II SAB/Gl 74/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie: Przewodniczący sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski po rozpoznaniu w dniu 7 czerwca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi P. B. (B.) na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Starostę [...] w przedmiocie wywłaszczenia nieruchomości i ustalenia odszkodowania p o s t a n a w i a odrzucić skargę. Pismem z dnia 25 stycznia 2024 r. P. B. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Starostę [...] w przedmiocie wywłaszczenia nieruchomości i ustalenia odszkodowania oraz na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie wywłaszczenia nieruchomości i ustalenia odszkodowania. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II z dnia 19 marca 2024 r. skargi zostały rozdzielone, zaś skarga w niniejszej sprawie została zarejestrowana jako skarga na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Starostę [...] w przedmiocie wywłaszczenia nieruchomości i ustalenia odszkodowania. W odpowiedzi na skargę organ oświadczył, że brak jest podstaw do przypisania organowi administracji bezczynności w niniejszej sprawie. Wyjaśnił, że w przedmiotowej sprawie pismem nr [...] z dnia 1 sierpnia 2022 r. powiadomiono strony o nowym terminie załatwienia sprawy, tj. do 31 grudnia 2023 r. Na ustalenie daty nowego terminu wpływ miały wytyczne Wojewody Śląskiego zawarte w decyzji uchylającej nr [...] z dnia [...] r., zgodnie z którymi rzeczoznawca majątkowy sporządzający nowy operat szacunkowy obecny był w czasie identyfikacji granic działki. Po sporządzeniu nowego operatu szacunkowego przeprowadzono rozprawę administracyjną i umożliwiono stronom zapoznanie się ze zgromadzonym materiałem dowodowym. Decyzją Starosty [...] z dnia [...] r., nr [...] orzeczono o wywłaszczeniu przedmiotowej działki. W ocenie organu decyzja o wywłaszczeniu działki została wydana w terminie. Wskazana powyżej decyzja została utrzymana w mocy, decyzją Wojewody Śląskiego z dnia [...] r., nr [...]. Decyzja organu odwoławczego została również zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, a sprawa została zarejestrowana pod sygn. akt II SA/Gl 255/24. Zdaniem organu wykazana aktywność i podejmowane czynności w niniejszej sprawie, a także załatwienie sprawy przed upływem terminu wcześniej ustalonego, wskazują na brak podstaw do uznania bezczynności i przewlekłości postępowania o wywłaszczenie działki nr 1 w K. Organ nie podziela także opinii wyrażonej przez skarżącego w skardze dotyczącej zarzutów jakoby postępowanie było prowadzone z naruszeniem prawa. Podkreślił, że postępowanie było prowadzone z należytą starannością i nie doszło do naruszenia żadnych z przepisów wymienionych przez skarżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634; dalej: p.p.s.a.), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 tego przepisu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Stosownie natomiast do art. 149 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa oraz stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (§ 1 pkt 1-3). Jednocześnie sąd stwierdza czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1a). Pojęcia bezczynności i przewlekłości zostały zdefiniowane w art. 37 § 1 pkt 1 i pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2024, poz. 572; dalej: kpa). Z treści przywołanej definicji normatywnej wynika, że organ jest bezczynny jeśli nie załatwi sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. Przewlekle prowadzone postępowanie natomiast, to postępowanie prowadzone przez organ dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy. W rozpoznawanej sprawie pismem z dnia 25 stycznia 2024 r. P. B. wniósł skargę na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Starostę [...] w przedmiocie wywłaszczenia nieruchomości i ustalenia odszkodowania za wywłaszczoną działkę nr 1 w K. W tym miejscu wskazać należy, że sąd administracyjny uprawniony jest do merytorycznego rozpoznania skargi na bezczynność organu administracji i przewlekłość prowadzonego postępowania tylko wówczas, gdy nie wystąpią przesłanki negatywne uniemożliwiające merytoryczne wypowiedzenie się w sprawie. Podkreślić jednak należy, że Starosta [...] załatwił sprawę wydając decyzję z dnia [...] r., nr [...], którą orzekł o wywłaszczeniu przedmiotowej działki. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Wojewody Śląskiego z dnia [...] r., nr [...]. Wskazać w tym miejscu należy, że w świetle uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 czerwca 2020 r., sygn. akt II OPS 5/19 wniesienie skargi na bezczynność dopiero po zakończeniu przez organ administracji publicznej prowadzonego postępowania poprzez wydanie decyzji ostatecznej, stanowi przeszkodę w merytorycznym rozpoznaniu takiej skargi przez sąd administracyjny w zakresie rozstrzygnięcia podjętego na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie, gdyż skarżący wnosząc pismem z dnia 25 stycznia 2024 r. skargę na bezczynność organu, uczynił to już po wydaniu decyzji. Przedstawione powyżej powody wskazują na wyczerpanie przesłanki odrzucenia skargi przewidzianą treścią art. 58 § 1 pkt 6 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Odnosząc się natomiast do kwestii przewlekłości prowadzonego postępowania, wskazać należy, że skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego również została wniesiona po zakończeniu postępowania przed organem, któremu skarżący zarzucił przewlekłość. Kwestia dopuszczalności skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania po zakończeniu przez organ administracji publicznej postępowania administracyjnego była z kolei przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego. W uchwale z dnia 7 marca 2022 r., sygn. akt II OPS 1/21 (dostępnej w internetowej bazie orzeczeń NSA: http://orzeczenia.nsa.gov.pl) Naczelny Sąd Administracyjny - na skutek zagadnienia prawnego przedstawionego przez skład orzekający NSA postanowieniem z dnia 28 października 2021 r., sygn. akt II OSK 130/21 - uznał ostatecznie, że skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego wniesiona po jego ostatecznym zakończeniu, poprzedzona ponagleniem złożonym w jego toku, podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W uzasadnieniu ww. uchwały wskazano m.in., że "Za podstawę prawną uznania odrzucenia skargi złożonej w okolicznościach przedstawionych w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 października 2021 r. sygn. akt II OSK 130/21, należałoby przyjąć art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., stanowiący, że sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne. Za inną przyczynę niedopuszczalności skargi, nawet w okolicznościach uprzedniego złożenia ponaglenia do organu administracji w toku postępowania administracyjnego, należałoby bowiem uznać okoliczność braku przedmiotu skargi w chwili jej wniesienia rozumianego, jako przewlekłość nie dającą się już usunąć ze względu na rozstrzygnięcie sprawy przez organ administracji w sposób kończący postępowanie administracyjne. Nie jest już bowiem możliwe osiągnięcie celu skargi, którym jest rozstrzygnięcie sprawy, skoro organ dokonał już takiego rozstrzygnięcia". NSA wyjaśnił również, że "Przewlekłość postępowania administracyjnego, jako stan faktyczny, nie jest stanem ciągłym, lecz ma swój kres w chwili rozstrzygnięcia sprawy przez organ. Po rozstrzygnięciu sprawy przez organ, nawet jeżeli rozstrzygnięcie to nastąpi po upływie terminu wyznaczonego w przepisach obowiązującego prawa, przewlekłość postępowania pozostaje stanem historycznym, czyli takim, który istniejąc w przeszłości, nie może być uznany w procedurze sądowoadministracyjnej za nadal podlegający ocenie w kontekście celu tej procedury, tj. przeciwdziałania opieszałości organu w wydaniu rozstrzygnięcia, skoro organ wydał już takie rozstrzygnięcie". Sąd w pełni podziela stanowisko zawarte w powołanej uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego. W tym stanie rzeczy Sąd, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 p.p.s.a., odrzucił skargę.