II SAB/Gl 33/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Matan (spr.), Sędzia WSA Artur Żurawik, Protokolant Agnieszka Jurczak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 stycznia 2018 r. sprawy ze skargi J. D. na bezczynność Prezydenta Miasta T. w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości 1. stwierdza przewlekłe prowadzenie postępowania, 2. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 3. zobowiązuje organ do wydania aktu w terminie 30 dni od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku, 4. w pozostałym zakresie skargę oddala. Pismem z dnia 23 czerwca 2017 r. J. D. i D. S. (skarżący) wnieśli skargę na bezczynność Prezydenta Miasta T. w sprawie o zwrot nieruchomości, położonej w S. przy ul. [...], obejmującej działki nr 1, 2 i 3, pozostające własnością Gminy S.. Skarżący żądają stwierdzenia niezałatwienia w terminie przedmiotowej sprawy, zobowiązanie Prezydenta Miasta T. do wznowienia bezpodstawnie zawieszonego postępowania w terminie 7 dni od dnia uprawomocnienia się wyroku oraz wyjaśnienie przyczyn niezałatwienia sprawy w terminie. W uzasadnieniu skargi stwierdzają, że wniosek o zwrot został złożony w [...]r. i sprawa ta, wbrew terminom określonym w k.p.a., do dnia złożenia skargi nie została załatwiona. Organ bezpodstawnie zawiesił postępowanie powołując się na konieczność przedłożenia przez Spółdzielnię Mieszkaniową "[...]" postanowienia o nabyciu praw do spadku po zmarłym A. S., co jest bez znaczenia dla postępowania o zwrot. W ocenie skarżących, większość czynności podejmowanych przez organ ma charakter działań pozornych, nieistotnych dla merytorycznego załatwienia sprawy, a jedną z nich jest właśnie zawieszenie postępowania administracyjnego. Dnia [...] r. J. D. złożył zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie, które Wojewoda Śląski. po upływie ponad miesięcznego okresu, nie powiadamiając strony o zwłoce, w sprawie która nie ma charakteru szczególnie skomplikowanego, uznał za bezprzedmiotowe. Skarżący podkreślają, że do wniosku o zwrot została załączona pełna dokumentacja umożliwiająca niezwłoczne wydanie decyzji, natomiast organ podjął postępowanie dowodowe, które nie zakończyło się do dziś. Czynności wykonywane przez niego są bezcelowe i w sposób oczywisty zmierzają do przewlekłości postępowania. Wyczerpali oni wszystkie przewidziane prawem środki celem ponaglenia organu, co nie dało jednak żadnego efektu. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Śląski wniósł o jej oddalenie, wyjaśniając w uzasadnieniu, iż zachodziła podstawa do zawieszenia postępowania w sprawie zwrotu ze względu na konieczność uzyskania postanowienia Sądu o nabyciu praw do spadku po zmarłym A. S.. W uzasadnieniu tego pisma Wojewoda wyjaśnia, że wnioskodawcy udowodnili swoje prawa do dochodzenia roszczenia o zwrot nieruchomości przedkładając postanowienie Sądu Powiatowego w L. o nabyciu praw do spadku po I. D. (sygn. akt [...] z dnia [...] r.) oraz Sądu Rejonowego dla K. - K. w K. po J. D. (sygn. akt [...] z dnia [...] r.). Z dniem [...] r. zostało wszczęte postępowanie z wniosku J. D. i D. S. o zwrot udziału wynoszącego łącznie 2/48 części ww. nieruchomości. W dniu [...] r. przeprowadzono oględziny w terenie podczas których stwierdzono, że działka nr 3 stanowi urządzony deptak wzdłuż ul. [...], wyłożony kostką brukową, a także wejście do drogerii. Działka nr 2 zabudowana jest budynkiem drogerii oraz budynkiem wielolokalowym. Działka nr 1 stanowi wejście do budynku wielolokalowego przy ul. [...]. Częściowo zajęta jest pod parking, śmietnik betonowy oraz teren zielony z nasadzeniami drzew i krzewów. Pismem z dnia [...] r. organ wystąpił do Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]". w S. o przesłanie aktu notarialnego dotyczącego wyodrębnienia pierwszego lokalu mieszkalnego i ustanowienia prawa użytkowania wieczystego na nieruchomości objętej roszczeniem o zwrot nieruchomości. Dokumenty te były niezbędne do ustalenia, czy w tym przypadku ma zastosowanie art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Postanowieniem nr [...] z dnia [...]r. przedłużono termin załatwienia sprawy do dnia [...]r. ze względu na oczekiwanie na ww. dokumenty. Pisma- nr [...] z dnia [...]r. i z dnia [...]r., kierowane do A. S., wróciły z adnotacją poczty "adresat nie żyje". W rozmowni telefonicznej pracownik Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" poinformował, że Spółdzielnia wystąpiła do Sądu Rejonowego w S. z wnioskiem o stwierdzenia nabycia praw do spadku po zmarłym A. S.. Spółdzielnia Mieszkaniowa "[...]" w S. przesłała organowi postanowienie Sądu Rejonowego w S. sygn. akt [...] z dnia [...]r. o zawieszeniu postępowania w sprawie nabycia prawa do spadku po A. S., a następnie postanowienie z dnia [...] r. o podjęciu zawieszonego postępowania. Aby zakończyć postępowanie o zwrot nieruchomości konieczne jest wcześniejsze uregulowanie stanu prawnego przedmiotowych działek. Mając na uwadze powyższe postanowieniem nr [...] z dnia [...]r. postępowanie o zwrot nieruchomości zostało zawieszone do czasu przedłożenia przez Spółdzielnię Mieszkaniową "[...]" postanowienia o nabyciu praw do spadku po