II SAB/Gl 26/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Leszek Kiermaszek, Sędziowie Sędzia NSA Łucja Franiczek (spr.), Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, Protokolant st. sekretarz sądowy Beata Bieroń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 sierpnia 2012 r. sprawy ze skargi B.S. na bezczynność Starosty [...] w przedmiocie niewydania decyzji w sprawie odszkodowania za nieruchomość zajętą pod inwestycję drogową 1) stwierdza, że bezczynność Starosty [...] miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, 2) umarza postępowanie w pozostałym zakresie, 3) zasądza od Starosty [...] na rzecz skarżącej kwotę 100 (sto) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania. Starosta [...] wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej decyzją nr [...] z dnia [...] r. zezwolił na realizację inwestycji drogowej pn.: "[...]". Decyzja ta stała się ostateczna z dniem [...] r. Następnie pismem z dnia [...] r. Starosta [...] powiadomił B. S. o wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania za nieruchomość zajętą pod inwestycję drogową, stanowiącą działkę nr 1 o pow. 0,0026 ha, która stała się z mocy prawa własnością Powiatu [...]. Jednocześnie Starosta wskazał, że na podstawie art. 36 k.p.a.,w związku z koniecznością sporządzenia operatu szacunkowego, który zostanie zlecony niezwłocznie po przekazaniu przez Wojewodę [...] środków finansowych na ten cel, przewidywany termin załatwienia sprawy ustala się na dzień [...] r. Wniosek o przekazanie środków wystosowano do Wojewody [...] w dniu [...] r. Pismem z dnia [...] r. Starosta [...] zleciał A. G. sporządzenie operatu szacunkowego zgodnie z zawartą w dniu [...] r. umową, o czym powiadomiono B. S. pismem z dnia [...] r., informując nadto o ustaleniu kolejnego terminu załatwienia sprawy w dniu [...] r. Operat szacunkowy określający wartość działki nr 1, sporządzono w dniu [...] r., a pismem organu z dnia [...] r. poinformowano skarżącą o możliwości zapoznania się z jego treścią w terminie 7 dni. Następnie w dniu [...] r. Starosta [...] wydał decyzję nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania. Natomiast B. S. w dniu [...] r. złożyła zażalenie na niezałatwienie sprawy przez Starostę [...], po rozpoznaniu którego Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] r. odmówił stwierdzenia bezczynności. W dniu 7 marca 2012 r. do Starostwa Powiatowego wpłynęła skarga B. S.na bezczynność organu, w której skarżąca domagała się wyznaczenia Staroście [...] terminu do załatwienia sprawy i zasądzenia zwrotu kosztów postępowania, zarzucając rażące naruszenie art. 12 ust. 4a ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. z 2008 r., Nr 193, poz. 1194 ze zm.). Skarżąca podniosła, że Starosta [...] nie zabezpieczył nawet środków na pokrycie kosztów operatu szacunkowego przed wydaniem decyzji z dnia [...] r., a jego stanowisko poparł Wojewoda [...]. W odpowiedzi na skargę Starosta [...] wniósł o jej oddalenie. Po zrelacjonowaniu przebiegu dotychczasowego postępowania, Starosta [...] podał, że wyznaczenie kolejnych terminów załatwienia sprawy wyniknęło z braku środków finansowych na realizację zadań z zakresu administracji rządowej. Skarżąca w kolejnym piśmie z dnia [...] r. w związku z faktem wydania decyzji po wniesieniu skargi, w przypadku umorzenia postępowania sądowego wniosła o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga musiała odnieść częściowy skutek. Przepis art. 12 ust. 4b powołanej wyżej specustawy drogowej, przewiduje że decyzję ustalającą wysokość odszkodowania za nieruchomości, które z mocy ust. 4, stały się własnością Skarbu Państwa bądź odpowiednich jednostek samorządu terytorialnego, wydaje się w terminie 30 dni od dnia, w którym decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stała się ostateczna. W niniejszej sprawie decyzja Starosty [...] z dnia [...] r., stała się ostateczna z dniem [...] r. Zatem ustawowy termin do wydania decyzji o ustaleniu odszkodowania upłynął z dniem [...] r., podczas gdy decyzja o odszkodowaniu została wydana w dniu [...] r. Do dnia wniesienia skargi Starosta [...] nie podjął żadnych czynności procesowych, bowiem już przy zawiadomieniu o wszczęciu postępowania z dnia [...] r., organ powiadomił skarżącą o niemożności