II SAB/Gl 31/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek, Sędziowie Sędzia WSA Włodzimierz Kubik (spr.), Sędzia WSA Rafał Wolnik, Protokolant sekr. sąd. Elwira Massel, po rozpoznaniu w dniu 19 grudnia 2007 r. na rozprawie sprawy ze skargi K. K. na bezczynność Starosty Z. w przedmiocie ochrony gruntów rolnych p o s t a n a w i a 1. umorzyć postępowanie sądowe, 2. zasądzić od Starosty Z. na rzecz skarżącego kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z dnia [...] r. K. K. wniósł skargę na bezczynność Starosty Z. w sprawie przekształcenia przez J. i K. S. naturalnego ukształtowania powierzchni działki nr [...] położonej w M. Wskazał, że sprawa została przekazana Staroście do załatwienia w [...] r., a pierwsze czynności w sprawie organ podjął dopiero [...] r. Do tej pory nie otrzymał też zawiadomienia o przyczynach zwłoki oraz nie został wyznaczony nowy termin do załatwienia sprawy. Skarga została wniesiona po wyczerpaniu środków zaskarżenia bowiem skarżący poprzedził ją zażaleniem wniesionym w trybie art. 37 § 1 k.p.a. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. postanowieniem z dnia [...] r. uznało jednak zażalenie K. K. za nieuzasadnione. Z treści uzasadnienia postanowienia SKO skarżący dowiedział się jednak, że Starosta Z. prowadzi postępowanie w sprawie nie zawiadamiając go o podejmowanych czynnościach procesowych. W odpowiedzi na skargę Starosta Z. wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że w oparciu o postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. oraz wynik postępowania wyjaśniającego zawiadomieniem z dnia [...] r. wszczął w trybie ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz. U. z 2004 r. Nr 121, poz. 1266 ze zm.) postępowanie w przedmiocie rekultywacji gruntów na nieruchomości w M. oznaczonej jako działka nr [...]. Postępowanie to toczyło się z udziałem współwłaścicieli przedmiotowej nieruchomości J. i K. S., gdyż to na nich winien zostać nałożony obowiązek rekultywacji wynikający z art. 20 ust. 1 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych. Skarżący jest właścicielem sąsiedniej działki i obawia się naruszenia swojej własności w następstwie obsunięcia się gruntu na działce nr [...]. Uczestniczył on na prawach strony w postępowaniu toczącym się przed organami nadzoru budowlanego w sprawie samowolnie zrealizowanych przez J. i K. S. robót budowlanych na ich działce. W ocenie organu nie jest jednak stroną w postępowaniu w sprawie o nałożenie obowiązku rekultywacji gruntów, bowiem w wyniku toczącego się postępowania nie odniesie on żadnych korzyści ani też nie zostaną nałożone na niego żadne obowiązki. Starosta Z. podał także, że w dniu [...] r. wydał decyzję znak: [...], w której zobowiązał właścicieli działki nr [...] do przywrócenia właściwego ukształtowania rzeźby terenu, zabezpieczenia ziemi przed osuwaniem się i zagospodarowania działki w sposób zgodny z przeznaczeniem wynikającym z planu zagospodarowania przestrzennego, a także przedłożenia projektu rekultywacji zgodnego z powyższymi wskazaniami. W piśmie procesowym z dnia [...] r. skarżący nie zgodził się ze stanowiskiem Starosty Z. odmawiającym przyznania mu statusu strony postępowania wskazując, że postępowanie w sprawie rekultywacji gruntów toczy się na jego żądanie a nie z urzędu. Zakwestionował także twierdzenie Starosty dotyczące hipotetyczności obaw związanych z zagrożeniem jego nieruchomości wynikającym ze zmiany ukształtowania terenu skarpy i utraty przez nią stabilności. Organ nie przedłożył bowiem żadnego dowodu wskazującego na tylko hipotetyczne zagrożenie terenu jego nieruchomości, a tereny których dotyczy postępowanie mają charakter górzysty i są oznaczone w dokumentach gminnych jako osuwiskowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W pierwszym rzędzie należało rozważyć, czy skarżący był legitymowany do wniesienia skargi na bezczynność Starosty Z., a zatem, czy miał w tym interes prawny w rozumieniu art. 