II SAB/Gl 32/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Łucja Franiczek,, Sędzia NSA Leszek Kiermaszek, Protokolant referent Marta Zasoń, po rozpoznaniu w dniu 22 grudnia 2011 r. na rozprawie sprawy ze skargi E. N. na bezczynność Starosty [...] w przedmiocie niezałatwienia sprawy ustalenia odszkodowania za nieruchomości zajęte pod drogi publiczne p o s t a n a w i a umorzyć postępowanie sądowe. Pismem z dnia [...] r. reprezentowany przez fachową pełnomocnik E. N. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na bezczynność Starosty [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomości zajęte pod drogi publiczne, oznaczone jako działki nr a, b, c i d, wnosząc o wyznaczenie organowi terminu do załatwienia sprawy i zarządzenie wyjaśnienia przyczyn niezałatwienia sprawy w terminie. W uzasadnieniu pełnomocnik skarżącego wskazała, iż na podstawie decyzji Wojewody [...] z dnia [...] r. stwierdzone zostało nabycie z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez Gminę J. własności ww. nieruchomości stanowiących uprzednio własność E. i K. N. w ustawowej wspólności. Pismem z dnia [...] r. wnioskodawcy zostali zawiadomieni przez Starostwo Powiatowe w B. o wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania w trybie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną. Jednocześnie Starostwo poinformowało, że wniosek oczekuje w kolejności według daty wpływu, a odszkodowanie za nieruchomość zajętą pod drogę zostanie ustalone przez Starostę [...] w formie decyzji administracyjnej w terminie 2 miesięcy po otrzymaniu od Wojewody [...] środków finansowych na wycenę gruntów zajętych pod drogi gminne. Pismem z dnia 18 czerwca 2009 r. wnioskodawców poinformowano, że w związku z brakiem środków na wycenę nieruchomości sprawa odszkodowania zostanie załatwiona do 31 grudnia 2009 r., po czym 11 grudnia 2009 r. termin załatwienia sprawy przesunięto na 31 grudnia 2010 r. Powołując się po raz kolejny na brak środków finansowych Starostwo zawiadomiło pismem z 22 grudnia 2010 r., że termin załatwienia sprawy uległ przesunięciu do dnia 31 grudnia 2011 r. Jak nadto wskazała pełnomocnik skarżącego ponieważ w ciągu lat oczekiwania nie tylko nie wydano decyzji o odszkodowaniu za zajętą nieruchomość, ale nie dokonano nawet wyceny zajętej nieruchomości skutecznie blokując postępowanie w tej sprawie, skarżący złożył do Wojewody [...] w K. zażalenie na bezczynność Starosty [...]. Postanowieniem z dnia [...] r. Wojewoda [...] uznał zażalenie za nieuzasadnione wskazując, że organ I instancji dopełnił obowiązku wynikającego z art. 36 k.p.a., albowiem zawiadamiał wnioskodawców o każdorazowym przedłużeniu terminu załatwienia sprawy określając przyczyny zwłoki, co ma wykluczać ewentualną bezczynność organu. Z poglądem tym skarżący nie zgadza się. Starosta [...] wniósł o oddalenie skargi podając w uzasadnieniu, iż podstawą do ustalenia odszkodowania jest operat szacunkowy określający wartość przedmiotowych nieruchomości zajętych pod drogi, wykonany przez rzeczoznawcę majątkowego. Środki finansowe na sporządzenie operatów szacunkowych przekazuje Staroście [...] Wojewoda [...]. Mimo wielokrotnych wystąpień Starosty [...] środki przekazywane przez Wojewodę [...] są dalece niewystarczające, a ich brak powoduje opóźnienia w realizacji zadań związanych w ustalaniem odszkodowań. Z tego powodu wniosek K. i E. N., złożony [...] r., oczekuje w kolejności według daty wpływu wniosków, w stosunku do których została wydana, w trybie art. 73 ww. ustawy Przepisy wprowadzające, decyzja Wojewody [...]. Starosta podkreślił, że zarzut bezczynności jest jego zdaniem nieuzasadniony. Zgodnie z art. 36 k.p.a. stronom postępowania został wskazany nowy termin załatwienia sprawy oraz zostały wskazane przyczyny opóźnienia w załatwieniu sprawy. W dniu [...] r., t.j. w dniu wyznaczonej rozprawy przed tut. Sądem, Starosta [...] przesłał do Sądu faksem wydaną tego dnia decyzję nr [...] ustalającą, na wniosek K. i E. N., odszkodowanie za ww. działki w kwocie [...] zł. W terminie wyznaczonym przez Sąd organ nadesłał potwierdzenie doręczenia przedmiotowej decyzji stronom. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty i czynności, o jakich mowa w art. 3 § 2 pkt 1 – 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz.1270 z późn. zm.), a także w sprawach skarg na bezczynność organów bądź przewlekłe prowadzenie przez nie postępowania w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 tej ustawy. W myśl natomiast art. 149 p.p.s.a. w razie uwzględnienia skargi na bezczynność organu sąd zobowiązuje organ ten do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. W niniejszej sprawie poza sporem pozostaje jednak fakt, że po wniesieniu skargi, a przed jej rozpoznaniem przez Sąd, Starosta [...] wydał w sprawie decyzję z dnia [...]r. nr [...], załatwiając tym samym złożony w [...] r. wniosek K. i