II SAB/Gl 31/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.), Sędziowie Asesor WSA Tomasz Dziuk,, Sędzia WSA Renata Siudyka, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 6 października 2020 r. sprawy ze skargi J.D. na bezczynność Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w D. w przedmiocie wniosku o udzielenie schronienia oddala skargę. Pismem z 14 października 2019 r. J.D. (dalej strona lub skarżący) zwrócił się do Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w D. o przyznanie pomocy w formie miejsca pobytu w schronisku lub noclegowni na terenie miasta i wystąpił o wykorzystanie postanowień art, 101 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej. W dniu [...] r. strona w trakcie przeprowadzania wywiadu środowiskowego ponowiła wniosek o przyznanie wnioskowanej formy pomocy. Strona pismem z 2 marca 2020 r. skierowanym do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach wniosła ponaglenie na bezczynność i przewlekłość postępowania wskazanego powyżej organu. W piśmie tym podniosła, że w październiku 2019 r. złożyła wniosek o przyznanie miejsca pobytu w schronisku lub noclegowni na terenie miasta, a do dnia wniesienia ponaglenia organ pierwszej instancji nie wydał decyzji. W tej sytuacji strona wystąpiła o wyznaczenie dodatkowego terminu do załatwienia sprawy, zarządzenie wyjaśnienia przyczyn i ustalenie osób winnych zaistniałej sytuacji jak również o stwierdzenie, że nie załatwienie sprawy w terminie miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach postanowieniem z [...] r., wydanym na podstawie art. 37 Kodeksu postępowania administracyjnego uznało ponaglenie na bezczynność i na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ pierwszej instancji za nieuzasadnione. W motywach tego rozstrzygnięcia organ administracji przywołał unormowania prawne we wskazanym zakresie, jak również przytoczył znaczenie obu terminów, a następnie wskazał, że analiza akt administracyjnych nie daje podstaw dla uznania, aby wystąpiły przesłanki bezczynności organu jak również przewlekłego prowadzenia postępowania. Strona pismem z 7 maja 2020 r. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w D. o przyznanie pomocy w formie miejsca pobytu w schronisku lub noclegowni na terenie miasta. W skardze tej podkreślono, że wskazany powyżej organ dopuścił się naruszenia postanowień art. 35 § 1 i 3 w związku z art. 36 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 101 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej poprzez nierozpoznanie wniosku strony bez zbędnej zwłoki, przekroczenie terminów rozpoznania sprawy; art. 12 powyższego Kodeksu poprzez naruszenie zasady szybkości; art. 8 przywoływanego aktu, czyli zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa poprzez niepodjęcie przez wskazany organ jakichkolwiek czynności weryfikujących przedstawione przez stronę okoliczności; art. 7 powyższego Kodeksu, to jest zasady prawdy obiektywnej poprzez przewlekłe prowadzenie postępowania. Stosownie do postanowień art. 149 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skarżący wystąpił o zobowiązanie organu do wydania decyzji w sprawie w terminie 14 dni, stwierdzenia, że organ dopuścił się przewlekłości w prowadzeniu postępowania administracyjnego i że przewlekłość ta miała charakter rażącego naruszenia prawa. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał na swój zły stan zdrowia jak również podkreślił, że organy administracji obowiązane są do niezwłocznego podejmowania rozstrzygnięć. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w D. wniósł o oddalenie skargi i przedstawił czynności podejmowane w sprawie oraz wydawane rozstrzygnięcia. Ustanowiony w sprawie pełnomocnik z urzędu adwokat A.M. pismem z 8 września 2002 r. podtrzymał wniesioną skargę, akcentując, że sprawa strony winna być rozpoznana w trybie przewidzianym treścią art. 101 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, a tym samym przekazanie jej do Gminnego Ośrodka pomocy Społecznej w Z. nie stanowiło jej załatwienia. Nadto we wskazanym piśmie zamieszczono oświadczenie, że skarżący nie pokrył wynagrodzenia w części czy też w całości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do treści art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) obejmuje ona orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4. Z treści skargi