II SAB/Gl 251/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Nowak, Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska, Sędzia WSA Aneta Majowska (spr.), , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 27 sierpnia 2026 r. sprawy ze skargi U. H. na bezczynność Wojewody Śląskiego w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej postanawia: 1. odrzucić skargę, 2. zwrócić skarżącemu 100 (sto) złotych uiszczoną tytułem wpisu od skargi. Pismem nadanym dnia 17 maja 2026 r. U.H. (dalej: Skarżący), reprezentowany przez fachowego pełnomocnika, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na bezczynność Wojewody Śląskiego w sprawie rozpatrzenia wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE, zarzucając organowi naruszenie: art. 8, art. 12 § 1, art. 35 § 1 i art. 36 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2025 r., poz. 1691 z późn. zm., dalej: k.p.a.) przez rażące przekroczenie terminów do załatwienia sprawy w postępowaniu administracyjnym, oraz wnosząc o: zobowiązanie organu do wydania aktu w terminie czternastu dni od daty doręczenia akt sprawy, przyznanie Skarżącemu sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2026 r., poz. 143 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.), wymierzenie organowi grzywny w maksymalnej wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a., rozważenie zawieszenia postępowania, a także zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa w podwójnej wysokości. W uzasadnieniu pełnomocnik podał, że wniosek w sprawie został złożony w dniu 4 grudnia 2023 r., w dniu 24 września 2024 r. Skarżący wniósł ponaglenie, i do dnia złożenia skargi wniosek nie został rozpoznany. Pełnomocnik przywołał definicję bezczynności, dodając, że organ nie dopełnił także obowiązku poinformowania o przyczynach niezałatwienia sprawy w terminie, do czego był obowiązany zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. Odwołał się też do orzecznictwa sądów administracyjnych odnoszącego się do ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (tekst jedn. Dz. U. z 2025 r., poz. 337 z późn. zm.), wskazując, że regulacje art. 100c i art. 100d tej ustawy znajdują zastosowanie jedynie do ściśle określonych postępowań, z wniosków obywateli Ukrainy, którzy przyjechali do Polski w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium tego państwa. Zaznaczył, że przyczyny bezczynności leżały wyłącznie po stronie organu. Zdaniem strony skarżącej stopień zaniedbań, naruszenie terminów oraz sposób zachowania strony przemawiają za uznaniem, że w sprawie doszło do rażącego naruszenia prawa, natomiast trudności kadrowe nie stanowią przyczyn niezależnych od organu w rozumieniu art. 35 § 5 k.p.a. Dalej wskazał, że sytuacja tak długiego oczekiwania na rozstrzygnięcie stoi w sprzeczności z regułami demokratycznego państwa prawa. Tego rodzaju działanie narusza także zasadę pogłębiania zaufania do administracji publicznej. Wskazał, że Skarżący z powodu bezczynności organu ma problemy ze zmianą pracy oraz wyjazdu do kraju pochodzenia w celu odwiedzin najbliższych. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie oraz podał, iż w dniu 4 grudnia 2023 r. do organu wpłynął wniosek o udzielenie Skarżącemu - obywatelowi [...], natomiast w dniu 23 września 2024 r. wpłynęło ponaglenie, które w oparciu o art. 37 § 3a k.p.a. w zw. z art. 100d ust. 3 i 4 ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa, nie zostały przekazane do organu wyższego stopnia. Postępowanie zostało zakończone wydaniem decyzji w dniu 24 marca 2026 r. Organ wskazał, że art. 210 ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (tekst jedn. Dz. U. z 2025 r., poz. 1079 z późn. zm.) reguluje termin wydania decyzji w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE, jednakże na mocy art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa, bieg terminów na załatwienie spraw we wnioskowanym w sprawie zakresie, nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu oraz wprowadzone zostało wyłączenie stosowania przepisów o bezczynności. Na mocy ostatniej nowelizacji, zawieszenie terminów przedłużono do dnia 4 marca 2027 r. Podkreślił, że przepisy te mają zastosowanie do wszystkich cudzoziemców. Tym samym, zdaniem Wojewody, bezzasadne pozostają zarzuty skargi. Na poparcie swojego stanowiska organ przywołał wybrane orzeczenia sądów administracyjnych. Wyjaśniając przyczynę przedłużonego procedowania