II SAB/Gl 42/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Krawczyk, Sędziowie Sędzia NSA Łucja Franiczek (spr.),, Sędzia WSA Rafał Wolnik, Protokolant st. sekretarz sądowy Ewa Jędrasik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 listopada 2012 r. sprawy ze skargi J. M. na bezczynność Starosty [...] w przedmiocie niezałatwienia wniosku o wznowienie postępowania w sprawie decyzji o pozwoleniu na budowę 1. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 2. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu; 3. zasądza od Starosty [...] na rzecz skarżącego kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Pismem z dnia 24 marca 2012 r., które wpłynęło do Starostwa [...] w dniu 30 marca 2012 r., J. M. domagał się wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją Starosty [...] z dnia [...] r. nr [...] o udzieleniu pozwolenia na budowę na działce nr 1 w B. przy ul. [...]. Następnie J. M. pismem z dnia 14 maja 2012 r. złożył zażalenie do Wojewody [...] na bezczynność tego organu w sprawie załatwienia jego wniosku. Organ drugiej instancji pismem z dnia 22 maja 2012 r. wystąpił do Starosty [...] o wyjaśnienie przyczyn przewlekłego załatwienia wniosku i udzielenie w terminie 7 dni informacji o obecnym toku postępowania. W tym stanie rzeczy J. M. pismem z dnia 15 czerwca 2012 r. wniósł za pośrednictwem Starosty [...] skargę na bezczynność tego organu, zarzucając naruszenie art. 8, art. 35 § 1 i art. 36 § 1 k.p.a., domagając się zobowiązania go do wydania aktu administracyjnego w sprawie wniosku z dnia 30 marca 2012 r. oraz zobowiązania Starosty [...] do ukarania dyscyplinarnego pracownika winnego niezałatwienia sprawy w terminie. Nadto, skarżący wniósł o zasądzenie kosztów postępowania. Skarga wpłynęła do organu pierwszej instancji w dniu 19 czerwca 2012 r., zaś postanowieniem z dnia [...] r. Starosta [...] orzekł o odmowie wznowienia postępowania. W odpowiedzi na skargę organ wyjaśnił, że wniosek z dnia 24 marca 2012 r. dotyczył ponownego wznowienia postępowania. Poprzednie postępowanie wznowieniowe zostało zakończone decyzją z dnia [...] r., utrzymaną w mocy przez Wojewodę [...] decyzją z dnia [...] r. Akta przedmiotowej sprawy do tej pory nie zostały zwrócone organowi, a także nie przekazano informacji o wniesieniu skargi. Jednakże z uwagi na pisma zobowiązujące do wydania rozstrzygnięcia, akta sprawy wypożyczono od Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w C., zaś w dniu [...] r. wydano postanowienie o odmowie wznowienia postępowania. W tej sytuacji organ, którego bezczynność zaskarżono, uznał skargę za bezprzedmiotową. Wyrokiem z dnia 12 września 2012 r., sygn. akt II SA/Gl 577/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę J. M. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wydania z naruszeniem prawa decyzji o pozwoleniu na budowę. Pismem z dnia 30 sierpnia 2012 r. J. M. podtrzymał skargę na bezczynność Starosty [...], z uwagi na każdorazowe naruszenie przez ten organ terminów załatwienia sprawy. W kolejnym piśmie z dnia 23 września 2012 r. skarżący poinformował, że złożył także wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę, a następnie nadesłał decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na częściowe uwzględnienie. Zgodnie z art. 35 § 1 k.p.a. organy administracji zobowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Z kolei § 3 tego przepisu określa maksymalne terminy załatwienia terminu – jednego miesiąca i dwóch miesięcy dla spraw szczególnie skomplikowanych. Do tych terminów nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu. Jednocześnie przepis art. 36 k.p.a., nakłada na organ administracji obowiązek zawiadomienia strony o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w ustawowym terminie z podaniem przyczyn i wskazania nowego terminu załatwienia sprawy. W niniejszej sprawie postępowanie zostało wszczęte w dniu 30 marca 2012 r., tj. w dacie wpływu do organu wniosku o wznowienie postępowania (art. 61 § 3 k.p.a.). Zatem ustawowy maksymalny termin załatwienia sprawy upłynął w dniu 30 maja 2012 r. Z akt sprawy, ani z odpowiedzi na skargę nie wynika, czy organ, którego bezczynność zaskarżono, dopełnił powinności z art. 36 k.p.a. Nie wiadomo też, kiedy organ administracji wystąpił o udostępnienie mu akt postępowania, zakończonego decyzją objętą żądaniem wznowienia postępowania, ani też kiedy uzyskał niezbędne dokumenty od Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w C. Jest jednak poza sporem, że załatwienie wniosku nastąpiło w dniu [...] r. poprzez wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania, który to akt nie podlega kontroli sądowej w niniejszej sprawie. Tymczasem skarga na