II SAB/Gl 37/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek, Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga – Gajewska,, Sędzia WSA Rafał Wolnik (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 7 października 2020 r. sprawy ze skargi J. R. na bezczynność Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej w G. w przedmiocie ochrony przeciwpożarowej oddala skargę. Pismem z dnia 25 maja 2020 r. skarżący J.R. wniósł do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Gliwicach skargę na niezałatwienie sprawy w trybie i terminie przepisanym przez Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej w G., t.j. w drodze merytorycznej decyzji administracyjnej. Wskazał, że chodzi o sprawę z jego wniosku z dnia 22 lutego 2020 r. w przedmiocie natychmiastowego zaprzestania narażania go jako najemcy, w okresie od stycznia 2018 r. do marca 2020 r. i nadal, na niebezpieczeństwo utraty zdrowia i życia poprzez częste zagazowywanie atmosfery w lokalu nr [...] silnie toksycznymi spalinami gazu i tlenkiem węgla, z eksploatowanych - użytkowanych butli gazowych (11 kg propan-butan) przez najemcę lokalu nr [...] w gminnym budynku mieszkalnym wielorodzinnym przy ul. [...] w G. Skarżący wniósł: 1. o zobowiązanie organu do wszczęcia postępowania administracyjnego i rozstrzygnięcia przez ten organ jego wniosku z dnia 22 lutego 2020 r.; 2. na podstawie art. 55 § 3 i art. 155 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325, ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. – o rozważenie przez Sąd możliwości wystąpienia do Prezesa Rady Ministrów RP z informacją o istotnych naruszeniach prawa i o rażących przypadkach naruszenia obowiązków przez organ, stwierdzonych przez Sąd w rozstrzyganej sprawie; 3. o przeprowadzenie przez Sąd kontroli zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego, w tym przeprowadzenie kontroli podejmowanych przez organ I i II instancji czynności w przedmiotowej sprawie; 4. o zasądzenie od strony przeciwnej kosztów procesu wg norm przepisanych; 5. na podstawie art. 109 p.p.s.a. - o rozpoznanie sprawy w jego nieobecności; 6. o skierowanie do rozpoznania na rozprawie sprawy z niniejszej skargi. Skarżący zarzucił umyślne uchylanie się organu od wszczęcia postępowania administracyjnego w terminie przepisanym i rozstrzygnięcia przez organ w drodze stosownego orzeczenia administracyjnego jego wniosku z dnia 22 lutego 2020 r., a ponadto rażące naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności polegające na naruszeniu przepisów: - art. 6 -11 k.p.a. przez oczywiste niezastosowanie tych przepisów bądź przez dowolną ich interpretację; - art. 35 i art. 36 k.p.a., zwłaszcza przez niezałatwienie sprawy w terminie przepisanym i niedopełnienie obowiązku wskazania mu nowego terminu załatwienia sprawy. W uzasadnieniu skarżący przedstawił sytuację, jaka ma miejsce w budynku, w którym zamieszkuje w wynajmowanym lokalu mieszkalnym, w związku z użytkowaniem czteropalnikowej kuchenki zasilanej z butli gazowej propan-butan przez właściciela lokalu nr [...]. Wskazał, że wnioskiem z dnia 22 lutego 2020 r. wszczął postępowanie administracyjne w tej sprawie, a organ nadal pozostaje w zwłoce z jej załatwieniem. Ponadto skarżący oświadczył, że skandaliczne są działania i zaniechania Państwowej Straży Pożarnej w sytuacji bezprawnego i bezkarnego zatruwania spalinami i tlenkiem węgla jego osoby – najemcy lokalu nr [...] przez sąsiedniego lokatora, w wyniku samowoli budowlanej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie względnie odrzucenie. Wyjaśnił, że w reakcji na wniosek skarżącego z dnia 22 lutego 2020 r., organ wszczął postępowanie w przedmiocie przestrzegania przepisów przeciwpożarowych, w kontekście sprawdzenia sprawności instalacji użytkowych i rozpoznania innych miejscowych zagrożeń w budynku mieszkalnym wielorodzinnym przy ul. [...] w G. Zaplanowano przeprowadzenie czynności kontrolno-rozpoznawczych. Pismem z dnia 6 marca 2020 r. zawiadomiono skarżącego o wszczętym na jego wniosek postępowaniu z zakresu przestrzegania przepisów przeciwpożarowych. W dniu 26 marca 2020 r. przeprowadzono w budynku czynności kontrolno-rozpoznawcze, a za zgodą najemcy lokalu nr [...]