II SAB/Gl 74/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Krawczyk, Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska,, Sędzia WSA Rafał Wolnik (spr.), Protokolant referent Joanna Wita, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 lutego 2011 r. sprawy ze skargi Ł. K. i A. K. na bezczynność Wójta Gminy Ś. w przedmiocie przywrócenia stosunków wodnych na gruncie oddala skargę. Na skutek szeregu interwencji obecnie skarżących Ł.i A. K., popartych m.in. wystąpieniem Prokuratora Prokuratury Rejonowej w T. w sprawie o sygn. akt [...], Wójt Gminy [...] wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w przedmiocie przywrócenia stosunków wodnych na gruncie. W zawiadomieniu z dnia [...] r., jako podstawę wszczęcia postępowania wskazano art. 61 § 2 w związku z art. 182 Kodeksu postępowania administracyjnego (kpa) oraz art. 29 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. – Prawo wodne (Dz.U. z 2005 r., Nr 239, poz. 2019 z późn. zm.). Poinformowano jednocześnie skarżących, że w przypadku braku zgody z ich strony postępowanie zostanie umorzone. Wezwano ich do wskazania, czy zaistniały nowe okoliczności zmieniające stosunki wodne na gruntach w otoczeniu zajmowanej przez nich posesji. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, pismem z dnia [...] r. organ poinformował skarżących, że dla ostatecznego wyjaśnienia sprawy konieczne jest wykonanie ekspertyzy hydrogeologicznej, która zostanie opracowana w terminie do dnia [...] r. Na skutek złożonej przez skarżących "skargi na bezczynność", Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., powołując się na art. 37 kpa, postanowieniem z dnia [...] r., Nr [...], stwierdziło zasadność zażalenia na bezczynność Wójta Gminy [...] i wyznaczyło temu organowi dodatkowy termin załatwienia sprawy do dnia [...] r. Z akt sprawy wynika ponadto, że Wójt Gminy [...] wydał w dniu [...] r. decyzję Nr [...], mocą której nie stwierdził dokonania samowolnej zmiany stanu wody na gruncie w okolicach parceli skarżących i odstąpił od ustalenia wynikających z art. 29 Prawa wodnego obowiązków. W decyzji tej zawarto pouczenie o trybie i terminie wniesienia odwołania. Jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru decyzja została doręczona skarżącym w dniu [...] r. Pismem z dnia [...] r. wniesionym do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K., skarżący zwrócili się o podjęcie decyzji w sprawie. Na wezwanie organu, skarżący pismem z dnia [...] r. sprecyzowali swoje żądanie wskazując, że stanowi ono skargę na bezczynność Wójta Gminy [...] w przedmiotowej sprawie. Po nadaniu przez organ odwoławczy właściwego biegu tej skardze, Wójt Gminy [...] nadesłał do tut. Sądu skargę wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę, w której postulował o jej oddalenie. W uzasadnieniu swojego wniosku organ wskazał, iż sprawa została załatwiona poprzez wydanie w dniu [...] r. decyzji. W ten sposób organ załatwił sprawę w terminie wyznaczonym w postanowieniu organu odwoławczego. Zarówno w skardze, jak i w piśmie procesowym z dnia [...] r., skarżący poza zarzutem bezczynności organu, podnieśli merytoryczne zarzuty w kwestii zakłócenia stosunków wodnych na gruncie przez swoich sąsiadów. Dodatkowo w tym ostatnio powołanym piśmie skarżący wnieśli o odszkodowanie od Gminy za poniesione straty materialne i moralne. Na rozprawie w dniu [...] r. skarżący podtrzymali skargę. Wskazali, że w dniu jej złożenia nie wiedzieli o tym, że organ pierwszej instancji wydał już decyzję. Nie składali odwołania od tej decyzji, gdyż byli przekonani, że kwestionując bezczynność, kwestionują również samą decyzję. Wskazali, podobnie