II SAB/Gl 53/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski (spr.), Sędziowie Asesor WSA Aneta Majowska, Sędzia WSA Renata Siudyka, Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 czerwca 2023 r. sprawy ze skargi R. S. na bezczynność Wójta Gminy B. w przedmiocie wniosku o przyznanie dodatku węglowego 1. stwierdza, że Wójt Gminy B. dopuścił się bezczynności, 2. stwierdza, że bezczynność Wójta Gminy B. nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 3. zobowiązuje Wójta Gminy B. do rozpoznania wniosku skarżącego z dnia [...] r. w terminie 30 dni od dnia zwrotu akt sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem, 4. oddala skargę w pozostałym zakresie. Pismem z dnia 30 marca 2023 r. R. S. złożył do tutejszego Sądu skargę na bezczynność Wójta Gminy B. w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o przyznanie dodatku węglowego. Domagając się: - zobowiązania organu do rozpatrzenia wniosku skarżącego z dnia 14 listopada 2022 r., - zasądzenia kosztów postępowania przestawił przebieg dotychczasowego postępowania. Wniosek skarżącego o przyznanie dodatku węglowego został przez organ administracji pozostawiony bez rozpatrzenia dnia 15 grudnia 2022 r. Wniosek o przyznanie dodatku innej osoby zamieszkałej pod tym samym adresem został bowiem złożony już wcześniej. W sprawie zostało złożone ponaglenie, które jednakże postanowieniem SKO w Katowicach z dnia 13 stycznia 2023 r. nr [...] zostało uznane za niezasadne. Odpowiadając na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że w przedmiocie przyznania skarżącemu dodatku węglowego zostało przeprowadzone postępowanie wyjaśniające. Ustalono (w trakcie wywiadu środowiskowego), że w miejscu zamieszkania strony lokale mieszkalne nie mają charakteru odrębnego. Wejście do lokalu na piętrze budynku odbywa się poprzez pomieszczenia lokalu położonego na parterze. Okoliczności te potwierdził skarżący własnoręcznym podpisem na egzemplarzu przeprowadzonego wywiadu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje. Stosownie do przepisu art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259, dalej: "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola ta obejmuje również bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło zgodnie z treścią art. 119 pkt 4 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.). Zgodnie z brzmieniem art. 53 § 2b p.p.s.a. wymogiem skutecznego wniesienia do sądu administracyjnego skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest jej poprzedzenie ponagleniem skierowanym do właściwego organu. Z kolei zgodnie z art. 37 § 1 k.p.a. stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli: 1) nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (bezczynność), 2) postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość). Ponaglenie wnosi się do organu wyższego stopnia za pośrednictwem organu prowadzącego postępowanie, do organu prowadzącego postępowanie - jeżeli nie ma organu wyższego stopnia (art. 37 § 3 k.p.a.). W niniejszej sprawie wymóg złożenia ponaglenia do właściwego organu został spełniony. Zgodnie z brzmieniem art. 149 § 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności, 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa, 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Sąd, w przypadku, o którym mowa w art. 149 § 1 p.p.s.a., może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. (art. 149 § 2 p.p.s.a.). Stosownie zaś do art. 154 § 6 p.p.s.a. grzywnę wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. W sprawach o przedmiocie objętym skargą uwzględnienia wymaga zasada szybkości postępowania, zawarta w treści art. 12 § 1 k.p.a., zgodnie z którą organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Podejmowanie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy spoczywa na organach administracji publicznej prowadzących postępowanie w sprawie (art. 7, art. 77 § 1 k.p.a.). W rozstrzyganej sprawie bezsporne jest, że wniosek skarżącego o wypłatę dodatku węglowego z 14 listopada 2022 r. został przez organ administracji pozostawiony bez rozpatrzenia dnia 15 grudnia 2022 r. Nastąpiło to na podstawie art. 2 ust. 3a i 3b ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (Dz. U. z 2023 r. poz. 141). Pierwszy ze wspomnianych przepisów stanowi, że "w przypadku gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe, jeden dodatek węglowy przysługuje dla wszystkich gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem". Drugi zaś wskazuje wyraźnie, że "w przypadku gdy wniosek o wypłatę dodatku węglowego złożono dla więcej niż jednego gospodarstwa domowego mających ten sam adres miejsca zamieszkania, to dodatek ten jest wypłacany wnioskodawcy, który złożył wniosek jako pierwszy. Pozostałe wnioski pozostawia się bez rozpoznania". Taka sytuacja faktyczna miała miejsce również w przypadku skarżącego. Należy mieć jednak świadomość, że w październiku 2022 r. nastąpiła istotna zmiana w obowiązujących przepisach. Nowelizacja ustawy o dodatku węglowym dokonana na podstawie ustawy z dnia 27 października 2022 r. o zakupie preferencyjnym paliwa stałego dla gospodarstw domowych (nowela ta weszła w życie 3 listopada 2022 r.) wprowadziła możliwość uzyskania dodatku węglowego przez kilka gospodarstw domowych, zamieszkujących pod jednym adresem, jeżeli do dnia 30 listopada 2022 r. nie było możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych, zamieszkujących pod tym adresem w odrębnych lokalach. W ocenie Sądu wniosek skarżącego z dnia 14 listopada 2022 r. winien być rozpatrywany przy uwzględnieniu zmienionych przepisów. Tak zresztą organ prowadził postępowanie wyjaśniające przeprowadzając wywiad środowiskowy. W związku z powyższym organ w sprawie powinien znaleźć zastosowanie art. 2 ust. 3c ustawy, według którego w przypadku, gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe i w terminie do dnia 30 listopada 2022 r. nie jest możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem w odrębnych lokalach, nie stosuje się ust. 3a i 3b do gospodarstwa domowego, którego źródłem ogrzewania jest oddzielne lub współdzielone źródło ciepła. Jednocześnie nie można tu abstrahować od treści ust. 3d tego artykułu. W jego świetle "w przypadku, o którym mowa w ust. 3c, gospodarstwu domowemu, które zajmuje lokal, dla którego nie było możliwe ustalenie odrębnego adresu, wójt, burmistrz albo prezydent miasta przyznaje dodatek węglowy w drodze decyzji administracyjnej, jeżeli w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego organ ten ustalił zamieszkiwanie pod jednym adresem w odrębnych lokalach kilku gospodarstw domowych oraz wykorzystywanie przez te gospodarstwa oddzielnego lub współdzielonego źródła ogrzewania. Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego sporządza się notatkę służbową. Wójt, burmistrz albo prezydent miasta dokonuje wpisu źródła ciepła do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków, jeżeli źródło nie było wcześniej zgłoszone do tej ewidencji, bez konieczności składania odpowiedniej deklaracji". W ocenie Sądu brak podstaw do przyjęcia, że forma rozstrzygnięcia określona w powyższym przepisie dotyczy wyłącznie decyzji "pozytywnych" dla strony. W ocenie Sądu również odmowa przyznania dodatku węglowego, po przeprowadzeniu postępowania, o którym mowa w art. 2 ust. 3c i 3d ustawy, powinna następować w formie decyzji administracyjnej. Skoro więc, w rozpatrywanej sprawie, organ odmówił skarżącemu świadczenia, winien uczynić to w drodze decyzji administracyjnej. Jeśli tego nie uczynił, pozostaje w bezczynności. Biorąc pod uwagę powyższe, działając na podstawie art. 149 § 1 pkt 3, § 1a oraz § 2 p.p.s.a. orzeczono jak sentencji.