- także w tym lokalu mieszkalnym. Organ wskazał dalej, że skarżący był pisemnie informowany o dacie czynności kontrolno-rozpoznawczych oraz szczegółowo o przebiegu tych czynności, nie stwierdzeniu jakichkolwiek nieszczelności na instalacji gazowej w lokalu nr [...] (butla gazowa i kuchenka gazowa), niestwierdzeniu obecności tlenku węgla. Ponadto organ decyzją z dnia [...]. nakazał Zarządowi Budynków Miejskich i Towarzystwu Budownictwa Społecznego Sp. z o.o. wykonanie w zakreślonym terminie do 30 czerwca 2020 r. okresowej kontroli przewodów kominowych w lokalach mieszkalnych nr [...] i [...], zlokalizowanych w przedmiotowym budynku. Na marginesie wskazano na regulację wynikającą z ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. poz. 374, ze zm.), zgodnie z którą w okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii - przepisów o bezczynności organów nie stosuje się. W piśmie procesowym z dnia 20 lipca 2020 r. skarżący w całości podtrzymał swoją skargę. Wskazał, że stanowisko organu zawarte w odpowiedzi na skargę nie zasługuje na uwzględnienie, a wnioski i podnoszone przez organ zarzuty są gołosłowne, niewykazane, bezzasadne i nielogiczne. Odpowiedź ta nie jest spójna, nie jest przekonująca, nie odpowiada prawdzie i nie oddaje stanu rzeczywistego, a ponadto zawiera wywody będące wynikiem dowolnej interpretacji prawa, jest nietrafna, niewiarygodna i całkowicie bezzasadna. Z kolei w piśmie procesowym z dnia 4 sierpnia 2020 r. skarżący uzupełnił wnioski i twierdzenia skargi, wnosząc m.in. o zbadanie i stwierdzenie wyrokiem, czy jest on stroną w sprawie ze swojego wniosku z dnia 22 lutego 2020 r. w rozumieniu k.p.a., po doręczeniu go organowi w dniu 28 lutego 2020 r. Wytknął także szereg błędów kontroli funkcjonariuszy Państwowej Straży Pożarnej w G. z potrzeby, jak twierdzi, wyeliminowania absurdów, niedorzeczności i idiotyzmów przy ratowaniu zagrożonego zdrowia i życia ludzi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Wyjaśnienia wymaga na wstępie, że skuteczną skargę na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ może wnieść tylko strona postępowania. Jeżeli bowiem skarga na bezczynność organu zostanie wniesiona przez osobę, która nie posiada przymiotu strony, to podlega oddaleniu. Przyjęcie odmiennego założenia oznaczałoby, że to nie organy orzekające merytorycznie w sprawie określają krąg podmiotów, którym przysługuje status strony, lecz sąd administracyjny, i to w sprawie ze skargi na bezczynność (por. wyroki NSA z dnia 1 kwietnia 2005 r., sygn. akt OSK 1347/04 oraz z dnia 7 stycznia 2002 r., sygn. akt IV SAB 105/01). W świetle powyższego, w pierwszej kolejności ustalić należało, czy skarżącemu przysługiwałby przymiot strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. w postępowaniu, którego wszczęcia domagał się swoim wnioskiem z dnia 22 lutego 2020 r. Innymi słowy, czy skarżący miał interes prawny we wszczęciu i prowadzeniu takiego postępowania. Takiego zresztą ustalenia oczekiwał sam skarżący, formułując w tym zakresie wniosek w piśmie procesowym z dnia 4 sierpnia 2020 r. Wskazać zatem przyjdzie, że stwierdzenie interesu prawnego wymaga ustalenia związku o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawa a sytuacją prawną konkretnego podmiotu, który polega na tym, że akt stosowania tej normy może mieć wpływ na sytuację prawną tego podmiotu w zakresie jego indywidualnych praw i obowiązków wynikających z prawa materialnego. Tak rozumiane pojęcie interesu prawnego koresponduje z treścią art. 28 k.p.a., zgodnie z którym stroną postępowania administracyjnego jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. W piśmiennictwie przyjmuje się, że stroną w rozumieniu art. 28 k.p.a. będzie osoba, która na podstawie prawa obowiązującego może czy powinna uzyskać konkretne korzyści albo też może być (powinna być) obarczona powinnością określonego zachowania wyznaczonego nakazem lub zakazem, jednakże dopiero po skonkretyzowaniu ich w decyzji administracyjnej przez organ administracji publicznej, działający w granicach jego właściwości i kompetencji (zob.: J. Borkowski (w:) B. Adamiak, J. Borkowski "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz", wyd. C.H. Beck, Warszawa 2016, s. 217). O tym, czy interes ma charakter prawny przesądza zatem przede wszystkim treść przepisów prawa materialnego, przy czym chodzi o takie przepisy, z których dla konkretnego podmiotu wynikają prawa lub obowiązki pozostające w związku z rozstrzygnięciem wydanym w postępowaniu administracyjnym. Od interesu prawnego odróżnić należy interes faktyczny, który