II SAB/Gl 48/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski, Sędziowie Sędzia WSA Włodzimierz Kubik (spr.), Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka, Protokolant st. sekretarz sądowy Beata Bieroń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 listopada 2010 r. sprawy ze skargi W.S. na bezczynność Wojewody [...] w przedmiocie niewydania decyzji w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty za mienie poza granicami kraju 1) zobowiązuje Wojewodę [...] do wydania w terminie dwóch miesięcy rozstrzygnięcia w sprawie z wniosku skarżącej w przedmiocie rekompensaty za mienie pozostawione poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej, 2) przyznaje radcy prawnemu A. B. od Skarbu Państwa kwotę 292,80 złotych (dwieście dziewięćdziesiąt dwa złote i osiemdziesiąt groszy), w tym 52,80 złotych (pięćdziesiąt dwa złote i osiemdziesiąt groszy) na poczet podatku VAT, tytułem wynagrodzenia za nieopłaconą pomoc prawną udzieloną z urzędu. Pismem z dnia [...] r. W. S. wniosła za pośrednictwem Wojewody [...] skargę na bezczynność tego organu w toczącej się z jej wniosku sprawie w przedmiocie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu mienia pozostawionego przez jej ojca poza obecnymi granicami Rzeczpospolitej. W uzasadnieniu skargi podała, że w piśmie z dnia [...]r. sprecyzowała swoje roszczenie domagając się nadania dalszego biegu w sprawie przyznania prawa do rekompensaty za mienie pozostawione przez jej ojca A. R. poza granicami kraju. Pomimo upływu siedmiu miesięcy organ nie wydał jednak żadnej decyzji w sprawie, jak również nie powiadomił jej o przyczynach zwłoki w załatwieniu sprawy. Skarżąca podała także, że w dniu [...]r. wniosła zażalenie do Ministra Skarbu Państwa na niezałatwienie sprawy w terminie, zażalenie to jednakże do czasu wniesienia skargi nie zostało rozpatrzone. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wyjaśnił, że zażalenie wniesione przez skarżącą w trybie art. 37 § 1 k.p.a. nie zostało dotychczas rozpatrzone bowiem Minister Skarbu Państwa omyłkowo przekazał je Wojewodzie [...], a ten dopiero pismem z dnia [...]r. przesłał to zażalenie do [...] Urzędu Wojewódzkiego. Organ podał następnie, że pierwotny wniosek w sprawie przyznania rekompensaty skarżąca złożyła do Wojewody [...], a ten postanowieniem z dnia [...]r. przekazał go według właściwości Wojewodzie [...]. Wniosek ten został uzupełniony pismem z dnia [...]r. Pismem z dnia [...]r. organ powiadomił stronę o konieczności jego dalszego uzupełnienia o dokumenty potwierdzające jej prawo do rekompensaty. W odpowiedzi na to wezwanie skarżąca w dniu [...]r. przedłożyła część wymaganych dokumentów. W kolejnych pismach z dnia [...]r., [...]r. i [...]r. Wojewoda poinformował skarżącą o konieczności uzupełnienia przedłożonych dowodów. W pierwszym z tych pism wyznaczony został jednocześnie 6 miesięczny termin do uzupełnienia złożonego wniosku pod rygorem pozostawienia go bez rozpoznania. W piśmie z dnia [...]r. organ poinformował stronę o pozostawieniu złożonego wniosku bez rozpoznania. W dniu [...]r. do organu wpłynęło jednak, za pośrednictwem Wojewody [...] , kolejne pismo W. S. z dnia [...]r., w którym nie sprecyzowała ona – zdaniem Wojewody - swojego żądania. W następstwie tego organ wystąpił do strony pismem z dnia [...] r. domagając się jednoznacznego wypowiedzenie się w tej kwestii. W odpowiedzi na to w dniu [...]r. W. S. złożyła ponowny wniosek o wydanie decyzji potwierdzającej jej prawo do otrzymania rekompensaty oraz zażądała nadania dalszego biegu w sprawie. Po przeanalizowaniu akt sprawy organ uznał, że zawarte w nich dokumenty są niekompletne, aby potwierdzić w drodze decyzji prawo W. S. do rekompensaty. W związku z tym pismem z dnia [...]r. poinformował skarżącą o konieczności uzupełnienia wniosku o niezbędne dokumenty i dowody, ponadto Wojewoda wystąpił także do Konsula Generalnego R.P. we L. oraz Archiwum Państwowego w S. i