II SAB/Gl 35/09

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach - Łukasz Strzępek po rozpoznaniu w dniu 7 stycznia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi W. G. na bezczynność Wójta Gminy M. w przedmiocie wydania dokumentu stwierdzającego tożsamość w kwestii wniosku skarżącego o zmianę postanowienia referendarza sądowego z dnia [...] r. oddalającego wniosek W. G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata z urzędu postanawia: oddalić wniosek o zmianę postanowienia Postanowieniem z dnia [...] r. referendarz w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach oddalił wniosek W. G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata z urzędu. Skarżący, pomimo stosownego pouczenia, nie skorzystał z uprawnienia do wniesienia środka zaskarżenia od tego orzeczenia. W związku z tym został wezwany do uiszczenia wpisu od skargi. Po otrzymaniu wezwania, na druku urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy, strona ponownie zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu, wniosek ten motywując trudną sytuacją materialną oraz brakiem dochodów. Ponieważ złożony obecnie wniosek jest tożsamy, co do zakresu z poprzednim – już rozpoznanym, potraktowano go jako wniosek o zmianę uprzednio wydanego postanowienia referendarza sądowego. Składając rozpoznawany obecnie wniosek, strona nie podała żadnych konkretnych informacji dotyczących zarówno swojego stanu majątkowego jak i źródła utrzymania się. Wobec tego, aby było możliwe ustalenie, czy sytuacja materialna skarżącego uzasadnia odstąpienie od oceny dokonanej w postanowieniu z [...]r. skarżącego wezwano do: - wskazania powierzchni (w m2) oraz tytułu prawnego (własność, najem itp.) do lokalu mieszkalnego (budynku) w którym skarżący obecnie zamieszkuje oraz podania kto i w jakiej wysokości ponosi wydatki związane z jego utrzymaniem (opłaty za energię elektryczną, wodę, odbiór odpadów itp.)., - udokumentowania faktu utraty prawa do świadczenia rentowego poprzez nadesłanie decyzji właściwego organu lub orzeczenia sądu, - nadesłania kserokopii orzeczenia sądu powszechnego, w oparciu o którą W. G. został zobowiązany do świadczenia alimentacyjnego – o czym strona wspomina we wniosku. W odpowiedzi skarżący przesłał pismo kierowane do Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, w którym zakwestionował zasadność wzywania go do podania powyższych informacji. Jedynym dokumentem, który został nadesłany jest kserokopia informacji przesłanej stronie przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych – Oddział w B., z której wynika, że ze świadczenia rentowego skarżącego potrącana jest kwota [...] zł miesięcznie z tytułu obowiązku alimentacyjnego. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zważono co następuje: Przepis art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm. – zwana dalej P.p.s.a.) stanowi, że postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Przesłanką zastosowania przywołanego przepisu jest zmiana okoliczności sprawy, przez co należy rozumieć zmianę okoliczności faktycznych, które legły u podstaw poprzednio wydanego rozstrzygnięcia. W istocie chodzi więc o czynniki, które odnoszą się do zasadności utrzymania w obrocie prawnym wydanego postanowienia (por. R. Sawuła, glosa do postanowienia NSA z dnia 7 czerwca 1995 r., SA/Rz 461/95, Sam. Teryt. 1996, nr 3, poz. 71). W przypadku postanowienia rozstrzygającego o odmowie przyznania prawa pomocy należy założyć, że będą to nowe okoliczności świadczące o tym, iż sytuacja materialna wnioskodawcy uległa pogorszeniu w stosunku do stanu istniejącego w dacie wydania tegoż postanowienia. Odnosząc powyższe uwagi do realiów niniejszej sprawy należało stwierdzić, że brak jest podstaw do uznania, iż zasadną jest zmiana poprzednio wydanego postanowienia referendarza sądowego. Skarżący, tak jak miało to miejsce wcześniej, uchylił się od podania źródeł swojego utrzymania. W druku wniosku zadeklarował, że nie uzyskuje żadnego dochodu, zaś przed Sądem Okręgowym w B. toczy się postępowanie w sprawie prawa do renty. Ta okoliczność jest bezsporna, jednakże nadal nie wiadomo skąd strona czerpie środki na bieżące utrzymanie się. W.G. uchylił się również od podania kwot, które przeznacza na opłacenie mediów, co przy ocenie sytuacji materialnej strony ma istotne znaczenie. Brak jest również jakichkolwiek danych na temat tytułu prawnego, który przysługuje wnioskodawcy do nieruchomości, w której zamieszkuje. W tej sytuacji, skoro w dalszym ciągu niemalże nic nie wiadomo na temat rzeczywistej sytuacji materialnej strony trudno uwzględnić jej wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu. Skarżącemu należy wyjaśnić, że w postępowaniu prowadzonym na skutek wniosku o przyznanie prawa pomocy przedmiotem badania jest całokształt okoliczności związanych z sytuacją materialną wnioskodawcy. Oznacza to tym samym, że ma on wykazać, iż nie dysponuje żadnymi środkami ani też możliwościami ich zdobycia. Trzeba zarazem stanowczo podkreślić, że treść przepisu art. 246 §1 pkt 1 P.p.s.a. nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki przemawiające na rzecz przyznania prawa pomocy ciąży na wnioskodawcy, który w druku wniosku o przyznanie prawa pomocy w sposób nie budzący zastrzeżeń winien udzielić wyczerpujących wyjaśnień co do stanu rodzinnego i majątkowego. Ustawodawca formułując cytowany wyżej przepis użył terminu "wykazać" w znaczeniu udowodnić, przedstawić coś w sposób przekonywający, pokazać, unaocznić (por. Słownik języka polskiego pod red. naukową prof. dr Mieczysława Szymczaka, tom III, Wydawnictwo Naukowe PWN Sp. z o.o. Warszawa 1978, wydanie IX 1994 r., s.805). Ewentualne niejasności w opisanym wyżej zakresie mogą być wyjaśnione za pomocą dodatkowych dokumentów (art. 255 P.p.s.a.), o nadesłanie których Skarżący został wezwany dwukrotnie: w piśmie z dnia [...]r. oraz z dnia [...] r. Konsekwencją uchylenia się od udzielenia odpowiedzi w tym zakresie jest odmowa przyznania prawa pomocy, gdyż zawarte w aktach sprawy informacje są zbyt skąpe, aby można było z przekonaniem stwierdzić, że zaistniały okoliczności, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Na koniec dodać należy, że jak zostało to skarżącemu wyjaśnione w piśmie z dnia [...] r., że fakt zwolnienia od kosztów sadowych i ustanowienia fachowego pełnomocnika w postępowaniu przed sądem powszechnym nie ma dla rozpoznawanego w niniejszym postępowaniu wniosku znaczenia, gdyż rozstrzygnięcie sądu powszechnego oparte jest o inne przesłanki. Z powyższych względów, w oparciu o art. 165 w związku art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 i § 3 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.