nie daje legitymacji do bycia stroną, tak postępowania administracyjnego, jak i sądowoadministracyjnego. Występuje on wówczas, gdy określony podmiot jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, jednakże zainteresowanie to nie znajduje podstaw w przepisach prawa materialnego stanowiącego o prawach i obowiązkach tego podmiotu. W przypadku interesu faktycznego, żądanie podjęcia stosownych działań nie znajduje oparcia w przepisach prawa materialnego, chroniących sferę interesów podmiotu występującego z żądaniem. W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie stwierdzić należy, że skarżący nie domagał się wszczęcia takiego konkretnego postępowania administracyjnego, w którym przysługiwałby mu przymiot strony. Skarżący nie powołał się również na przepis prawa materialnego, pozwalający przyznać mu uprawnienie strony. Postępowania administracyjne zostało wszczęte przez organ z urzędu na skutek informacji zawartych we wniosku skarżącego. W sytuacji, gdy postępowanie administracyjne zostało wszczęte z urzędu, powzięcie przez organ właściwy dla rozstrzygnięcia sprawy informacji o podstawie do jego wszczęcia wynikającej z pisma zainteresowanego podmiotu, nie zmienia charakteru sprawy jako toczącej się z urzędu. Podkreślenia wymaga, że skarżący nie jest ani inwestorem, ani właścicielem (współwłaścicielem), ani też zarządcą nieruchomości (lokalu mieszkalnego), a więc podmiotem, co do którego może być wszczęte postępowanie w przedmiocie naruszenia przepisów przeciwpożarowych (chyba, że sam byłby sprawcą ich naruszenia). Skarżący jako najemca lokalu mieszkalnego ma jedynie interes faktyczny we wszczęciu i prowadzeniu takiego postępowania. Zresztą interes ten został zrealizowany albowiem organ wszczął postępowanie i przeprowadził czynności kontrolno-rozpoznawcze w zakresie wynikającym z treści wniosku skarżącego, a w efekcie w dniu [...] r. wydał decyzję nakazującą właściwym podmiotom wykonanie w zakreślonym terminie okresowej kontroli przewodów kominowych w lokalach mieszkalnych nr [...] i [...]. Ponadto o swoich działaniach organ na bieżąco informował skarżącego. Zauważyć też przyjdzie, że w zgłaszanej przez skarżącego sprawie jednostki PSP podejmowały stosowne interwencje. Przypomnieć wypadnie, że zgodnie z art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (Dz. U. z 2020 r., poz. 1123), komendant powiatowy (miejski) Państwowej Straży Pożarnej, w razie stwierdzenia naruszenia przepisów przeciwpożarowych, uprawniony jest w drodze decyzji administracyjnej do nakazania usunięcia stwierdzonych uchybień w ustalonym terminie (pkt 1), a także do wstrzymania robót (prac), zakazania używania maszyn, urządzeń lub środków transportowych oraz eksploatacji pomieszczeń, obiektów lub ich części, jeżeli stwierdzone uchybienia mogą powodować zagrożenie życia ludzi lub bezpośrednie niebezpieczeństwo powstania pożaru (pkt 2). Adresatem tych obowiązków, w przypadku budynków mieszkalnych, są co do zasady inwestorzy, właściciele lub zarządcy nieruchomości, a więc podmioty, na których ciąży obowiązek utrzymania nieruchomości w należytym stanie technicznym. W określonych przypadkach adresatami tych obowiązków mogą być też inne osoby, dopuszczające się naruszenia przepisów w zakresie ochrony przeciwpożarowej. Stronami postępowania administracyjnego prowadzonego w tym trybie przez organy Państwowej Straży Pożarnej są więc te właśnie osoby (podmioty). Skarżący nie należy żadnej z wymienionych w tym kręgu osób, co oznacza, że nie ma on interesu prawnego, wynikającego z normy prawa materialnego, w załatwieniu i rozstrzygnięciu tej sprawy. Przedmiotowe postępowanie nie ma wpływu na sytuację prawną skarżącego. Reasumując stwierdzić przyjdzie, że brak przymiotu strony w prowadzonym przez organ z urzędu postępowaniu oznacza, iż skarżący nie może skutecznie dochodzić swoich praw w drodze skargi na bezczynność w prowadzeniu postępowania przez organ Państwowej Straży Pożarnej. Innymi słowy, nie można wykazać posiadania przymiotu strony - w skardze na bezczynność organu - w sytuacji, gdy osoba składająca skargę nie jest stroną postępowania, którego wszczęcia się domagała. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 p.p.s.a. Wskazać jeszcze wypadnie, że powołane wyżej orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w internetowej bazie orzeczeń NSA na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl