II SAB/Gl 49/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Iwona Bogucka, Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka, Protokolant starszy referent Marta Zasoń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 listopada 2012 r. ze skargi "A" S.A w Z. na bezczynność Prezydenta Miasta Z. w przedmiocie przekształcenia użytkowania wieczystego w prawo własności 1. zobowiązuje Prezydenta Miasta Z. do wydania w terminie 1 miesiąca aktów załatwiających wnioski skarżącej Spółki z dnia [...] r. o przekształcenie prawa wieczystego użytkowania w prawo własności, stanowiących własność Skarbu Państwa działek nr 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7 i 8, dla których prowadzone są księgi wieczyste nr a, b i c, 2. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 3. zasądza od Prezydenta Miasta Z. na rzecz skarżącej Spółki kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. We wnioskach, które wpłynęły do Urzędu Miejskiego w Z. dnia [...] r. "A" S.A. w Z. powołując się na treść art. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (Dz. U. nr 175, poz. 1459 ze zm.) wniosła o odpłatne przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości gruntowej, stanowiącej własność Skarbu Państwa, obejmującej działki nr: [...] (zapisane w księdze wieczystej KW nr [...] SR w Z. ), [...] (zapisane w księdze wieczystej KW nr [...] SR w Z. ) i nr [...] (zapisane w księdze wieczystej KW nr [...] w Z. ). Pismem Prezydenta Miasta Z. z dnia [...] r. wnioskodawczyni została poinformowana na podstawie art. 36 1 kpa, że powyższe wnioski zostaną rozpatrzone do końca [...] r., a to w związku z dużą liczbą prowadzonych podobnych spraw. W zażaleniu na bezczynność Prezydenta Miasta Z. "A" S.A. domagała się wyznaczenia temu organowi terminu załatwienia sprawy i wyjaśnienia przyczyn niezałatwienia jej w terminie. W piśmie z dnia [...] r. Prezydent Miasta Z. uzasadniając zwłokę w załatwieniu wniosków "A" S.A. w Z. podał, że w [...] r. wydano w podobnych sprawach 284 decyzje, zaś pozostało do załatwienia na koniec tego roku ponad 250 spraw. Nadto stwierdził, że celem ustalenia wysokości opłaty za przekształcenie konieczne jest dopuszczenie w każdej takiej sprawie dowodu z opinii rzeczoznawcy majątkowego. Z dniem [...] r. wygasły zaś obowiązujące umowy z rzeczoznawcami majątkowymi i zachodziła konieczność przeprowadzenia nowej procedury przetargowej na realizację zadań związanych z oszacowaniem nieruchomości. Nadto zgodnie z zawartymi umowami termin realizacji zlecenia przez rzeczoznawcę w odniesieniu do nieruchomości położonych w rejonie Miasta Z. wynosi 25 dni. Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] r. uznał, że ww. zażalenie nie jest uzasadnione. W uzasadnieniu tego postanowienia podzielił stanowisko organu pierwszej instancji co do przyczyn uzasadniających wyznaczenie terminu rozpoznania wniosków żalącej się "A" do końca [...] r. Podkreślił, że możliwość przedłużenia terminu załatwienia sprawy wynika z treści art. 36 § 1 kpa, zaś organ pierwszej instancji wywiązał się z obowiązku wynikającego z tego przepisu. W skardze do sądu administracyjnego "A" S.A. w Z. zarzucając Prezydentowi Miasta Z. naruszenie art. 35 kpa, art. 36 kpa w zw. z art. 57 § 1-3 kpa oraz art. 12 i art. 8 kpa wniosła o stwierdzenie bezczynności tego Prezydenta w załatwieniu jej ww. wniosków o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości w prawo własności, z jednoczesnym zobowiązaniem tego organu do wydania w tej sprawie decyzji o przekształceniu w terminie 30 dni od uprawomocnienia się orzeczenia sądu. Nadto wniosła o zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi posiłkując się orzecznictwem sądów administracyjnych stwierdzono, że strona nie może ponosić ujemnych konsekwencji opóźnień w działaniu organów wynikających z obiektywnych przeszkód np. z powodu braku wystarczającej liczby etatów czy wystarczających środków finansowych na pokrycie koniecznych kosztów załatwienia sprawy. Nie ma znaczenia czy bezczynność jest przez organ zawiniona. Organ powinien bowiem z wyprzedzeniem planować wydatki i zabezpieczyć możliwość sporządzenia operatów szacunkowych przez rzeczoznawców aby nie narażać stron na ewentualne straty związane z opóźnieniem w załatwieniu ich spraw. Nadto podniesiono, że wyznaczony w trybie art. 36 1 kpa nowy termin załatwienia sprawy został ustalony w nieprecyzyjny sposób i nie jest adekwatny do terminów załatwienia sprawy wynikających z art. 35 kpa. Nie ma też pewności, że i ten termin zostanie dotrzymany. W odpowiedzi na skargę Prezydent Miasta Z. wniósł o jej oddalenie podtrzymując w ogólnym zarysie stanowisko zawarte w ww. piśmie z dnia [...] r. Dodatkowo wskazano, że podjęto konkretne czynności procesowe konieczne do załatwienia sprawy, przez zwrócenie się do Miejskiego Zarządu Dróg i Infrastruktury Informatycznej oraz do Wydziału Budownictwa o informację co do ewentualnego przeznaczenia objętych wnioskiem nieruchomości na cele publiczne oraz do skarżącej "A" o wpłacenie zaliczek na pokrycie kosztów operatu szacunkowego nieruchomości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga jest zasadna aczkolwiek nie wszystkie sformułowane w niej twierdzenia zasługują na akceptację. Ustawowe terminy załatwienia spraw uwzględniające zasadę szybkości postępowania (art. 12 kpa) oraz zasadę pogłębiania zaufania (art. 8 kpa) zostały określone w art. 35 kpa. Niewątpliwie sprawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości mogą być zaliczone do spraw szczególnie skomplikowanych o jakich mowa w art. 35 § 3 tego aktu prawnego. Zgodnie z art. 35 § 5 kpa do ustawowych terminów załatwiania spraw nie wlicza się m. in. okresów opóźnień z przyczyn niezależnych od organu. Z tego ostatniego przepisu wynika zatem zdaniem Sądu, wbrew odmiennemu stanowisku skarżącej, że dla ustalenia faktu bezczynności w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, zwanej dalej ustawą ppsa) może mieć ocena działania organu pod kątem jego zawinienia w niezałatwieniu sprawy w ustawowym terminie, rozumianego jako wystąpienie przyczyn od organu niezależnych. Niewątpliwie do takich przyczyn można zaliczyć okoliczność wyczekiwania na sporządzenie (w powszechnie akceptowanym terminie) operatu szacunkowego przez rzeczoznawcę majątkowego, koniecznego w każdej sprawie załatwiającej pozytywnie wniosek o przekształcenie. Rację ma natomiast skarżąca, że do takich niezależnych przyczyn w rozumieniu tego przepisu nie można zaliczyć obiektywnych trudności wynikających ze znacznej od dłuższego czasu (a więc w miarę przewidywalnej) liczby wpływających danego rodzaju spraw, z ich pracochłonności i niezbędnych do poniesienia przy ich załatwieniu kosztów. Wszystkie te okoliczności racjonalnie działający prawodawca powinien bowiem przewidzieć i zabezpieczyć dla załatwienia tych spraw w ustawowych terminach niezbędne środki finansowe i osobowe. Względnie powinien ustalić prawodawca w tych sprawach inne terminy ich załatwienia (zgodnie z art. 35 § 4 kpa). Jeżeli tego nie uczynił to oznacza to, że niniejsza sprawa w przedmiocie bezczynności powinna być oceniana na podstawie treści art. 35 § 3 i § 5 kpa. Tym samym nie budzi zdaniem Sądu wątpliwości, że Prezydent Miasta Z. pozostaje w bezczynności w załatwieniu wniosków skarżącej, które wpłynęły do organu pierwszej instancji w dniu [...] r. Stwierdzając, że istotnie do ich pozytywnego załatwienia wymagane jest dopuszczenie dowodu z operatu szacunkowego, sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego, nie sposób przyjąć, że sporządzenie takiego operatu powinno trwać w normalnych warunkach około pół roku, a tylko wówczas wyznaczenie dodatkowego terminu załatwienia sprawy na koniec [...] r. byłoby w jakimś stopniu uzasadnione. Zgodzić się bowiem trzeba ze skarżącą, iż rzeczą organów orzekających w takich sprawach jest odpowiednie zabezpieczenie istniejących w tym względzie w przyszłości potrzeb, bez istotnego uszczerbku dla szybkości postępowania. Występujące w tym względzie rzeczywiste ale możliwe w normalnych warunkach do przezwyciężenia trudności, nie mogą działać na niekorzyść stron. Bezczynności nie eliminuje też sam fakt poinformowania skarżącej w trybie art. 36 § 1 kpa o nowym terminie załatwienia sprawy (co miało miejsce w niniejszej sprawie), czy też fakt nieuwzględnienia zażalenia przez organ wyższego stopnia na podstawie art. 37 § 2 kpa. Unormowania zawarte w tych przepisach nie zmieniają bowiem ustawowych terminów załatwiania spraw wynikających z art. 35 kpa. Z powyższych względów Sąd doszedł do przekonania, że stwierdzona w sprawie bezczynność w załatwianiu wniosków skarżącej w terminie o jakim mowa w art. 35 § 3 kpa nie wynika z przyczyn niezależnych od Prezydenta Miasta Z.. Uzasadniało to zobowiązanie Prezydenta Miasta Z. na podstawie art. 149 § 1 ustawy p.p.s.a. do wydania w terminie 1 miesiąca aktów załatwiających wnioski skarżącej "A" z dnia [...] r. Wyznaczając termin jednego miesiąca, który zgodnie z art. 286 2 ustawy p.p.s.a. liczy się od dnia doręczenia akt organowi Sąd miał na uwadze, że termin ten upłynie już niewątpliwie po [...] r., na który to termin wskazywał sam organ pierwszej instancji. Orzekając, że stwierdzona bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa Sąd miał na uwadze występujące niewątpliwie w sprawie obiektywne, praktyczne trudności w terminowym załatwieniu sprawy, przedstawione w piśmie organu z dnia [...] r. Trudności te jakkolwiek nie eliminują prawnego stanu bezczynności to jednak muszą wpływać na ocenę możliwości działania organu w dotrzymaniu ustawowych terminów załatwienia sprawy. O kosztach postępowania sądowego orzeczono stosownie do jego wyniku na podstawie art. 200, art. 205 § 2, art. 209 i art. 211 ustawy p.p.s.a. oraz § 14 ust. 2 pkt 1 w zw.. z § 2 ust. 1, 2 i 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ... (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.). sw