jak we wcześniejszych pismach, że sposób załatwienia tej sprawy przez Wójta Gminy wynika z faktu, iż jedna ze stron jest pracownikiem Gminy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga na bezczynność organu pierwszej instancji nie jest zasadna i jako taka podlegała oddaleniu. Istotą skargi na bezczynność organu nie jest wyłącznie ustalenie przez sąd, czy w prowadzonej przez organ sprawie administracyjnej nastąpiło w przeszłości uchybienie przepisom regulującym terminy załatwiania spraw administracyjnych (art. 35 kpa). Gdyby tak było, to w omawianej sprawie należałoby uznać, że organ pozostawał w bezczynności. Sprawa nie została bowiem załatwiona w terminach przewidzianych przepisami kpa, zaś organ nie zawiadomił stron w trybie art. 36 kpa o niezałatwieniu sprawy w terminie. Kwestie te jednak nie miały żadnego znaczenia dla uwzględnienia skargi, gdyż na etapie postępowania sądowoadministracyjnego stan bezczynności organu ustał wskutek podjęcia decyzji. Ta okoliczność z kolei ma istotne znaczenie, albowiem celem i sensem uregulowania zawartego w art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., w przypadku uwzględnienia skargi na bezczynność, jest zobowiązanie organu do wydania w określonym terminie decyzji administracyjnej, czyli polecenie przez sąd organowi załatwienia sprawy administracyjnej bez wskazywania w jaki sposób winno to nastąpić tzn. bez określenia czy organ ma uwzględnić żądanie strony, czy mu odmówić, a jedynie polecenie załatwienia sprawy czyli - w większości przypadków - zobowiązanie do wydania decyzji administracyjnej rozstrzygającej sprawę. Z powyższego wynika, że uwzględnienie skargi na bezczynność w sprawie, w której organ podjął decyzję nie jest możliwe, jeżeli wydanie decyzji nastąpiło co prawda już po wniesieniu skargi lecz przed jej rozpoznaniem. Zgodnie z art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a sąd administracyjny wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania m.in. wówczas, gdy postępowanie stało się bezprzedmiotowe. W niniejszej sprawie Sąd nie orzekł jednak o umorzeniu postępowania, albowiem mimo, że decyzja wydana została jeszcze przed wniesieniem skargi na bezczynność, to wobec jej doręczenia stronom dopiero w dniu [...] r., a więc już po wniesieniu skargi, postępowanie ze skargi na bezczynność organu nie było bezprzedmiotowe. Rolą Sądu było bowiem dokonanie oceny, czy decyzja Wójta z dnia [...] r. jest decyzją kończącą postępowanie w sprawie, w której wydania decyzji domagali się skarżący. Zarówno z treści tej decyzji, jak i z całokształtu akt sprawy wynika, że decyzja ta jest rozstrzygnięciem kończącym sprawę przed organem pierwszej instancji. W tej sytuacji brak jest powodów, dla których skargę można by ocenić za zasadną, stąd podlegała ona oddaleniu na zasadzie art. 151 p.p.s.a. Dodać przyjdzie, że pomimo zawartego w decyzji prawidłowego pouczenia o terminie sposobie wniesienia odwołania, skarżący nie skorzystali z tego środka prawnego. Wręcz przeciwnie, w swoich pismach kierowanych zarówno do organu odwoławczego, jak i do Sądu konsekwentnie podtrzymywali, że ich żądanie dotyczy bezczynności organu pierwszej instancji, a zatem brak było podstaw do potraktowania któregokolwiek z tych wystąpień jako odwołania od decyzji z dnia [...] r. Zresztą w żadnym z tych wystąpień skarżący nie wskazywali tego rozstrzygnięcia organu. Dalej idące żądania skarżących w kwestii odszkodowania za poniesione straty materialne i moralne nie mogły zostać rozpatrzone w niniejszym postępowaniu i to bez względu na zasadność skargi na bezczynność, gdyż wykraczają one poza kognicje sądów administracyjnych.