II SAB/Gl 28/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski, Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Matan (spr.), Sędzia WSA Artur Żurawik, Protokolant Agnieszka Jurczak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 września 2016 r. sprawy ze skargi K. R. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę [...] w przedmiocie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza granicami kraju postanawia: 1. odrzucić skargę, 2. zwrócić skarżącej wpis od skargi w kwocie 100 (sto) złotych. Pismem z dnia [...] r. K. R. wniosła skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę [...] w sprawie dotyczącej potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza granicami kraju. W uzasadnieniu skargi wskazała, iż przedmiotowe postępowanie prowadzone jest od [...] r. Sprawa, w jej ocenie, nie jest skomplikowana faktycznie i prawnie. Przywołuje przykład dwu osób, które wywodząc swoje uprawnienia z podobnego stanu faktycznego uzyskały potwierdzenie uprawnień do rekompensaty oraz rekompensatę. Wojewoda [...], jak podnosi, nie stosuje się do wskazań Ministra Skarbu Państwa oraz wskazanych skutków prawomocnych wyroków Sądu Wojewódzkiego we Wrocławiu z dnia [...] r., sygn. akt [...], wyroku Sądu Rejonowego w L. z [...] r, sygn. akt [...] oraz prawomocnych postanowień o stwierdzeniu nabycia spadku po W.F. i J.J.F.. Nie uwzględnia także ustaleń i treści prawomocnych decyzji Wojewody [...] oraz Wojewody [...] którzy potwierdzili prawa do rekompensaty przysługujące A.B. i J.F.. Wojewoda [...][...] r. ustalił wartość całego mienia pozostawionego poza granicami Rzeczpospolitej i po zaktualizowaniu operatu szacunkowego przez rzeczoznawcę można ustalić kwotę przysługującą skarżącej. Organ administracji wykonuje zbędne czynności, przewlekle prowadzi postępowanie nie uwzględnia w toku postępowania wskazań Ministra Skarbu Państwa, do którego zwróciła się ze skargą na przewlekłe prowadzenie postępowania. Skarżąca wnosi o stwierdzenie przewlekłego prowadzenia postępowania, zobowiązanie Wojewody [...] do uznania jej uprawnienia wynikającego z przepisów ustawy z 8 lipca 2005r o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczpospolitej Polskiej, zobowiązanie Wojewody [...] do wydania decyzji we wskazanej sprawie w terminie 15 dni oraz zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej .odrzucenie z uwagi na niewyczerpanie środka zaskarżenia wynikającego z art. 37 k.p.a., ewentualnie o oddalenie skargi ze względu na jej bezzasadność. W części pierwszej tego pisma Wojewoda, uzasadniając wniosek o odrzucenie skargi wyjaśnia, iż Minister Skarbu Państwa postanowieniem z dnia [...] r. uznał za uzasadnione zażalenie K. R. na bezczynność Wojewody [...] w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej i wyznaczył dwumiesięczny termin na rozpatrzenie sprawy. W związku z ww. postanowieniem Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] r. odmówił K. R. potwierdzenia prawa do rekompensaty. Minister Skarbu Państwa, po rozpoznaniu odwołania strony, decyzją z [...] r. uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Zdaniem Wojewody, w niniejszej sprawie strona nie wykorzystała środka wynikającego z art. 37 k.p.a., gdyż w postępowaniu prowadzonym przez organ wojewódzki po decyzji Ministra Skarbu Państwa z [...] r., uchylającej decyzję Wojewody [...] z [...] r. nie wniosła zażalenia na przewlekłe prowadzenie postępowania do organu II instancji. Wprawdzie strona wcześniej złożyła skargę na bezczynność, która stanowi odrębny środek od skargi i na przewlekłe prowadzenie postępowania, jednak w terminie wyznaczonym przez Ministra Skarbu Państwa organ wojewódzki wydał decyzję w sprawie. W części drugiej odpowiedzi na skargę organ odwoławczy szczegółowo, przedstawia przebieg postępowania w przedmiotowej sprawie, począwszy od wniosku strony z dnia [...] r., kończąc na decyzji Wojewody z dnia [...] r. odmawiającej potwierdzenia prawa do rekompensaty. W ocenie organu zarzut przewlekłości może być odnoszony jedynie do tej części postępowania, która miała miejsce po wydaniu przez Ministra Skarbu Państwa decyzji z dnia [...] r., którą uchylił i przekazał do ponownego rozpatrzenia decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. odmawiającą przyznania prawa do rekompensaty skarżącej. Ta ostatnia decyzja zapadła w wyniku stwierdzenia przez Ministra Skarbu Państwa bezczynności Wojewody i wyznaczenia, w związku z