Archiwum Państwowego w K. W piśmie z dnia [...]r. radca prawny A. B. ustanowiona jako pełnomocnik skarżącej z urzędu podniosła, że skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem Wojewoda [...] naruszył wynikające z art. 35 k.p.a. unormowania dotyczące terminów załatwienia sprawy. W ocenie pełnomocnika skarżącej organ nie wywiązał się także z obowiązku przewidzianego przepisem art. 36 k.p.a. Znamienne dla sposobu załatwiania sprawy jest także to, że po wpłynięciu ponownego wniosku skarżącej z dnia [...]r. organ dopiero w dniu [...]r. poinformował ją o konieczności jego uzupełnienia o niezbędne dowody i dokumenty. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie z art.3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej p.p.s.a.) zakres przedmiotowy skargi na bezczynność wyznaczają postanowienia art. 3 § 2 pkt 1 - 4 tej ustawy. Zaskarżenie bezczynności organu administracji publicznej jest dopuszczalne w takim zakresie, w jakim dopuszczalne jest z mocy powyższych przepisów zaskarżenie decyzji, postanowień oraz innych aktów i czynności. Kontrolowana sprawa, stosownie do art. 5 ust. 3 oraz 7 ust. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418 ze zm. – dalej ustawa o realizacji prawa do rekompensaty), winna zostać zakończona wydaniem decyzji administracyjnej, a zatem wniesioną skargę na bezczynność należy uznać za dopuszczalną. Skarżąca wywiązała się także z wynikającego z art. 52 § 1 p.p.s.a. obowiązku wyczerpania przed wniesieniem skargi środków zaskarżenia przysługujących jej w postępowaniu administracyjnym. Pismem z dnia [...]r. wniosła bowiem do Ministra Skarbu Państwa zażalenie na niezałatwienie w terminie sprawy z jej wniosku. Dla spełnienia wymogu wynikającego z art. 52 § 1 p.p.s.a. bez znaczenia jest okoliczność, że zażalenie oparte na przepisie art. 37 k.p.a. nie zostało rozpatrzone przez organ wyższego stopnia przed wniesieniem skargi do sądu administracyjnego. Niezależnie od tego dostrzec trzeba, że skarga została wniesiona pismem z dnia [...]r., a zatem po blisko 3 miesiącach od wniesienia zażalenia na bezczynność. Z akt sprawy wynika ponadto, że Minister Skarbu Państwa potrzebował 1,5 miesiąca czasu na wezwanie organu I instancji do złożenia wyjaśnień w tej sprawie, przy czym wezwanie to zamiast do Wojewody [...] skierował do Wojewody [...] mimo, że w zażaleniu wyraźnie wskazano iż dotyczy ono bezczynności pierwszego z tych organów. Wojewoda [...] potrzebował zaś miesiąc czasu aby pismo Ministra przekazać Wojewodzie [...]. Przechodząc do oceny zasadności skargi wskazać należy, że jedną z zasad ogólnych postępowania administracyjnego jest wynikająca z art. 12 k.p.a. zasada szybkości postępowania administracyjnego. Zasada ta została skonkretyzowana przez ustawodawcę w przepisach rozdziału 7 działu I tej ustawy. Stosownie zaś do zamieszczonego w tym rozdziale przepisu art. 35 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego winno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 k.p.a.). Odnosząc to unormowanie do kontrolowanego postępowania należy stwierdzić, że pierwszy wniosek w sprawie ustalenia prawa do rekompensaty skarżąca złożyła na ręce Kierownika Urzędu Rejonowego w B. w [...] r. Wniosek ten ponowiła ona w dniu [...] roku w piśmie skierowanym do Urzędu Miejskiego w B. W oparciu o przepisy ustawy z dnia [...]r. o zaliczeniu na poczet sprzedaży albo opłat z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości Skarbu Państwa wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami państwa polskiego ( Dz. U. z 2004 r. Nr 6, poz. 39 ze zm.), wniosek W. S. został przekazany w [...]r. Wojewodzie [...] jako organowi właściwemu do jego rozpatrzenia. Od dnia [...]r., kiedy to weszła w życie obowiązująca aktualnie ustawa o realizacji prawa do rekompensaty, postępowanie w sprawie jest kontynuowane w oparciu o przepisy tej ustawy, stosownie bowiem do jej art. 27 - postępowania w sprawach potwierdzenia prawa do rekompensaty wszczęte i niezakończone przed dniem wejścia w życie tej ustawy prowadzi się na podstawie jej przepisów. Wobec nieuzupełnienia przez skarżącą wniosku z [...] r., a w szczególności niedostarczenia dokumentów wskazanych w art. 6 ustawy o realizacji prawa do rekompensaty organ wniosek ten pozostawił bez rozpatrzenia z uwagi na upływ 6 miesięcznego terminu, w którym strona miała przedłożyć brakujące dowody, o czym poinformował stronę pismem z dnia [...]r., Nr [...]