wynika, że skarżący domaga się stwierdzenia bezczynności i przewlekłego prowadzenia postępowania przez Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w D. w sprawie o przyznanie pomocy w formie miejsca pobytu w schronisku lub noclegowni na terenie wyżej wymienionego miasta. Z uwagi na to, że przedmiotem skargi skarżący uczynił bezczynność organu i przewlekłość prowadzenia postępowania przez ten organ skarga została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów zgodnie z art. 119 pkt 4 i art. 120 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z art. 52 § 1 wyżej wymienionej ustawy skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. W przypadku skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, wniesienie skargi należy poprzedzić ponagleniem do organu wyższego stopnia, o którym mowa w art. 37 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego. Dopiero po wyczerpaniu tego trybu strona może wnieść skargę do sądu administracyjnego, zaś skarga jest dopuszczalna niezależnie od tego, czy stanowisko organu wyższego stopnia było pozytywne, czy negatywne, a nawet, czy zostało ono wyrażone. Odnosząc powyższe uwagi do realiów niniejszej sprawy stwierdzić należy, że skarżący przed wniesieniem skargi do Sądu spełnił przywoływany tutaj wymóg formalny, albowiem złożył ponaglenie, które postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z [...] r. nie zostało uwzględnione. Stosownie do postanowień art. 37 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego o stanie bezczynności można mówić, gdy nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 tego Kodeksu lub przepisach szczególnych, ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 powyższego aktu. Po myśli art. 37 ust. 1 pkt, 2 przywoływanego Kodeksu o przewlekłości prowadzonego postępowania można mówić, gdy postępowanie jest prowadzone dłużej, niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy. Oznacza to, że sądowa ocena stanu bezczynności ogranicza się do ustalenia, że sprawy nie załatwiono w terminie ustawowym albo wyznaczonym przez organ. Z bezczynnością mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął postępowania w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności. W przypadku przewlekłości prowadzenia postępowania powyższa sądowa kontrola sprowadza się do oceny, czy organ administracji w ramach prowadzonego postępowania podejmował czynności, które nie zmierzały do merytorycznego rozpoznania sprawy, a przyczyniały się do podejmowania czynności pozornych i wskazujących na aktywność organu w sprawie. W tym miejscu podkreślić należy, że oceniając, czy organ pozostaje w bezczynności, Sąd bierze pod uwagę sytuację istniejącą w dacie orzekania. Wydanie przez organ decyzji lub innego aktu wyłącza bowiem możliwość uwzględnienia skargi na bezczynność. Odmiennie sytuacja przedstawia się z oceną przewlekłości prowadzonego postępowania, ponieważ jego zakończenie nie wyłącza możliwości oceny działań podejmowanych przez dany organ administracji publicznej. W kontekście powyższych uwag przybliżyć należy sytuację faktyczną w sprawie. Skarżący pismem z 14 października 2019 r. zwrócił się do organu administracji o przyznanie świadczenia w formie zapewnienia schronienia na terenie miasta D.. W dniu [...]r. przeprowadzony został ze skarżącym wywiad środowiskowy, w trakcie którego podtrzymał on złożony wniosek, jak również wystąpił o przyznanie zasiłku stałego. W następstwie tej czynności przywoływany powyżej organ pismem z [...] r., wydanym w oparciu o postanowienia art. 65 Kodeksu postępowania administracyjnego, przekazał żądania skarżącego do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z., o czym skarżący został poinformowany, a wynika to ze zwrotnego potwierdzenia odbioru tego pisma. Wskazany powyżej organ decyzją z [...] r. rozpoznał wniosek skarżącego o przyznanie tymczasowego schronienia dla osoby bezdomnej na terenie D. i odmówił przyznania takiej formy wsparcia, natomiast odrębną decyzją z [...] r. Prezydent Miasta D. przyznał skarżącemu zasiłek stały. Przedstawiony powyżej stan faktyczny wymaga uzupełnienia o jeszcze jeden element, otóż skarżący jest osobą bezdomną przebywającą na terenie D. Składając swój wniosek z 14 października 2019 r. wskazał w nim, że oczekuje działań organu administracji podejmowanych w oparciu o postanowienia art. 101 