II SAB/Gl 54/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: Asesor WSA Agnieszka Kręcisz-Sarna po rozpoznaniu w dniu 28 kwietnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi P. G. na bezczynność Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej Wód Polskich w G. w przedmiocie ustalenia położenia wału przeciwpowodziowego p o s t a n a w i a: odrzucić skargę. Pismem z 3 lutego 2025 r. P. G. (dalej "Skarżący") wniósł skargę na bezczynność Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej Wód Polskich w G. (dalej "Dyrektor Regionalny" lub "Organ") w przedmiocie ustalenia położenia wału przeciwpowodziowego. Skarżący wniósł o zobowiązanie Organu do wydania dokumentu potwierdzającego istnienie wału przeciwpowodziowego na działce Skarżącego oraz stwierdzenie, że Organ dopuścił się bezczynności z rażącym naruszeniem prawa. Ponadto wniósł o przyznanie od Organu na jego rzecz sumy pieniężnej w wysokości 1000 zł. W uzasadnieniu skargi Skarżący wyjaśnił, że pismami z 4 października 2023 r. i 2 listopada 2023 r. złożył za pośrednictwem Nadzoru Wodnego w K. do Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w G. wniosek w sprawie położenia wału przeciwpowodziowego na działce nr [...] położonej w gminie B. w S., której jest właścicielem. Na ww. działce znajduje się wał przeciwpowodziowy. Gmina B. twierdzi, że na tej działce nie ma wału (takie stanowisko prezentowały również Wody Polskie w pismach do organu podatkowego gminy w postępowaniu podatkowym) i nalicza podatek rolny bez uwzględnienia art. 12 ust. 1 pkt 10 ustawy o podatku rolnym. Natomiast Wody Polskie rokrocznie koszą ten wał. Pismem z 17 czerwca 2024 r. skierowanym do Organu, Skarżący ponownie podniósł kwestię wału. Na żadne z ww. pism Skarżący nie uzyskał odpowiedzi. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Regionalny wniósł o jej odrzucenie jako niedopuszczalnej, ewentualnie o oddalenie jako bezzasadnej. Wskazał, że sprawa nie ma charakteru administracyjnego, a cywilnoprawny. Zakres działania Organu jest ograniczony i obejmuje swym zakresem zamknięty katalog spraw. Podstawą działania Organu w zakresie administracji publicznej jest w szczególności ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne oraz ustawa z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków. Informacje o występowaniu urządzeń wodnych na gruncie odbywają się w oparciu o ustawy nie mające przymiotu ustaw o charakterze materialno-administracyjnym. Wskazać należy, że zbiorczą odpowiedź na pisma Skarżący otrzymał do wiadomości w piśmie skierowanym do gminy B. W piśmie procesowym z 23 kwietnia 2025 r. Skarżący wniósł o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z kserokopii dokumentów, tj.: załącznika nr 4 do decyzji Wójta Gminy B. z 12 lutego 2025 r., nr [...]; pisma Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z 18 marca 2025 r., nr [...]; mapy z aktu notarialnego z 15 października 2003 r.; decyzji z 24 kwietnia 2024 r. z podziału działek nr [...] i [...] obręb S. wraz z projektem podziału nieruchomości z 10 kwietnia 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga jako niedopuszczalna podlega odrzuceniu. Merytoryczne rozpoznanie zasadności skargi poprzedzone jest w postępowaniu przed sądem administracyjnym badaniem dopuszczalności jej wniesienia. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.; dalej "p.p.s.a.") prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi normuje postępowanie sądowe w sprawach z zakresu kontroli działalności administracji publicznej oraz w innych sprawach, do których jego przepisy stosuje się z mocy ustaw szczególnych (sprawy sądowoadministracyjne). Przepis art. 3 § 1 p.p.s.a. stanowi, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Zakres właściwości rzeczowej sądów administracyjnych określają przepisy art. 3 § 2, 2a i 3, art. 4 i art. 5 p.p.s.a. Kognicja sądu administracyjnego w zakresie bezczynności i przewlekłości organów administracji publicznej wynika z art. 3 § 2 pkt 8 i pkt 9 p.p.s.a. W myśl art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Chodzi tu o bezczynność lub przewlekłość organu w sprawach dotyczących wydania decyzji administracyjnej, postanowienia wydawanego w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończącego postępowanie, postanowienia rozstrzygającego sprawę co do istoty, postanowienia wydawanego w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, czy też pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego wydawanej w indywidualnych sprawach, opinii zabezpieczających i odmowy ich wydania. Ponadto chodzi o bezczynność lub przewlekłość organu w sprawach dotyczących innego aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej, dotyczącego uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 i 803), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2022 r. poz. 2651, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2023 r. poz. 615, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw (art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.). Dopuszczalność skargi do sądu administracyjnego na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, składanej na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., zależy zatem od tego, czy w danej sprawie dopuszczalna jest skarga na decyzje, postanowienia albo inne akty lub czynności z zakresu