartości prawa użytkowania wieczystego objętej postępowaniem działki, które to określenie jest jego zdaniem niezbędne dla wydania decyzji w trybie ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. Jednocześnie w wezwaniu tym zawarto pouczenie, że nieuiszczenie zaliczki spowoduje zwrot podania. Postanowieniem z dnia [...]r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B.-B. stwierdziło niedopuszczalność wniesienia odwołania od przedmiotowego wezwania do wpłacenia zaliczki. Wcześniej bo pismem z dnia [...]r. Zastępca Burmistrza S. poinformował małżonków S., że wobec nieuiszczenia zaliczki pozostawia ich podanie bez rozpoznania (zgodnie z treścią art. 64 § 2 kpa). W skardze do Sądu M. i A. małżonkowie S. zarzucili Burmistrzowi S. nieuzasadnioną bezczynność - zwłokę w wydaniu żądanej przez nich decyzji stwierdzającej prawo własności działki nr [...]. W skardze zrelacjonowali dotychczasowy przebieg postępowania i stwierdzili, iż do uiszczenia zaliczki na koszty wyceny zostali wezwani bezprawnie, gdyż zgodnie z art. 15 ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego (Dz. U. Nr 64, poz. 592) wszelkie koszty związane z uwłaszczeniem pokrywa Skarb Państwa. W odpowiedzi na skargę Burmistrz Miasta S. wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczas prezentowane w sprawie stanowisko. Dodatkowo stwierdził, że zgodnie z treścią art. 11 ust. 5 i 6 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. Skarb Państwa ponosi jedynie koszty sądowe z tytułu założenia i wpisu do księgi wieczystej oraz koszty pomiarów oraz opracowań geodezyjnych i kartograficznych, a nie koszty wyceny nieruchomości. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna albowiem należy przyznać rację skarżącym o bezczynności Burmistrza S. w załatwieniu sprawy objętej ich wnioskiem z dnia [...]r. Zgodnie z treścią art. 61 § 1 kpa postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Wniosek skarżących z dnia [...]r. wszczynał zatem postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia nabycia przez nich prawa własności nieruchomości w trybie ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. Z przepisów tej ustawy nie wynika bowiem aby postępowanie w takiej sprawie mogło być wszczęte i prowadzone tylko z urzędu. Zgodnie zaś z art. 104 kpa załatwienie sprawy następuje co do zasady przez wydanie decyzji administracyjnej. Terminy załatwienia spraw przez organ I instancji wynikają z treści art. 35 § 3 kpa. Z art. 1 ust. 3 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. wynika też wprost, że sprawa w przedmiocie nabycia prawa własności nieruchomości w oparciu o przepisy tej ustawy załatwiana jest przez wydanie decyzji. Oznacza to, że w sprawie takiej dopuszczalna jest skarga na bezczynność. Wnosząc zażalenie do SKO w B.-B. skarżący wyczerpali też środki zaskarżenia w rozumieniu art. 52 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej ustawą p.p.s.a.). Skarga co do meritum zasługuje na uwzględnienie albowiem organ I instancji pomimo upływu terminów określonych w art. 35 § 1 kpa nie załatwił sprawy, czy to przez wydanie decyzji merytorycznej, czy to przez wydanie innego orzeczenia, które podlegałoby zaskarżeniu. W przedstawionych Sądowi aktach administracyjnych brak jest nawet sporządzonego zgodnie z treścią art. 61 § 4 kpa zawiadomienia o wszczęciu postępowania w przedmiotowej sprawie. Wezwanie o wpłacenie zaliczki z dnia [...]r. zostało wystosowane do skarżących pod rygorem zwrotu ich wniosku. Pomimo nieuiszczenia zaliczki postanowienie w przedmiocie zwrotu wniosku (podania) nie zostało jednak wydane (zgodnie z § 2 i § 3 art. 261 kpa), co jednoznacznie przesądza o bezczynności Burmistrza S. w przedmiotowej sprawie. W świetle treści art. 149 ustawy p.p.s.a. uzasadniało to zobowiązanie tego Burmistrza do wydania w terminie miesiąca orzeczenia załatwiającego wniosek skarżących o przekształcenie (a właściwie o stwierdzenie nabycia prawa własności) przysługującego im prawa użytkowania wieczystego nieruchomości w prawo własności. Termin ten zgodnie z treścią art. 286 ustawy p.p.s.a. liczy się od dnia doręczenia akt organowi po uprawomocnieniu się orzeczenia Sądu pierwszej instancji. Należy przy tym jedynie zasygnalizować (kwestia ta wobec zmiany stanu prawnego nie będzie miała bowiem znaczenia w toku dalszego postępowania administracyjnego), że stanowisko Burmistrza S., jakoby dla wydania decyzji o jakiej była mowa w art. 1 ust. 3 omawianej ustawy, niezbędnym było ustalenie wartości prawa użytkowania wieczystego w oparciu o operat szacunkowy, budzi zasadnicze wątpliwości. Wartość tego prawa była bowiem znana chociażby z tego względu, iż stanowiła podstawę ustalenia opłat za wieczyste użytkowanie. Nawet gdyby przyjąć zasadność sporządzenia takiego operatu, to w świetle treści art. 262 § 1 pkt 2 kpa koszty jego sporządzenia obciążałyby organ orzekający. Wynikałyby one bowiem z ustawowego obowiązku organu prowadzącego postępowanie. Rozpoznając sprawę weźmie organ orzekający w pierwszej kolejności pod uwagę zmianę stanu prawnego spowodowaną wejściem z dniem 13 października 2005 r. w życie ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (Dz. U. Nr 175, poz. 1459). Zgodnie z art. 9 pkt 2 tej ustawy z dniem jej wejścia w życie utraciła moc ustawa z dnia 26 lipca 2001 r. Do spraw wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną (a z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie), stosuje się zatem przepisy "nowej" ustawy tj. ustawy z dnia 29.07.2005 r. (zgodnie z jej art. 8). Ponieważ co do zasady przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości w oparciu o "nową" ustawę następuje po uiszczeniu opłaty z tytułu tego przekształcenia, oraz następuje na wniosek ("żądanie") a nie z urzędu, to celowym wydaje się uzyskanie od skarżących oświadczenia, czy taki wniosek na gruncie nowych uregulowań prawnych podtrzymują. SW