organ zwrócił uwagę na: powiększającą się od kilku lat liczbę wniosków pobytowych, okres wprowadzonego stanu epidemii przekładający się na wzrost absencji chorobowej pracowników oraz powstanie zaległości m.in. w związku z zawieszeniem bezpośredniej obsługi petentów, a także na rozpoczęcie w dniu 24 lutego 2022 r. działań zbrojnych na obszarze Ukrainy, które spowodowały przydzielenie dodatkowych zadań służbowych pracownikom oraz rozszerzenie obowiązków w zakresie legalizacji pobytu cudzoziemców. Wszystkie te dodatkowe zadania, jak podkreślił, nie przyczyniły się do skrócenia czasu załatwienia spraw dotyczących legalizacji pobytu. Dodał, że cudzoziemiec nie odniósł szkody w związku z procedowaniem sprawy, a czas trwającego postępowania nie wpływa na sytuację pobytową cudzoziemca. Końcowo zaznaczył, że do Skarżącego ma zastosowanie art. 100c i art. 100d ww. ustawy, zatem organ nie pozostaje w bezczynności. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje. Stosownie do przepisu art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola ta obejmuje również bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Zgodnie z brzmieniem art. 149 § 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności, 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa, 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). W obowiązującym stanie prawnym, bezczynność organu administracji publicznej definiowana jest w treści art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. jako niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest bezczynność w przedmiocie rozpoznania wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE. Należy wskazać, że sąd administracyjny uprawniony jest do merytorycznego rozpoznania skargi na bezczynność organu administracji tylko wówczas, gdy nie wystąpią przesłanki negatywne uniemożliwiające merytoryczne wypowiedzenie się w sprawie. Zdaniem Sądu w sprawie przeszkodę do merytorycznego rozpoznania skargi stanowi okoliczność wniesienia jej w dacie, gdy organ nie prowadził już postępowania, ponieważ decyzją z dnia 24 marca 2026 r. nr [...] organ udzielił cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE na terytorium RP (akta administracyjne). Doręczenie decyzji zostało potwierdzone w piśmie z dnia 25 marca 2026 r., w którym Skarżący oświadczył, że cofa osobistą skargę na bezczynność organu. Skarga sporządzona przez pełnomocnika została natomiast nadana w dniu 17 maja 2026 r. Kwestia dopuszczalności skargi na bezczynność po zakończeniu przez organ administracji publicznej postępowania administracyjnego była przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego. W uchwale z dnia 22 czerwca 2020 r. wydanej w sprawie o sygn. akt II OPS 5/19, Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że zakończenie postępowania, którego sposób prowadzenia jest skarżony, skutkuje ustaniem stanu podlegającego kontroli sądowej tj. stanu bezczynności. Zasadniczym celem skargi na bezczynność organu administracji publicznej, jest bowiem doprowadzenie do usunięcia stanu bezczynności. Pogląd przeciwny oznaczałby, że środek ten zamiast w swoim celu zmierzać do likwidacji stanu bezczynności, powiązany byłby zasadniczo z celem wykraczającym poza zakres postępowania administracyjnego, a więc z dążeniem do uzyskania prejudykatu. Stosownie do przepisu art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne. Zatem każde merytoryczne rozpoznanie skargi poprzedza badanie przez sąd jej dopuszczalności. Skarga jest dopuszczalna, gdy przedmiot sprawy należy do właściwości sądu, skargę wniesie uprawniony podmiot oraz gdy spełnia ona wymogi formalne, została złożona w terminie i należycie opłacona oraz z innych przyczyn nie jest niedopuszczalna. Stwierdzenie braku którejś z wymienionych przesłanek dopuszczalności zaskarżenia uniemożliwia nadanie skardze dalszego biegu, a w konsekwencji prowadzi do odrzucenia skargi. W niniejszej sprawie skarga podlegała odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. jako niedopuszczalna z innych przyczyn. W konsekwencji skarga jako wniesiona po zakończeniu postępowania była niedopuszczalna w rozumieniu art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. W związku z powyższym, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., orzeczono jak w pkt 1 sentencji. O zwrocie wpisu Sąd rozstrzygnął na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. (pkt 2 sentencji).