załatwienia sprawy z powodu braku środków finansowych na sporządzenie operatu, wskazując przewidywany termin załatwienia sprawy na dzień 31 marca 2012 r. Zdaniem sądu administracyjnego, ani dopełnienie powinności z art. 36 k.p.a., ani też podana przyczyna niezałatwienia sprawy, nie mogą uzasadniać stanowiska organu o braku po jego stronie bezczynności. Nie chodzi bowiem o okres opóźnienia spowodowanego z przyczyn niezależnych w rozumieniu art. 35 § 5 k.p.a. Wszak Starosta [...] winien przewidzieć wcześniej, że na cele postępowania o ustalenie odszkodowania niezbędne są środki finansowe z uwagi na konieczność sporządzenia operatu szacunkowego. Tymczasem z wyjaśnień organu wynika, że o przyznanie środków wystąpił do Wojewody [...] dopiero w dniu [...] r., a więc niemal 2 miesiące po wydaniu decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej. W istocie z akt postępowania nie wynika zaś, kiedy środki te zostały organowi przyznane, natomiast samo zlecenie rzeczoznawcy operatu szacunkowego nastąpiło dopiero w dniu [...] r., a więc po upływie niemal 5 miesięcy od ostateczności decyzji. Stąd też zdaniem sądu administracyjnego, w sytuacji, gdy wskazana w piśmie organu z dnia [...] r. przyczyna opóźnienia w załatwieniu sprawy nie może być uznana za niezależną od organu, skarga na bezczynność wniesiona za pośrednictwem organu w dniu 7 marca 2012 r. była uzasadniona. Do tej daty organ administracyjny nie podjął żadnych czynności w celu wyjaśnienia okoliczności sprawy. Jednak bezczynność organu ustała po wniesieniu skargi, bowiem organ wydał decyzję w dniu [...] r. – po uprzednim zleceniu operatu w dniu [...] r., który rzeczoznawca sporządził w dniu [...] r. Stąd też uwzględniając stan sprawy z daty rozpoznania skargi na bezczynność, stwierdzić należało, że w sytuacji, gdy decyzja została wydana po wniesieniu skargi, postępowanie sądowe stało się częściowo bezprzedmiotowe. Nie ma bowiem podstaw do zobowiązania organu do wydania aktu, skoro został już podjęty (vide: uchwała NSA z dnia 26 listopada 2008 r., sygn. akt I OPS 6/08, ONSA i WSA 2009/4/63). Jednakże zdaniem składu orzekającego, brak przesłanek do umorzenia postępowania w pozostałym zakresie. Z mocy art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), Sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, nie tylko zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, lecz jednocześnie zobowiązany jest stwierdzić, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Jeżeli zatem organ uwzględnił skargę we własnym zakresie, wydając akt po wniesieniu skargi, winien również stwierdzić, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 54 § 3 p.p.s.a.). Stąd też samo wydanie aktu przez organ, który pozostawał w bezczynności w dacie wniesienia skargi, nie oznacza, że postępowanie sądowe stało się w całości bezprzedmiotowe (vide: wyrok tut. Sądu z dnia 21 maja 2012 r., sygn. akt II SAB/Gl 12/12). W niniejszej sprawie zachodziły zaś podstawy do stwierdzenia, że bezczynność Starosty [...] miała charakter rażącego naruszenia prawa, a to z uwagi na znaczny okres zwłoki w wydaniu decyzji przed wniesieniem skargi i przewlekłe prowadzenie postępowania po jej wniesieniu oraz brak podania i wykazania, kiedy organ ten otrzymał środki na operat szacunkowy, o przyznanie których i tak wystąpił ze znacznym opóźnieniem, aczkolwiek najpóźniej wydając decyzję o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, winien przewidzieć konieczność wydatków na postępowanie o odszkodowanie. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny uwzględniając skargę częściowo, orzekł że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem art. 12 ust. 4b specustawy drogowej. Wobec wydania decyzji o odszkodowaniu po wniesieniu skargi, postępowanie sądowe podlegało zaś umorzeniu w pozostałym zakresie jako bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. O kosztach postępowania, obejmujących wpis sądowy w kwocie 100 zł, rozstrzygnięto na wniosek skarżącej po myśli art. 200, art. 201 § 1 i art. 209 tej ustawy. Sąd administracyjny nie dopatrzył się natomiast przesłanek do wymierzenia organowi grzywny z mocy art. 149 § 2 p.p.s.a., mając na uwadze dyscyplinujący charakter tej regulacji i fakt wydania decyzji przez organ po wniesieniu skargi. mw