administracji publicznej. Innymi słowy, dopuszczalność skargi na bezczynność albo przewlekłe prowadzenie postępowania jest pochodną dopuszczalności skargi na inny rodzaj działalności administracji. Skarga na bezczynność albo przewlekłość nie jest dopuszczalna wówczas, gdy sąd administracyjny nie jest właściwy do rozpatrzenia skargi na dany akt wskazany w art. 3 § 2 pkt 1- 4a p.p.s.a. Stosownie zaś do art. 3 § 2 pkt 9 p.p.s.a. kontrola sądu administracyjnego obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Przepis ten stanowi podstawę do złożenia skargi na bezczynność lub przewlekłość w wydaniu tych aktów i czynności, które choć nie mieszczą się w katalogu określonym w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. ale mają charakter aktów lub czynności, na podstawie których strona otrzymuje prawo lub na stronę zostaje nałożony obowiązek. W rozpoznawanej sprawie Skarżący złożył skargę na bezczynność Organu w sprawie ustalenia położenia na działce nr [...] wału przeciwpowodziowego. Skarżący żąda wydania dokumentu potwierdzającego istnienie wału przeciwpowodziowego na ww. działce, stanowiącej jego własność. Z uzasadnienia skargi wynika, że zdaniem Skarżącego na działce nr [...] znajduje się wał przeciwpowodziowy (o czym świadczą przedłożone przez Skarżącego dokumenty) i w związku z tym gmina B. powinna zastosować zwolnienie z podatku rolnego wynikające z przepisu art. 12 ust. 1 pkt 10 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1176 z późn. zm.; dalej "u.p.r."). Skarżący w sprawie wału przeciwpowodziowego skierował do Nadzoru Wodnego w K. pisma z 4 października 2023 r. i 2 listopada 2023 r., a do Organu pismo z 17 czerwca 2024 r. W związku z tym, że na żadne z tych pism nie uzyskał odpowiedzi to zarzuca Organowi bezczynność. We wskazanych pismach Skarżący wskazywał, że Organ bezumownie użytkuje część działki nr [...] i domagał się wydania decyzji administracyjnej dotyczącej bezumownego korzystania z mienia. Skarżący informował także o zamiarze likwidacji przez niego nasypu ziemnego na działce nr [...] skoro nie jest on uznawany przez gminę B. i Wody Polskie za wał przeciwpowodziowy. Przedmiotem skargi nie jest zatem akt ani czynność, o jakich mowa w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a. i w art. 3 § 2 pkt 9 p.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie Skarżący upatruje bezczynności Organu w tym, że Organ zaniechał przeprowadzenia czynności polegającej na ustaleniu położenia (przebiegu) na działce nr [...] wału przeciwpowodziowego. W takim też zakresie Skarżący wnosi o zobowiązanie Organu do dokonania tej czynności i wydania stosownego dokumentu potwierdzającego istnienie wału przeciwpowodziowego na jego działce. Skarżący w istocie domaga się przeprowadzenia czynności faktycznej mającej na celu ustalenie przebiegu i rodzaju obwałowania znajdującego się na jego nieruchomości. Czynność związana z ustaleniem przebiegu i rodzaju obwałowania znajdującego się na działce nr [...] nie należy do kategorii aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Nie stanowi ona ani o prawach, ani o obowiązkach Skarżącego wynikających z przepisów prawa. Dopiero bowiem decyzja administracyjna wydana w oparciu o wyniki tych ustaleń ma charakter władczy i rozstrzygający. Ustalenie położenia wału przeciwpowodziowego nie wymaga konkretyzacji indywidualnym aktem administracyjnym lub czynnością w myśl art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Przeprowadzenie żądanych ustaleń ma charakter czynności faktycznej, a nie administracyjnoprawnej. Zatem ustalenie położenia (przebiegu) na działce nr [...] wału przeciwpowodziowego nie jest decyzją administracyjną, postanowieniem, ani innym aktem lub czynnością z zakresu administracji publicznej. Ustaleń co do przebiegu i rodzaju obwałowania znajdującego się na działce nr [...] winien w ramach postępowania wyjaśniającego dokonać organ właściwy w sprawie podatkowej dotyczącej zobowiązania pieniężnego z tytułu podatku rolnego. Zwolnienie od podatku rolnego wskazane w art. 12 ust. 1 pokt 10 u.p.r. jest zwolnieniem ustawowym. Wobec tego kwestia, czy działka Skarżącego stanowi grunt pod wałem przeciwpowodziowym zwolniony z podatku winna zostać zbadana przez właściwy organ z urzędu, jako okoliczność istotna dla rozstrzygnięcia sprawy. Skarżący upatruje bezczynności Organu także w tym, że zaniechał on rozpatrzenia jego wniosku o wydanie decyzji w przedmiocie bezumownego korzystania z działki nr [...]. Zdaniem Sądu, udzielenie odpowiedzi przez Organ na wniosek Skarżącego w tym przedmiocie nie jest związane z wydaniem jakiegokolwiek aktu administracyjnego lub czynności administracyjnej jakie są wydawane w indywidualnych sprawach z zakresu administracji publicznej. Kwestia bezumownego korzystania z nieruchomości stanowi sprawę cywilną, a nie administracyjną. Ustalenie położenia wału przeciwpowodziowego i bezumowne korzystanie z nieruchomości nie są czynnościami podlegającymi zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Dlatego brak wydania aktu bądź podjęcia czynności w tym zakresie przez Organ nie może zostać uznany za bezczynność bądź przewlekłość w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 i pkt 9 p.p.s.a. Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 oraz art. 58 § 3 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.