50 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej p.p.s.a.). O "interesie prawnym" o jakim jest mowa w tym przepisie można mówić wtedy, gdy ma on oparcie w przepisach prawa. O tym więc, czy konkretny podmiot ma w danej sprawie chroniony interes prawny, decyduje przepis prawa. Najczęściej będą to przepisy prawa materialnego, jednakże mogą to być również przepisy procesowe lub ustrojowe (por. B.Adamiak [w:] B.Adamiak, J.Borkowski, Postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne. Warszawa 2004, s. 416 – 417). Od wykazania więc związku między chronionym przez przepisy prawa interesem prawnym, a aktem lub czynnością organu administracji publicznej uzależnione jest uprawnienie do złożenia skargi. Zdaniem T.Wosia istotę legitymacji skargowej stanowi uprawnienie do żądania przeprowadzenia kontroli określonego aktu lub czynności w celu doprowadzenia ich do stanu zgodnego z prawem, czyli z obiektywnym porządkiem prawnym. W tym ujęciu o istnieniu legitymacji nie decyduje zarzut naruszenia interesu prawnego skarżącego, lecz interes prawny, którego istotę stanowi "żądanie oceny przez właściwy sąd administracyjny zgodności zaskarżonego aktu lub czynności z obiektywnym stanem prawnym" (T. Woś (w:) T.Woś, H. Knysiak-Molczyk, M.Romańska, Postępowanie sądowo-administracyjne. Warszawa 2004, s. 123). Zdaniem tego autora skarżący jednak musi mieć w złożeniu skargi "interes prawny pojmowany jako istnienie związku między sferą jego indywidualnych praw i obowiązków a zaskarżonym aktem lub czynnością" (tamże). W świetle tych uwag istotę interesu prawnego należy upatrywać w jego związku z konkretną normą prawną. Przy czym może to być norma należąca do każdej dziedziny prawa (nie tylko prawa administracyjnego), na podstawie której określony podmiot, a w określonym stanie faktycznym, może domagać się konkretyzacji jego uprawnień lub obowiązków, bądź "żądać przeprowadzenia kontroli określonego aktu lub czynności w celu ochrony jego praw lub obowiązków" (tak wyrok NSA z dnia 24 listopada 2004 r. sygn. akt OSK 919/04 [w:] OSP 2005, z. 11, poz. 128). Z art. 4 pkt 18 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych wynika, że przez rekultywację gruntów rozumie się nadanie lub przywrócenie gruntom zdegradowanym albo zdewastowanym wartości użytkowych lub przyrodniczych przez właściwe ukształtowanie rzeźby terenu, poprawienie właściwości fizycznych i chemicznych, uregulowanie stosunków wodnych, odtworzenie gleb, umocnienie skarp oraz odbudowanie lub zbudowanie niezbędnych dróg. W ocenie Sądu z treści tego przepisu wynika, że na korzystanie z terenów sąsiednich może rozmaity wpływ wywierać degradacja bądź dewastacja gruntów. Z art. 147 k.c. wynika wprost, zakaz wykonywania robót ziemnych w taki sposób, żeby to groziło nieruchomościom sąsiednim utratą oparcia. Z treści tego przepisu, a także przepisu art. 140 k.c. należy zatem wywieść legitymację prawną właściciela nieruchomości do uczestnictwa na prawach strony w postępowaniu mającym na celu przywrócenie na sąsiedniej działce właściwej rzeźby terenu oraz zabezpieczenia znajdującej się tam skarpy przed możliwością osuwania się. W świetle tych rozważań należało uznać, że skarżący posiadał legitymację do wniesienia skargi na bezczynność Starosty Z. w postępowaniu prowadzonym w trybie przepisów ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych. Mimo, że skarżący miał interes prawny do wniesienia przedmiotowej skargi to jednak wobec wydania przez Starostę Z. decyzji z dnia [...] r. postępowanie sądowe w sprawie bezczynności organu stało się bezprzedmiotowe. W tym stanie rzeczy na mocy art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. podlegało ono umorzeniu. Rozstrzygnięcie w przedmiocie zasądzenia od Starosty na rzecz skarżącego kosztów postępowania Sąd oparł na przepisie art. 201 § 1 p.p.s.a. uznając, że wydanie decyzji administracyjnej po wniesieniu skargi na bezczynność stanowiło uwzględnienie skargi w całości.