zmarłym A. S.. J. D. potwierdził odbiór przedmiotowego postanowienia w dniu [...]r. Strona nie wniosła zażalenia wobec czego postanowienie stało się prawomocne z dniem [...]r. Pismem z dnia [...]r. J. D. złożył zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie przez Prezydenta Miasta T.. Zażalenie zostało przesłane do Wojewody Śląskiego w Katowicach pismem nr [...] z dnia [...]r. Wojewoda Śląski w Katowicach postanowieniem nr [...]z dnia [...]r. uznał zażalenie za bezprzedmiotowe. Jednocześnie pouczył stronę, iż w przypadku uznania, że Prezydent Miasta T. pozostaje w bezczynności, może ona złożyć skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje: Skarga na przewlekłość postępowania znajduje uzasadnienie. Postępowanie o zwrot udziału 2/48 nieruchomości położonej w S. przy ul. [...], obejmującej działki nr 1 (dawnej nr 4), 3 (dawnej nr 5) i nr 2 (dawnej nr 6) zostało wszczęte w dniu [...] r. i do chwili obecnej nie zostało zakończone wydaniem decyzji. Jako powód tak długiego procedowania (ponad rok czasu) organy podają konieczność wyjaśnienia kwestii następstwa prawnego (następców prawnych) w stosunku do jednej z osób będącej użytkownikiem wieczystym przedmiotowej nieruchomości w części i wiążą to z treścią art. 229 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 129, dalej: u.g.n.) Stosownie do tego przepisu, roszczenie o zwrot nieruchomości (jej części) zbędnej na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie u.g.n. nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej. Analiza hipotezy normy zawartej w art. 229 u.g.n. prowadzi do wniosku, iż wskazana w niej przeszkoda prawna do zwrotu wywłaszczonej nieruchomości zachodzi w przypadku spełnienia łącznie następujących przesłanek: po pierwsze – nieruchomość stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu; po drugie - przed dniem wejścia w życie u.g.n., a więc przed 1 stycznia 1998 r., nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej; po trzecie - prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej. U.g.n. weszła w życie z dniem 1 stycznia 1998 r., natomiast przedmiotowa nieruchomość została oddana Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" w S. na podstawie umowy z dnia [...] r. (karta 115 akt administracyjnych). Aktem notarialnym z dnia [...] r. , w związku z ustanowieniem odrębnej własności lokalu mieszkalnego nr 1, znajdującego się w budynku usytuowanym przy ul [...] nr [...], Spółdzielnia przeniosła na rzecz A. S. udział wynoszący 2988/100000 w prawie użytkowania wieczystego działek gruntu. Jak wynika z pokrótce przytoczonego stanu faktycznego sprawy, w przedmiotowej sprawie zachodzą wszystkie ww. przesłanki. Przedmiotowa nieruchomość stała się zbędna na cel określony w decyzji wywłaszczeniowej z [...] r. nr [...], skoro miała zostać przeznaczona "pod budowę bloku dla MSM "B" w S.", a stanowi urządzony deptak oraz wejście do drogerii (działka nr 3), posadowiony jest na niej budynek drogerii oraz budynek wielolokalowy (działka nr 2), znajduje się na niej wejście do budynku wielolokalowego, parking, śmietnik betonowy i teren zielony z nasadzeniami drzew i krzewów (działka nr 1). Nieruchomość została oddana Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" w S. na podstawie umowy z dnia [...] r. (karta 115 akt administracyjnych). Prawo użytkowania SM "[...]" zostało ujawnione w księdze wieczystej (akt notarialny z [...]r. ustanawiający użytkowanie wieczyste na rzecz A. S., s. 2 , § 1 – karta 115 akt administracyjnych). Wobec tego, zważywszy na dokumenty przedłożone przez skarżących wraz z wnioskiem o wszczęcie postępowania w sprawie zwrotu oraz dowody pozyskane przez organ I instancji, a w szczególności ww. akt notarialny (w dniu [...] r. – k. 116 akt administracyjnych) już w [...]r. Prezydent Miasta T. mógł wydać decyzję w przedmiotowej sprawie. Wszystkie dalsze czynności podejmowane w tej sprawie, a zwłaszcza związane z ustaleniem następców prawnych po A. S., uznać trzeba za zbędne, powodujące przewlekłość postępowania. W tym stanie rzeczy Sąd, działając na podstawie art. 149 § 1 pkt. 3 p.p.s.a. stwierdził przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta Miasta T.. W ocenie Sądu przewlekłość ta nie ma znamion rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 149 § 1a pp.p.s.a. z tej przyczyny, że organy orzekające w sprawie uznały za konieczne ustalenie następców prawnych po osobie fizycznej, która była użytkownikiem wieczystym w części przedmiotowej nieruchomości. Ich intencją, jak należy sadzić, było zapewnienie udziału w postępowaniu o zwrot nieruchomości osobom, uznanym za następców prawnych strony tego postępowania. Na podstawie art. 149 § 1 pkt. 1 p.p.s.a. Sąd zobowiązał organ do wydani aktu w terminie 30 dni od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku. W pozostałym zakresie skarga podlegała oddaleniu z tego względu, że sąd administracyjny nie jest uprawniony do nakazania organowi wyjaśnienia przyczyn niezałatwienia sprawy w terminie, jak również do zobowiązania organu do podjęcia zawieszonego postępowania administracyjnego w postępowaniu dotyczącym bezczynności czy przewlekłości procedowania .