tym, terminu do załatwienia sprawy. Wojewoda, przedstawiając tok czynności po decyzji Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] r., kwestionuje zarzut przewlekłości. Podkreśla także wyjątkowy stopień skomplikowania spraw dotyczących potwierdzania prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli Sądu jest postępowanie prowadzone przez Wojewodę [...] w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza granicami kraju w kontekście jego przewlekłości. Postępowanie w tej sprawie prowadzone jest od [...] r., przy czym kontrola przewlekłości obejmuje jedynie część postępowania, jaka miała miejsce po wydaniu przez Ministra Skarbu Państwa decyzji z dnia [...] r., którą organ ten uchylił i przekazał do ponownego rozpatrzenia decyzję Wojewody [...] odmawiającą przyznania prawa do rekompensaty skarżącej z dnia [...]. Wojewoda, co trzeba zauważyć, otrzymał akta sprawy w dniu [...]., a więc od tej daty należy liczyć czas na załatwienie sprawy administracyjnej zawisłej po uchyleniu decyzji odmownej. Ten moment będzie istotny dla stwierdzenia ewentualnej bezczynności, jak i przewlekłości postępowania. Przytoczone wyżej stanowisko co do konieczności traktowania sprawy administracyjnosądowej bezczynności oraz przewlekłości postępowania jurysdykcyjnego, jako sprawy zawisłej przed organem administracji publicznej, ale nie od momentu jej wszczęcia, lecz na poszczególnych etapach postępowania administracyjnego, pozostaje w związku z istotą bezczynności oraz przewlekłości w rozumieniu art. 37 k.p.a., a także z art. 135 p.p.s.a. Bezczynność traktowana jest jako niezałatwienie sprawy w terminie, co w przypadku uchylenia decyzji pierwszoinstancyjnej przez organ odwoławczy na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia oznacza, iż termin załatwienia sprawy liczony jest od daty wydania decyzji drugoinstancyjnej ( a w zasadzie od daty przekazania akt przez organ odwoławczy). Podobnie dla oceny przewlekłości, która mieści się w bezczynności (bezczynność jest skrajną formą przewlekłości) trzeba brać pod uwagę okres właściwy dla bezczynności. Podobny pogląd, znajdujący umocowanie w analizie art. 135 w z art. 149 p.p.s.a., wyrażany jest w doktrynie przedmiotu: "Orzeczenie sądu co do wystąpienia przewlekłości postępowania nie może odnosić się do jego wcześniejszych etapów, które zostały zakończone, lecz jedynie do etapu aktualnie toczącego się postępowania administracyjnego. Innymi słowy, de lege lata, jeśli skarga na przewlekłość została wniesiona, gdy postępowanie prowadził organ odwoławczy, sąd nie może stwierdzić przewlekłości na etapie postępowania przed organem pierwszej instancji, choćby ten organ dopuścił się przewlekłości – nawet rażącej. Uwzględnienie dotychczasowego przebiegu sprawy jest możliwe tylko pośrednio, w takim sensie, że ocena zachowania organu na aktualnym etapie postępowania może być dokonywana przy uwzględnieniu przebiegu i wyników także wszystkich wcześniejszych etapów postępowania w tej samej sprawie rozumianej materialnie." (P. Kornacki, Skarga na przewlekłość postępowania administracyjnego, Warszawa 2014, s. 321). Wobec powyższego, jeśli zdaniem skarżącej zachodziła przewlekłość postępowania to przed złożeniem skargi do sądu administracyjnego była zobligowana do złożenia wcześniej zażalenia na przewlekłość prowadzonego postępowania na podstawie art. 37 k.p.a. Złożenie zażalenia w tym trybie stanowi przesłankę skargi do sądu administracyjnego. Niezależnie bowiem od prawnego charakteru zażalenia i podejmowanego w wyniku jego rozpatrzenia rozstrzygnięcia organu wyższego stopnia jest to niewątpliwie środek zaskarżenia w rozumieniu art. 52 § 2 p.p.s.a., gdyż po wniesieniu zażalenia strona wyczerpała przewidziany w tym przepisie środek zaskarżenia. Nie budzi wątpliwości, że skarżąca nie poprzedziła swojej skargi na przewlekłość postępowania, prowadzonego przez Wojewodę po zwrocie akt w dniu [...]., wymaganym zażaleniem. Za takie nie można uznać zażalenia na bezczynność z dnia [...] r., pozytywnie załatwionego przez Ministra Skarbu Państwa postanowieniem z dnia 3 kwietnia 2015 r. Zażalenie tamto dotyczyło sprawy prowadzonej po uchyleniu przez Ministra Skarbu Państwa rozstrzygnięciem z dnia [...] r. decyzji Wojewody [...] z dnia [...] r. (także odmawiającej potwierdzenia prawa do rekompensaty). Wobec powyższego skarga podlega odrzuceniu na podstawie art. art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 52 § 1 p.p.s.a.