E. N. Prawidłowość wydanej decyzji nie może być przedmiotem badania w niniejszym postępowaniu i nie ma znaczenia dla jego wyniku. Na skutek wydania przez organ decyzji, postępowanie w zakresie zarzutu bezczynności stało się bezprzedmiotowe. Jeśli bowiem akt został już wydany, brak jest podstaw do zawarcia w sentencji wyroku zobowiązania organu do jego wydania. Bezprzedmiotowość postępowania sądowego, będąca konsekwencją ustania bezczynności organu po wniesieniu skargi, obliguje sąd administracyjny do umorzenia tego postępowania na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – por. uchwała składu siedmiu sędziów NSA z dnia 26 listopada 2008 r., sygn. akt I OPS 6/08). Z uwagi na ustanie stanu bezczynności i umorzenie postępowania sądowego Sąd w sentencji nie orzekł czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Takie rozstrzygnięcie, stosownie do art. 149 § 1 p.p.s.a., towarzyszy bowiem jedynie uwzględnieniu skargi poprzez wyznaczenie organowi terminu do wydania aktu bądź dokonania czynności. Niewskazanie w sentencji oceny stanu bezczynności w żadnej mierze nie oznacza jednak, iż skład orzekający aprobuje sposób procedowania przyjęty przy załatwianiu wniosku K. i E. N. Przeciwnie, postępowanie organu, zdaniem składu orzekającego, naruszało bowiem te przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, które regulują należny sposób działania organów, w tym zwłaszcza określają terminy, w jakich organ zobligowany jest rozpatrzyć wniesiony wniosek. Zważyć w tym miejscu należy, że wniosek o odszkodowanie strony złożyły w [...]r., a w [...] r. Wojewoda [...] wydał decyzję deklaratoryjną, od której wydania przepisy uzależniają prawo byłych właścicieli przejętych nieruchomości do odszkodowania. Od tej zatem daty wniosek stron winien podlegać rozpatrzeniu, a sprawa winna była zostać załatwiona w terminach przewidzianych w kodeksie postepowania administracyjnego. Jak jednak wynika z przedłożonych Sądowi materiałów z nieujawnionych w aktach przyczyn wniosek stron o odszkodowanie, złożony w Urzędzie Gliny w J., został przekazany Staroście [...] dopiero postanowieniem z [...]r. W ciągu kolejnych ponad 3 lat Starosta [...] nie tylko nie wydał decyzji ustalającej należne wnioskodawcom odszkodowanie lecz w ogóle nie podjął żadnych czynności zmierzających do załatwienia wniosku. Za czynności zmierzające do rozpoznania wniosku z oczywistych względów nie można bowiem uznać kolejnych, w wielomiesięcznych odstępach kierowanych do stron informacji, iż ich sprawa nie została załatwiona w terminie i nie zostanie załatwiona także w ciągu następnych miesięcy, o ile organ nie otrzyma środków niezbędnych do zlecenia sporządzenia operatu szacunkowego. Sąd podkreśla w tym miejscu, że organ administracji publicznej obowiązany jest, w myśl art. 35 § 3 k.p.a., rozpoznać sprawę wymagającą postępowania wyjaśniającego nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawę szczególnie skomplikowaną – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Po bezskutecznym upływie wskazanego wyżej okresu, liczonego stosownie do art. 35 § 5 k.p.a., organ obowiązany jest, zgodnie z art. 36 § 1 i 2 k.p.a., powiadomić strony o zwłoce w załatwieniu sprawy, zarówno z przyczyn niezależnych, jak i zależnych od organu, a także wskazać nowy termin rozpoznania sprawy. Jednakowoż samo li tylko powiadomienie o przesunięciu bądź kolejnym przesunięciu terminu rozpoznania sprawy nie powoduje, że zwłoka w stosunku do terminów kodeksowych przestaje istnieć i samo przez się nie wyłącza zarzutu bezczynności organu bądź przewlekłości prowadzonego przezeń postępowania. Wskazane bowiem przez organ przyczyny zwłoki, jak i poprawność ustalenia kolejnego terminu rozpoznania sprawy podlegają ocenie zarówno organu wyższego stopnia (w razie zażalenia na bezczynność), jak i sądu. Zdaniem składu orzekającego wskazywanie przez organ każdorazowo jako przyczyny zwłoki faktu nieuzyskania wystarczających do wykonywania zadań środków od Wojewody [...], jak również wyznaczanie odległych kolejnych terminów załatwienia sprawy, od razu z zastrzeżeniem, iż jeśli Wojewoda [...] stosownych środków nie przekaże to także ten termin nie zostanie zachowany, nie tylko nie wskazują na to, że zwłoka nastąpiła z przyczyn niezależnych od organu ale wręcz jednoznacznie dowodzą naruszenia zasad rozpoznawania spraw administracyjnych. W żadnej bowiem mierze wieloletniej bezczynności bądź przewlekłości postępowania nie usprawiedliwiają przyczyny takie jak niedowład organu przejawiający się nieumiejętnością zabezpieczenia środków na wydatki, do których poniesienia organ jest zobligowany przepisami prawa niezależnie od swojej i innych organów sytuacji finansowej. W świetle przedstawionych wyżej wywodów należało na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. orzec jak w sentencji. O kosztach postępowania Sąd nie orzekał z powodu braku stosownego wniosku.