II SAB/Gl 41/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Iwona Bogucka (spr.) po rozpoznaniu w dniu 6 maja 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi W. G. na bezczynność Wojewody [...] w przedmiocie wydania dokumentu stwierdzającego tożsamość w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym postanawia oddalić wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy. Wyrokiem z dnia 21 listopada 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę W. G. na bezczynność Wojewody [...] w przedmiocie wydania dokumentu stwierdzającego tożsamość. W związku z wnioskiem skarżącego z dnia 21 listopada 2012 r. o sporządzenie uzasadnienia tego orzeczenia został on wezwany do uiszczenia opłaty kancelaryjnej za odpis orzeczenia z uzasadnieniem w kwocie 100 (sto) złotych w terminie 7 dni pod rygorem przymusowego ściągnięcia. W terminie do wniesienia środka zaskarżenia strona wniosła zażalenie, które ostatecznie zostało oddalone postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 stycznia 2013 r., sygn. akt II OZ 28/13. W związku z powyższym skarżący został wezwany do wykonania prawomocnego zarządzenia z dnia 22 listopada 2012 r. wzywającego do uiszczenia opłaty kancelaryjnej za odpis orzeczenia z uzasadnieniem w kwocie 100 (sto) złotych. W odpowiedzi na powyższe wezwanie W. G. złożył pismo procesowe nadane w dniu 28 lutego 2013 r., jednak wobec niejednoznacznej treści zwrócono się do skarżącego o jego sprecyzowania w terminie 7 dni między innymi poprzez wskazanie, czy wobec przywołania tam przepisów oddziału 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z póżn. zm. – zwanej dalej p.p.s.a.) pismo to stanowi wniosek o przyznanie prawa pomocy. Do wezwania dołączono formularz PPF. W wyznaczonym terminie strona złożyła pismo z dnia 25 marca 2013 r. dołączając do niego wypełniony wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. W przesłanym formularzu W. G. oświadczył, że nie ma obecnie stałego dochodu z uwagi wstrzymanie wypłaty renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy. Podał również, że nie posiada żadnych nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych ani też przedmiotów, których wartość przekraczałaby 3.000 euro, natomiast utrzymuje się z pożyczek udzielanych przez osoby trzecie. Na podstawie zarządzenia Sędziego sprawozdawcy skarżący został wezwany do wskazania tytułu prawnego do lokalu mieszkalnego, w którym obecnie zamieszkuje, a także do podania, kto i w jakiej wysokości ponosi wydatki związane z utrzymaniem tego lokalu. Jednocześnie wezwano stronę do udokumentowania faktu utraty prawa do świadczenia rentowego poprzez nadesłanie decyzji właściwego organu lub orzeczenia sądu, a nadto do wskazania źródeł, z których czerpie on dochody, a o ile są to pożyczki, to do przedłożenia stosownych umów lub oświadczeń pożyczkodawców o ich udzieleniu. W piśmie procesowym z dnia 22 kwietnia 2013 r. W. G. wyjaśnił jedynie, że nie mieszka już pod wcześniej wskazanym adresem, gdyż budynek ten został rozebrany, a ze względu na brak dowodu osobistego nie ma możliwości zamieszkania w innym miejscu. Dalej podniósł on zarzuty dotyczące długiego okresu prowadzenia postępowania w sprawie wydania dowodu tożsamości, na poparcie których załączono wniosek z dnia 4 grudnia 2007 r. skierowany do Urzędu Miasta w M. o wydanie dowodu osobistego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: W świetle art. 199 p.p.s.a. zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Natomiast celem wprowadzenia przepisów dotyczących prawa pomocy było stworzenie możliwości dochodzenia swoich praw przed sądem osobom, które znajdując się w trudnej sytuacji finansowej nie mogą uiścić kosztów sądowych. Instytucja ta jednak stanowi wyjątek od ogólnej zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania. Prawo pomocy w zakresie całkowitym dla osoby fizycznej, obejmujące zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że wykładnia określenia "gdy wykaże" użytego w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. oznacza, że to na ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się on w sytuacji uprawniającej do przyznania prawa pomocy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 lipca 2009 r., sygn. akt I OZ 713/09, dostępne na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Z akt sprawy wynika, że skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym na urzędowym formularzu, przy czym stosownie do treści art. 252 § 1 p.p.s.a. wniosek taki powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Ponadto, stosownie do art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W ocenie Sądu podane przez W. G. dane o jego sytuacji materialnej nie są dostateczne, stąd na podstawie art. 255 p.p.s.a. skarżący został wezwany do podania dodatkowych informacji i nadesłania wskazanych w wezwaniu dokumentów. Strona w wyznaczonym terminie nie złożyła żądanych wyjaśnień. Z analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że strona nie przedstawiła żadnych informacji o dochodach. Skarżący nie tylko nie nadesłał dokumentu potwierdzającego utratę prawa do świadczenia rentowego, na co powołuje się on we wniosku, ale również nie nadesłał dokumentów czy choćby zestawienia udzielanych mu przez osoby trzecie pożyczek, jednocześnie wskazując je jako jedyne źródło utrzymania. Ponadto poinformował on, że nie zamieszkuje już pod wcześniejszym adresem oraz podał nowe miejsce pobytu, ale nie wyjaśnił, jaki tytuł prawny przysługuje mu do obecnego lokalu mieszkalnego ani kto ponosi wydatki związane z jego utrzymaniem. Z jednej strony skarżący zatem podnosi, że z uwagi na brak dowodu tożsamości "nikt nie chce go przyjąć", z drugiej strony wskazuje nowy adres zamieszkania, co budzi wątpliwości. Dalej skarżący powołuje się na utratę świadczenia rentowego od dnia 12 grudnia 2012 r., podczas gdy wcześniej nadesłał wystawioną przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych w B. informację o dochodach uzyskanych od organu rentowego za rok 2012 r. nie precyzując, jakiego dokładnie okresu ona dotyczy. Na tej podstawie nie można wiarygodnie ustalić, czy i ewentualnie jakie świadczenia mu przysługują. Sąd podkreśla, że strona powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy, jeżeli zatem fakty te nie znajdują potwierdzenia w aktach sprawy istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy. W razie wątpliwości, na żądanie sądu, winna je wyjaśnić. Brak spójności we wniosku strony powoduje, że Sąd nie może ocenić jego zasadności. W konsekwencji brak wyjaśnień strony odnoszących się do kwestii poruszonych w wezwaniu z dnia 9 kwietnia 2013 r. powoduje, że nie można uznać, że wykazała ona niemożność poniesienia pełnych kosztów postępowania. Mając na uwadze powyższe Sąd orzekł, jak w sentencji postanowienia.