II SAB/Gl 42/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek, Sędziowie Sędzia WSA Iwona Bogucka (spr.),, Sędzia WSA Włodzimierz Kubik, Protokolant st. sekr. Małgorzata Orman, po rozpoznaniu w dniu 20 lutego 2008 r. na rozprawie sprawy ze skargi W. K. na bezczynność Starosty K. w przedmiocie nałożenia obowiązku wykonania ekspertyzy oraz opracowania aktualnej instrukcji gospodarowania wodą p o s t a n a w i a 1. umorzyć postępowanie, 2. zasądzić od Starosty K. na rzecz skarżącego kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Wnioskiem z dnia [...] r. W. K. zwrócił się do Starosty Powiatowego w K. o wszczęcie postępowania i wydanie decyzji w trybie art. 133 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne. We wniosku zarzucił, że w związku ze sposobem korzystania przez G. M. z posiadanego pozwolenia wodnoprawnego, ponosi szkodę a zaniedbania w prawidłowym utrzymaniu stawów i rowów naruszają jego interes. Swoje stanowisko podtrzymał w piśmie z dnia [...] r. Pismem z dnia [...] r. Starosta po raz pierwszy poinformował o braku możliwości załatwienia sprawy w terminie, uzasadniając to koniecznością przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego. Dnia [...] r. odbyły się oględziny urządzeń wodnych kompleksu stawowego [...]. Do przeprowadzonej czynności W. K. zgłosił zastrzeżenia w dniu [...] r. Pismem z dnia [...] r. Starosta Powiatowy po raz drugi zawiadomił, że z powodu konieczności przeprowadzenia dodatkowych czynności wyjaśniających sprawa nie zostanie załatwiona w terminie i wyznaczył termin załatwienia do [...] r. Z akt sprawy nie wynika, jakie czynności wyjaśniające były przez organ w tym czasie przeprowadzone. Pismem z dnia [...] r. Starosta zawiadomił strony o możliwości zapoznania się z materiałem sprawy i jednocześnie po raz kolejny poinformował, że sprawa nie zostanie załatwiona w ustawowym terminie. Termin rozpatrzenia został wyznaczony do dnia [...] r. Po otrzymaniu tego ostatniego zawiadomienia W. K. złożył w dniu [...] r. "skargę" do Wojewody, zarzucając organowi I instancji bezczynności i nieuzasadnioną zwłokę w załatwieniu sprawy. W następnej kolejności w dniu [...] r. strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na bezczynność Starosty K. Zarzucono w niej, że Starosta prowadzi postępowanie opieszale, co rodzi po stronie skarżącego szkodę. Podniesiono, że zgodnie z art. 35 k.p.a., jeżeli organ nie może załatwić sprawy w terminie, winien zawiadomić o tym fakcie strony, podając przyczynę zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Przyczyny zwłoki winny zostać określone precyzyjnie. Tymczasem Starosta wyznaczył zarówno zbyt odległy termin załatwienia sprawy, jak i nie wyjaśnił, dlaczego po raz kolejny nie był w stanie rozpoznać wniosku. W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie argumentując, że postępowanie było prowadzone zgodnie z przepisami procedury a szczególnie skomplikowany charakter sprawy uzasadnia konieczność przedłużenia terminu do jej załatwienia. Jednocześnie organ poinformował, że w dniu [...] r. Starosta K. wydał żądaną decyzję, nakładając na G. M. obowiązek aktualizacji instrukcji gospodarowania wodą. Decyzja ta znajduje się w aktach administracyjnych. Skarżący pismem z dnia [...] r. podtrzymał złożoną skargę, wskazując iż Starosta w żadnej mierze nie usprawiedliwił przewlekłości postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozważył, co następuje: Ustawowe terminy do załatwienia sprawy administracyjnej przez organ reguluje art. 35 k.p.a., wprowadzający ogólną zasadę działania bez zbędnej zwłoki. W sprawach wymagających postępowania wyjaśniającego termin ten wynosi miesiąc a przypadkach sprawy