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej. Z tego też powodu przywołać należy istotne z punktu widzenia rozpoznawanej sprawy postanowienia tej ustawy. Zgodnie z art. 101 ust. 1 do 3 ustawy o pomocy społecznej właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. W przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały. W przypadkach szczególnie uzasadnionych sytuacją osobistą osoby ubiegającej się o świadczenie oraz w sprawach niecierpiących zwłoki właściwa miejscowo jest gmina miejsca pobytu osoby ubiegającej się o świadczenie. Treść przywołanego przepisu pozwala ustalić właściwość miejscową organu administracji publicznej w sprawach ubiegania się o świadczenia z pomocy, w tym przez osoby bezdomne. Ustawodawca w omawianym zakresie przyjął domniemanie, że w odniesieniu do osób bezdomnych właściwym do rozpoznania sprawy jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały, natomiast jako rozwiązanie szczególne przyjęto miejsce pobytu takiej osoby. W rozpoznawanej sprawie skarżący składając wniosek do organu administracji publicznej powołał się na treść tej regulacji, jednakże organ administracji pierwszej instancji przeprowadził w tym zakresie stosowne postępowanie wyjaśniające, w tym wywiad środowiskowy i kierując się treścią art. 65 Kodeksu postępowania administracyjnego przekazał wniosek skarżącego w zakresie przyznania miejsca schronienia do gminy właściwej według ostatniego miejsca zameldowania na pobyt stały. O takim działaniu skarżący został poinformowany, a organ właściwy według ostatniego miejsca zameldowania na pobyt stały skarżącego wydał decyzję w omawianym zakresie, która została skierowana do strony. W świetle powyższej analizy przyjdzie stwierdzić, że wniosek skarżącego z 14 października 2019 r. został rozpoznany i wydana została stosowna decyzja administracyjna. Skarżącemu stosownie do pouczenia zamieszczonego w tej decyzji przysługiwało odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu. Powyższe ustalenia pozwalają stwierdzić, że w niniejszej sprawie nie można mówić o bezczynności Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w D., ponieważ stosownie do postanowień art. 65 Kodeksu postępowania administracyjnego, po poczynieniu stosownych ustaleń i po wydaniu decyzji o przyznaniu zasiłku stałego przekazał sprawę do organu właściwego miejscowo w sprawie. Ponadto w spawie tej wskazany organ niezwłocznie wydał decyzję, a całe postępowanie zakończone zostało w przeciągu 38 dni. Ustalenia te nie dają podstaw dla uznania za zasadne zarzutu co do przewlekłości prowadzenia tego postępowania, ponieważ działania podejmowane przez wyżej wymienionego Dyrektora i pracowników jego aparatu pomocniczego nie wyczerpują znamion przewlekłości prowadzenia postępowania administracyjnego. W kontekście rozpoznawanej sprawy rozważenia wymaga jeszcze kwestia tego, czy organ administracji zobligowany był do respektowania wskazania zawartego we wniosku skarżącego z 14 października 2019 r., aby postępowanie prowadzone było w oparciu o postanowienia art. 101 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej. Wskazanie takie w przywołanym piśmie nie jest dla organu administracji obowiązkiem prowadzenia postępowania administracyjnego w oparciu o ten przepis, ponieważ gospodarzem postępowania administracyjnego jest organ administracji publicznej i to na nim spoczywa obowiązek wyboru norm prawnych, które w danym postępowaniu będą miały zastosowanie. Skoro organ administracji doszedł do przekonania, że nie jest w sprawie właściwy to przekazał żądanie skarżącego do organu właściwego. Dostrzec należy, że w omawianym zakresie skarżący był informowany o działaniach podejmowanych przez organ administracji publicznej i nie był nimi zaskakiwany, zatem przywoływany powyżej Dyrektor nie dopuścił się naruszenia przepisów zarówno w zakresie bezczynności, ponieważ skierował sprawę do organu właściwego, który wydał w sprawie stosowne rozstrzygnięcie. Z oceny działań podejmowanych przez przywoływany organ nie można dostrzec w nich przewlekłości prowadzenia postępowania, ponieważ poszczególne czynności podejmowane były niezwłocznie i co istotniejsze, związane były z istotą prowadzonego postępowania. Skoro Sąd nie znalazł podstaw prawnych do uwzględnienia skargi, to stosownie do postanowień art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało skargę oddalić. mr