bezczynność wpłynęła do organu w dniu 19 czerwca 2012 r., co oznacza, że wydanie aktu nastąpiło już po wniesieniu skargi i upływie terminu do załatwienia skargi, określonego w art. 36 § 3 k.p.a. – przy jednoczesnym braku informacji co do przyczyn opóźnienia, niezależnych od organu wobec braku akt postępowania, przekazanych Wojewodzie [...] w związku z odwołaniem od decyzji z dnia [...] r. Taki stan rzeczy musiał skutkować przyjęciem, że skarga na bezczynność organu w dacie jej wniesienia, tj. wpływu do Starosty [...], była uzasadniona. Jednak bezczynność organu ustała po wniesieniu skargi wobec wydania aktu załatwiającego wniosek w dniu 22 czerwca 2012 r. Wobec tego w dacie orzekania przez sąd administracyjny bezprzedmiotowe jest zobowiązane organu do wydania aktu z mocy art. 149 § 1 zd. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270). W tym zakresie niewątpliwie żądanie skarżącego nie mogło odnieść skutku z powodu przyczyn, które nastąpiły już po wniesieniu skargi. Zatem w tym zakresie, tj. co do zobowiązania organu do wydania aktu w określonym terminie, postępowanie sądowe podlegało umorzeniu z mocy art. 161 § 1 pkt 3 cyt. ustawy (vide: uchwała NSA z dnia 26 listopada 2008 r., sygn. akt I OPS 6/08. ONSA i WSA 2009/4/63). Jednakże zdaniem sądu administracyjnego, ustanie bezczynności organu już po wniesieniu skargi nie stanowi przesłanki do umorzenia w całości postępowania sądowego. Wydanie aktu w toku postępowania sądowego, stanowi bowiem formę uwzględnienia skargi. Tymczasem w świetle art. 54 § 3 ustawy, na organie ciąży wówczas obowiązek jednoczesnego stwierdzenia w akcie załatwiającym sprawę, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W niniejszej sprawie Starosta [...] nie wydał zaś takiego orzeczenia. W takim stanie rzeczy nie zostały spełnione warunki autokontroli, określone w art. 54 § 3 ustawy. Zatem do wydania orzeczenia co do charakteru bezczynności, która ustała w toku postępowania sądowego, zobligowany jest sąd administracyjny z mocy art. 149 § 1zd. 2 ustawy. Użyte w tym przepisie sformułowanie "jednocześnie", nie może prowadzić do wniosku, że stwierdzenie czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, następuje jedynie wówczas, gdy sąd zobowiązuje organ do wydania aktu. Takiemu rozumieniu przepisu art. 149 § 1 ustawy, sprzeciwiają się bowiem reguły wykładni systemowej wewnętrznej, a mianowicie zestawienie z treścią art. 54 § 3 ustawy. Taki też pogląd wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 26 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 1360/12 (Lex nr 1219576). Orzeczenie w trybie art. 149 § 1 zd. 2 ustawy, może mieć charakter pozytywny lub negatywny, w zależności od oceny przyczyn i okresu bezczynności bądź przewlekłego prowadzenia postępowania. Zdaniem sądu administracyjnego, w niniejszej sprawie bezczynność Starosty [...] nie nosiła cech rażącego naruszenia prawa. Przekroczenie ustawowego terminu załatwienia sprawy było częściowo niezależne od organu, który nie dysponował aktami sprawy, zakończonej decyzją objętą wnioskiem o wznowienie postępowania, był to już drugi wniosek skarżącego o wznowienie postępowania, a przekroczenie terminu wynosiło ok. 3 tygodnie i niezwłocznie po wpływie skargi organ załatwił sprawę. Stąd też w okolicznościach niniejszej sprawy bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Dla oceny charakteru prawnego bezczynności nie ma zaś znaczenia zarzut skarżącego co do naruszenia prawa materialnego i przekroczenia terminów załatwiania innych spraw. W ramach niniejszego postępowania sąd administracyjny władny jest brać pod rozwagę jedynie okoliczności i przyczyny niezałatwienia w terminie wniosku o wznowienie z dnia 30 marca 2012 r. Zatem sąd administracyjny nie dopatrzył się też przesłanek do wymierzenia z urzędu organowi grzywny w trybie art. 149 § 2 - Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wyjaśnić przyjdzie, że skoro skarżący nie wnosił o wymierzenie organowi grzywny, brak jest podstaw do wydania orzeczenia w tym zakresie. Wobec częściowego uwzględnienia skargi i umorzenia postępowania jako bezprzedmiotowego, należało orzec o kosztach postępowania sądowego, obejmujących wpis sądowy w kwocie 100 zł, po myśli art. 200, art. 201 § 1, art. 205 § 1 i art. 209 cyt. ustawy. Odnosząc się zaś do żądania skargi w zakresie zobowiązania organu do ukarania dyscyplinarnego pracownika winnego niezałatwienia w terminie sprawy, wskazać należy, że orzekanie w tym zakresie nie należy do kompetencji sądu administracyjnego, określonych przepisem art. 149 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, lecz mieści się w uprawnieniach organu wyższej instancji, wynikających z art. 37 § 2 k.p.a. mw