szczególnie skomplikowanej dwa miesiące. Jednocześnie, zgodnie z art. 35 § 5 k.p.a., do terminów tych nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony oraz z przyczyn niezależnych od organu. Zgodnie z art. 36 k.p.a, w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie, organ administracji zobowiązany jest zawiadomić stronę, podając przyczyny zwłoki i ustalając nowy termin załatwienia sprawy, co dotyczy także przypadków zwłoki z przyczyn niezależnych od organu. Rozpoznanie skargi na bezczynność organu w trybie art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), wymaga zbadania, czy w dacie wniesienia skargi organ uchybił terminowi załatwienia sprawy, liczonemu zgodnie z art. 35 § 3 i 5 k.p.a. Oznacza to, że organ nie jest bezczynny w przypadkach wystąpienia okoliczności wymienionych w art. 35 § 5 k.p.a. i to niezależnie od tego, czy dopełnił równocześnie obowiązku powiadomienia strony i zaistniałych przeszkodach. Należy także zaznaczyć, że sam fakt zawiadomienia strony o niemożliwości załatwienia sprawy w terminie, dokonany na podstawie art. 36 § 2 k.p.a. nie usuwa stanu bezczynności i nie może być traktowany jako sposób na przedłużenie terminu do załatwienia sprawy. Z materiału niniejszej sprawy, w szczególności z pism organu, nie wynika, jakie obiektywne przeszkody uzasadniały zwłokę w załatwieniu sprawy, nawet przy założeniu szczególnego stopnia jej skomplikowania. W konsekwencji Sąd uznał, że w dacie wniesienia skargi w dniu [...] r. Starosta K. pozostawał w bezczynności. Skarżący przed wniesieniem skargi dopełnił wymogu wyczerpania środków zaskarżenia przysługujących w postępowaniu administracyjnym, albowiem [...] r. wniósł zażalenie do Wojewody w trybie art. 37 k.p.a. (należy tu zaznaczyć, że Starosta K. wadliwie zakwalifikował to zażalenie jako środek wniesiony na podstawie art. 234 pkt 1 k.p.a., podlegający rozpoznaniu w toku prowadzonego postępowania). Nie ma przy tym znaczenia, że zażalenie to nie zostało rozpoznane przed wniesieniem skargi do sądu, albowiem przepisy art. 52 § 3 i 4 oraz art. 53 § 1 i 2 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie mają zastosowania do skarg na bezczynność organu, co oznacza, że strona nie ma obowiązku wstrzymania się z wniesieniem skargi do sądu do czasu rozpoznania zażalenia przez organ wyższego stopnia. Uznając skargę na bezczynność za uzasadnioną, jednocześnie Sąd nie mógł pominąć faktu, że Starosta K. już po wniesieniu skargi a przed jej rozpoznaniem przez Sąd, wydał żądaną decyzję. Okoliczność ta ma istotne znaczenie dla sposobu zakończenia postępowania sądowego. Zgodnie z art. 149 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd uwzględniając skargę na bezczynność organu, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności. Jeżeli jednak akt ten został już wydany, brak jest podstaw do zawarcia w sentencji wyroku takiego zobowiązania. W takiej sytuacji postępowanie staje się bezprzedmiotowe, nie można zobowiązać organu do wydania decyzji, która już zapadła, zaś kontrola jej prawidłowości nie jest dopuszczalna w postępowaniu ze skargi na bezczynność. Bezprzedmiotowość postępowania sądowego, będąca konsekwencją ustania bezczynności organu po wniesieniu skargi, która była uzasadniona, obliguje sąd administracyjny do umorzenia tego postępowania na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O kosztach postępowania, obejmujących wpis od skargi w kwocie [...] złotych, orzeczono na wniosek skarżącego na podstawie art. 201 § 1, 205 § 1 i 209 powołanej ustawy. Wydanie aktu nastąpiło przez Starostę K. po wniesieniu skargi do sądu, co spełnia przesłankę uwzględnienia skargi w rozumieniu art. 54 § 3 tej ustawy.