. W piśmie tym Wojewoda [...] uznał, że w sprawie winien znaleźć zastosowanie przepis art. 64 § 2 k.p.a. w związku z art. 6 ust. 6 ustawy o realizacji prawa do rekompensaty. Organ poinformował jednocześnie skarżącą o możliwości złożenia ponownego wniosku o ustalenie prawa do rekompensaty pod warunkiem dotrzymania terminu, o jakim mowa w art. 5 ust. 1 ustawy. Nota bene wskazać przyjdzie, że pismo to doręczono W. S. dopiero w dniu [...]r., a zatem na 3 dni przed upływem ustawowego terminu do ponowienia wniosku, mimo że 6 miesięczny termin do uzupełnienia wniosku został zakreślony już w piśmie z dnia [...]r. W. S. zdołała jednak złożyć w [...] Urzędzie Wojewódzkim w B. w dniu [...]r. pismo, które po jego uzupełnieniu pismem z dnia [...]r. organ uznał za ponowienie złożonego wniosku. Mając na uwadze przytoczone wyżej okoliczności stwierdzić należy, że wniosek skarżącej jest rozpatrywany przez Wojewodę [...] już od [...] roku. W sprawie zostały zatem przekroczone wszelkie możliwe do zaakceptowania terminy jej załatwienia przewidziane przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego. W ocenie składu orzekającego zaniechań organu nie tłumaczą także – jak zdaje się sugerować uzasadnienie odpowiedzi na skargę - okoliczności wskazane w art. 35 § 5 k.p.a., a w szczególności okresy opóźnień spowodowane z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu, jak chociażby mająca miejsce w [...] roku zmiana stanu prawnego. Zgodzić się należy także z argumentacją ustanowionego z urzędu pełnomocnika skarżącej, że organ nie wywiązał się również z obowiązku nałożonego na niego przepisem art. 36 § 1 k.p.a. W świetle tego unormowania o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Zauważyć bowiem trzeba, że ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu ( art. 36 § 2 k.p.a.). Odnosząc się argumentacji podniesionej przez Wojewodę [...] w odpowiedzi na skargę sugerującej, że przewlekłość postępowania została zawiniona wyłącznie przez skarżącą, zauważyć należy iż w świetle przepisów k.p.a. postępowanie administracyjne nie toczy się w oparciu o zasadę skargowości lecz obowiązuje w nim zasada oficjalności. Z zasady tej zaś wynika obowiązek podjęcia przez organy wszelkich kroków niezbędnych do wyjaśnienia sprawy ( art. 7 k.p.a.) oraz obowiązek nie tylko rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, ale także jego zebrania ( art. 77 § 1 k.p.a. ). W kontrolowanym postępowaniu organ tymczasem nie zajął praktycznie żadnego stanowiska, co do wartości dowodowej szeregu dokumentów przedstawianych przez wnioskodawczynię od [...] roku i dopiero po wniesieniu skargi na bezczynność podjął pierwsze próby ich weryfikacji. W tym stanie rzeczy należało uznać zasadność skargi bowiem Wojewoda [...] w kontrolowanym postępowaniu niewątpliwie pozostaje w stanie bezczynności. Wobec zaś tego ustalenia Sąd w oparciu o przepis art. 149 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. Termin do wydania w sprawie orzeczenia przez Wojewodę rozpocznie swój bieg stosownie do art. 286 § 2 p.p.s.a. od dnia doręczenia organowi akt sprawy z odpisem prawomocnego orzeczenia. O przyznaniu ustanowionemu w sprawie pełnomocnikowi wynagrodzenia od Skarbu Państwa za pomoc prawną udzieloną z urzędu Sąd orzekł na podstawie art. 250 p.p.s.a. oraz § 2 ust. 2 i ust. 3, a także § 14 ust. 2 pkt 1 lit c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu ( Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).