II SAB/Gl 63/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodnicząca: sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka po rozpoznaniu w dniu 26 marca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi C. K. na Prezydenta Miasta B. w przedmiocie pobierania opłat z tytułu użytkowania wieczystego w zakresie wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy obejmującego ustanowienie adwokata z urzędu na skutek wniesionego sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym z dnia 25 lutego 2010 r. p o s t a n a w i a: oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy Pismem z dnia [...] r. C. K. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata z urzędu ze względu na zamiar wniesienia skargi kasacyjnej od postanowienia Sądu z dnia [...] r. odrzucającego jego skargę. Skarżący zaznaczył, że jest przewlekle chory, co powoduje znaczące wydatki na zakup lekarstw i dojazdy do lekarzy. Utrzymuje się zaś z emerytury w wysokości [...] zł. Na wezwanie Sądu strona złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy na druku urzędowego formularza. Z jego treści wynika, że C. K. zamieszkuje wraz z żoną w lokalu o pow. [...] m2. Skarżący zadeklarował, że nie posiada żadnych oszczędności, papierów wartościowych ani też przedmiotów, których wartość przekraczałby 3.000 euro. Źródłem utrzymania się jego rodziny jest renta skarżącego – [...] zł brutto miesięcznie oraz świadczenie emerytalne jego małżonki – [...] zł. Wnioskodawca zauważył, że w miejscu zamieszkania żaden prawnik nie podjął się udzielenia mu pomocy i sporządzenia skargi kasacyjnej. Na wezwanie referendarza sądowego C. K. przedstawił dokumenty potwierdzające zgłaszane przezeń dolegliwości, wysokość jego renty oraz emerytury małżonki, rachunki za energię elektryczną i czynsz. Postanowieniem z dnia [...] r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach oddalił wniosek C. K. o przyznanie prawa pomocy. W ustawowym terminie, pismem z dnia [...] r., C. K. wniósł sprzeciw od otrzymanego rozstrzygnięcia. Skarżący nie zakwestionował ocen dokonanych przez referendarza, wskazał natomiast, że według jego ustaleń żaden adwokat nie podejmie się napisania skargi kasacyjnej pomimo zapewnień, że za usługę strona zapłaci. W konsekwencji C. K. wniósł o przyznanie mu pomocy prawnej w sporządzeniu skargi kasacyjnej, za którą sam zapłaci. Wniósł też o doręczenie mu stosownego rachunku lub faktury. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. zwanej dalej: p.p.s.a.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Przystępując zatem do rozpoznania wniosku skarżącego o przyznanie mu prawa pomocy w postaci ustanowienia adwokata z urzędu wskazać w tym miejscu należy, iż stosownie do treści art. 245 § 1 w zw. z art. 243 § 1 p.p.s.a. strona może ubiegać się o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Przysługuje ono osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje - stosownie do treści art. 245 § 3 p.p.s.a. - zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego z urzędu. Przyznaje się je takim osobom, które wykażą, że nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Złożony przez C. K. na formularzu PPF wniosek z uwagi na podniesienie jedynie kwestii ustanowienia pełnomocnika z urzędu, zakwalifikowany winien być zatem jako wniosek o udzielenie prawa pomocy w zakresie częściowym. Odnosząc przywołaną wyżej regulację prawną do sytuacji rodzinnej i majątkowej oraz możliwości finansowych C. K. stwierdzić należy, że przewidziana w art. 246 § 1 p.p.s.a. przesłanka przyznania prawa pomocy nie została przez skarżącego wykazana w stopniu pozwalającym na uwzględnienie złożonego wniosku. Skarżący nie uprawdopodobnił bowiem w złożonym wniosku by istotnie nie był w stanie z własnych środków ustanowić fachowego pełnomocnika bez uszczerbku dla koniecznych kosztów utrzymania rodziny. Wskazać w tym miejscu należy, iż ciężar uprawdopodobnienia okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie, która ubiega się o jego przyznanie. Zaznaczyć bowiem w tym miejscu należy, że instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości obowiązującej w procedurach sądowych, w tym w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Dlatego jej zastosowanie - jako formy dofinansowania z budżetu państwa - powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału profesjonalnego pełnomocnika i pokrycie kosztów sądowych jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Bezspornym w sprawie jest, iż T. K. (małżonka strony) uzyskuje świadczenie emerytalne w wysokości [...] zł netto miesięcznie, zaś sam skarżący - rentę w wysokości [...] zł. Razem dysponują więc dochodem w wysokości [...] zł miesięcznie. Wspomniana kwota służy im na zaspokojenie bieżących potrzeb, w tym kosztów utrzymania się (czynszu, opłat za gaz, wodę, usługi telekomunikacyjne itp. - około [...] zł). Nie można zatem, na podstawie nadesłanych dokumentów stwierdzić, że wydatki te pochłaniają większą część wspomnianego dochodu. Skarżący zadeklarował co prawda, że ponosi koszty leczenia prywatnego oraz dojazdów do specjalistów, jednak w żaden sposób nie uprawdopodobnił wysokości opłat z tego tytułu. W piśmie procesowym podał jedynie, że szacunkowo wynoszą one [...] zł. Nawet jednak przy ich uwzględnieniu oznacza to, że do dyspozycji rodziny pozostaje kwota około [...] zł. Nie można więc uznać, że skarżący jest zupełnie pozbawiony możliwości skorzystania z usług fachowego pełnomocnika, a tym samym, że zasługuje na ustanowienie takowego z urzędu. W świetle powyższego przyjąć należało, iż złożony przez C. K. wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie w oparciu o powołaną przesłankę przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Podkreślenia wymaga w tym miejscu, że skarżący w wniesionym sprzeciwie od postanowienia referendarza nie tylko ustaleń powyższych nie zakwestionował ale wręcz wskazał, iż sporządzenie skargi kasacyjnej zamierza sfinansować samodzielnie, a przyczyną wniesienia sprzeciwu jest jedynie fakt, iż nie jest w stanie znaleźć adwokata, który usługę taką na jego rzecz wykona. C. K. podał bowiem w sprzeciwie, iż cyt. "od prawników w B." otrzymał informację, że żaden adwokat nie podejmie się napisania skargi kasacyjnej pomimo zapewnienia przez stronę, że za wykonaną usługę zapłaci. Podkreślić jednak trzeba, że argumentem przemawiającym za ustanowieniem adwokata z urzędu nie może być fakt, że inni prawnicy odmówili stronie udzielenia pomocy. Brzmienie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. nakłada bowiem obowiązek badania wyłącznie stanu majątkowego strony i jest to jedyne kryterium, które decyduje o ewentualnym uwzględnieniu złożonego wniosku. Także wniosek skarżącego by Sąd zapewnił mu pomoc prawną w postaci odpłatnego sporządzenia skargi kasacyjnej i przesłał skarżącemu stosowny rachunek bądź fakturę nie mógł zostać uwzględniony. Przepisy prawa takiej bowiem formy prawa pomocy nie przewidują. W tym stanie sprawy, działając na podstawie art. 254 §1 i art. 245 § 1 i § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., postanowiono orzec jak w sentencji.