II SAB/Gl 7/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski (spr.), Sędziowie, Sędzia WSA Renata Siudyka, Sędzia WSA Artur Żurawik, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 5 kwietnia 2023 r. sprawy ze skargi E. N. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w T. w przedmiocie katastrofy budowlanej oddala skargę. Pismem z dnia 13 grudnia 2022 r., działając przez pełnomocnika, E.N. złożyła do tutejszego Sądu skargę na bezczynność i przewlekłość postępowania Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w T. w sprawie katastrofy budowlanej budynku restauracji "[...]" położonej przy ul. [...] w T.. W skardze tej domaga się: 1. "stwierdzenia bezczynności i przewlekłości organu w prowadzeniu przedmiotowej sprawy oraz że bezczynność i przewlekłość miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa", 2. zasądzenia kosztów postępowania. 3. zasądzenie sumy pieniężnej na rzecz skarżącej w kwocie 1000 zł. na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. Jednocześnie domaga się przeprowadzenia dowodów z akt postępowania na okoliczność: - zasadności zakwalifikowania zawalenia się ściany frontowej budynku jako zdarzenia o cechach katastrofy budowlanej, - obiektywnego braku możliwości przeprowadzenia badań geologicznych pod budynkiem skarżącej, - zasadności decyzji PINB, ich realizacji przez MZUIM w istotnym zagrożeniu bezpieczeństwa konstrukcyjnego obiektu jako spowodowanie kolejnego zagrożenia zawalenia zabezpieczonych innych elementów obiektu, - nierównego traktowania stron, nie uwzględnienia wniosków celem prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy i bagatelizacji istotnych do spraw rozstrzygnięć oraz przestrzegania procedur i zasadności w tym niezgodności, nie stosowania zasad prawa oraz akceptacji nieprawnie dokonywanych zmian w dokumentach dowodowych stanowiących miedzy innymi podstawę wydania i realizacji decyzji PINB oraz wydania decyzji pozwolenia na budowę. Odpowiadając na skargę organ administracji zwrócił uwagę, że przedmiotowe postępowanie było już kontrolowane pod względem terminowości przez Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego oraz tutejszy Sąd. Skarżąca wskazuje, iż nakazywane przez organ działania są niemożliwe do wypełnienia ze względu na zagrożenie, jednocześnie nie przedłożono dokumentu np. oświadczenia geologa o braku możliwości sporządzenia badania. Następnie organ przedstawił chronologię działań podejmowanych w sprawie. Ostatnimi czynnościami były tu postanowienie z dnia 14 listopada 2022 r., gdzie ponownie zobowiązano stronę do uzupełnienia ekspertyzy w terminie do 30 stycznia 2023 r. Niezależnie od tego skarżąca twierdzi, iż niektórych ekspertyz nie można wykonać, mimo, że Gmina T. (również zobowiązana) ekspertyzy te zleciła i przedstawiła. Sporą wreszcie część odpowiedzi na skargę stanowi argumentacja, że przedmiotowe postępowanie nie dotyczy katastrofy budowlanej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje. Stosownie do przepisu art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259, dalej: "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola ta obejmuje również bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło zgodnie z treścią art. 119 pkt 4 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.). Zgodnie z brzmieniem art. 53 § 2b p.p.s.a. wymogiem skutecznego wniesienia do sądu administracyjnego skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest jej poprzedzenie ponagleniem skierowanym do właściwego organu. Z kolei zgodnie z art. 37 § 1 k.p.a. stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli: 1) nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (bezczynność), 2) postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość). Ponaglenie wnosi się do organu wyższego stopnia za pośrednictwem organu prowadzącego postępowanie, do organu prowadzącego postępowanie - jeżeli nie ma organu wyższego stopnia (art. 37 § 3 k.p.a.). W niniejszej sprawie wymóg złożenia ponaglenia do właściwego organu został spełniony. Zgodnie z brzmieniem art. 149 § 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności, 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa, 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Sąd, w przypadku, o którym mowa w art. 149 § 1 p.p.s.a., może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. (art. 149 § 2 p.p.s.a.). Stosownie zaś do art. 154 § 6 p.p.s.a. grzywnę wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. W sprawach o przedmiocie objętym skargą uwzględnienia wymaga zasada szybkości postępowania, zawarta w treści art. 12 § 1 k.p.a., zgodnie z którą organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Podejmowanie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy spoczywa na organach administracji publicznej prowadzących postępowanie w sprawie (art. 7, art. 77 § 1 k.p.a.). Jak wskazywał już tutejszy Sąd w wyroku z dnia 25 marca 2022 r. (sygn. II SAB/Gl 109/21) toczące się postępowanie, a raczej jego przedmiot jest niezwykle trudny do ustalenia. Budynek skarżącej uległ bowiem uszkodzeniu na skutek zjawiska wymywania gruntu, być może spowodowanego "starą" eksploatacją górniczą. Procedury podejmowane w takich przypadkach przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego stanowią jedynie niewielki wycinek działań zmierzających do ustalenia przyczyn występujących szkód oraz ich usunięcia. W pewnym uproszczeniu można powiedzieć, że dotyczą one rozstrzygnięć w zakresie zabezpieczenia miejsca zdarzenia, zobowiązania właściciela do przedstawienia odpowiedniej dokumentacji i wreszcie określenia sposobu wykonania robót doprowadzających do stanu zgodnego z prawem. Z korespondencji strony z organem można wnioskować, iż oczekuje ona "załatwienia" sprawy uszkodzenia jej budynku. Nie leży to jednak w kompetencji organu nadzoru budowlanego. Jak stwierdził organ nadzoru budowlanego postępowanie nie toczy się w sprawie katastrofy budowlanej. Zgodnie bowiem z art. 73 ust. 1 ustawy Prawo budowlane jest nią "niezamierzone, gwałtowne zniszczenie obiektu budowlanego lub jego części, a także konstrukcyjnych elementów rusztowań, elementów urządzeń formujących, ścianek szczelnych i obudowy wykopów". Jak wynika z akt administracyjnych uszkodzenia przedmiotowego obiektu budowlanego były wywołane trwającą kilka tygodni erozją podłoża. Co istotne, proces ten trwał po wszczęciu postępowania przez organ nadzoru budowlanego. Z tego punktu widzenia nie sposób dopatrzyć się w postępowaniu PINB w T. bezczynności, czy też przewlekłości. Wszczął on postępowanie w sprawie nieprawidłowości występujących w obiekcie budowlanym. Podjął wszystkie możliwe działania w celu zabezpieczenia budynku. Zobowiązał jednocześnie jego właścicielkę do dostarczenia odpowiedniej dokumentacji. Do momentu złożenia niniejszej skargi zobowiązanie to nie zostało zrealizowane. Biorąc powyższe pod uwagę, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.