II SAB/Gl 75/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Asesor WSA Agnieszka Kręcisz- Sarna, , , po rozpoznaniu w dniu 1 kwietnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Stowarzyszenia [...] w C. na bezczynność Wojewody Śląskiego w przedmiocie rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji p o s t a n a w i a 1. odrzucić skargę, 2. zwrócić stronie skarżącej kwotę 100 (sto) zł uiszczoną tytułem wpisu od skargi. Pismem z dnia 24 października 2025 r. Stowarzyszenie [...] w C. (dalej: strona skarżąca) zwróciło się do Wojewody Śląskiego (dalej: Wojewoda, organ) o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji Starosty [...] z dnia 15 września 2025 r. nr [...], zmieniającej decyzję Starosty [...] z dnia 7 listopada 2024 r. nr [...] o udzieleniu pozwolenia na budowę zakładu do produkcji energii cieplnej i elektrycznej. Pismem z dnia 9 stycznia 2026 r., strona skarżąca wniosła za pośrednictwem Wojewody ponaglenie do organu wyższego stopnia na nierozpoznanie przez Wojewodę ww. wniosku w ustawowym terminie. Następnie Wojewoda, po rozpatrzeniu wniosku strony skarżącej, dnia 20 stycznia 2026 r. wydał postanowienie nr [...] o odmowie wszczęcia z urzędu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty [...] z dnia 15 września 2025 r. nr [...]. Postanowienie to zostało doręczone stronie skarżącej 9 lutego 2026 r. Z kolei pismem z dnia 25 stycznia 2026 r. (nadanym w placówce pocztowej 26 stycznia 2026 r.) strona skarżąca wniosła do tut. Sądu skargę na bezczynność Wojewody w sprawie rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Starosty [...] z dnia 15 września 2025 r. nr [...]. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga jako niedopuszczalna podlega odrzuceniu. Merytoryczne rozpoznanie zasadności skargi poprzedzone jest w postępowaniu przed sądem administracyjnym badaniem dopuszczalności jej wniesienia. Stosownie do art. 149 § 1 pkt 1-3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 z późn. zm.; dalej "p.p.s.a."), sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa oraz stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn (niż wymienione w pkt 1-5a tej normy) wniesienie skargi jest niedopuszczalne. Z kolei art. 58 § 3 p.p.s.a. stanowi, że sąd odrzuca skargę postanowieniem, a odrzucenie skargi może nastąpić na posiedzeniu niejawnym. Pojęcia bezczynności i przewlekłości zdefiniowane zostały w art. 37 § 1 pkt 1 i pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1691; dalej "k.p.a."). Bezczynność oznacza niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 tej ustawy. Z kolei przewlekłość określono jako prowadzenie postępowania dłużej, niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy. Organ zatem pozostaje w bezczynności, jeśli nie zakończy postępowania w przewidziany prawem sposób w ustawowym terminie lub w terminie przez siebie zmienionym na podstawie art. 36 § 1 k.p.a. Natomiast postępowanie jest przewlekle prowadzone, jeśli w granicach czasowych przeznaczonych na załatwienie sprawy, organ działa opieszale, nieefektywnie i nie rozstrzyga sprawy, mimo że brak jest do tego przeszkód. W rozpoznawanej sprawie strona skarżąca pismem z 25 stycznia 2026 r. (nadanym 26 stycznia 2026 r.) wywiodła skargę na bezczynność Wojewody w zakresie rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Starosty [...] z dnia 15 września 2025 r. nr [...]. Z akt administracyjnych sprawy oraz informacji zawartej w odpowiedzi na skargę wynika, że 20 stycznia 2026 r. Wojewoda, po rozpatrzeniu wniosku strony skarżącej, wydał postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ww. decyzji. Z zestawienia powyższych dat wynika, że skarga na bezczynność Wojewody została wniesiona po załatwieniu sprawy administracyjnej, czyli po ustaniu stanu bezczynności organu. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 22 czerwca 2020 r. o sygn. akt II OPS 5/19 wniesienie skargi na bezczynność po zakończeniu przez organ administracji publicznej prowadzonego postępowania przez wydanie decyzji ostatecznej stanowi przeszkodę w merytorycznym rozpoznaniu takiej skargi przez sąd administracyjny w zakresie rozstrzygnięcia podjętego na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Z uzasadnienia uchwały wynika, że za niedopuszczalną należy uznać skargę na bezczynność wniesioną po zakończeniu postępowania administracyjnego. Odmienne rozumowanie oznaczałoby, że środek ten zamiast w swoim celu zmierzać do likwidacji stanu bezczynności, powiązany byłby zasadniczo z celem wykraczającym poza zakres postępowania administracyjnego, a więc z dążeniem do uzyskania prejudykatu. Identyczne stanowisko Naczelny Sąd Administracyjny zawarł w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 7 marca 2022 r. o sygn. akt II OPS 1/21 - stwierdził, że skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego wniesiona po jego ostatecznym zakończeniu, poprzedzona ponagleniem złożonym w jego toku, podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. W uzasadnieniu tejże uchwały Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że "za inną przyczynę niedopuszczalności skargi", tj. o której mowa w art. 58 § 1 pkt p.p.s.a., nawet w okolicznościach uprzedniego złożenia ponaglenia do organu administracji w toku postępowania administracyjnego, należałoby uznać okoliczność braku przedmiotu skargi w chwili jej wniesienia, rozumianego jako przewlekłość nie dającą się usunąć ze względu na rozstrzygnięcie sprawy przez organ administracji w sposób kończący postępowanie administracyjne. Nie jest już bowiem możliwe osiągnięcie celu skargi, którym jest rozstrzygnięcie sprawy, skoro organ dokonał już takiego rozstrzygnięcia. Jakkolwiek powyższe uchwały traktują bezpośrednio o zakończeniu postępowania administracyjnego przez wydanie decyzji ostatecznej, przyjąć należy, że sformułowana w niej zasady dotyczą także zakończenia postępowania przez organ administracji publicznej w inny przewidziany prawem sposób, w szczególności przez wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Pod pojęciem "załatwienia sprawy" należy rozumieć przede wszystkim wydanie aktu władczego kończącego postępowanie. Wobec powyższego należy stwierdzić, że na etapie dokonywania przez sąd oceny istnienia przedmiotu skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, nie ma żadnego znaczenia czy przed jej wniesieniem zostało złożone ponaglenie, o którym mowa w art. 37 § 1 k.p.a. w zw. z art. 52 § 1 i 2 p.p.s.a. Jeżeli bowiem sąd ustali brak przedmiotu zaskarżenia w postaci ustania bezczynności lub przewlekłości postępowania administracyjnego wskutek wydania rozstrzygnięcia przez organ administracji, to nie może dokonywać oceny spełnienia kolejnych warunków dopuszczalności wniesienia skargi, skoro sama skarga jest niedopuszczalna z powodu braku przedmiotu zaskarżenia. Załatwienie sprawy administracyjnej przed wniesieniem skargi skutkuje bowiem ustaniem stanu podlegającego kontroli sądowej tj. stanu bezczynności i przewlekłości. Wobec tego kluczowe znaczenie dla oceny dopuszczalności skargi na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ ma data załatwienia sprawy administracyjnej przez organ. Zgodnie z art. 104 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej załatwia sprawę przez wydanie decyzji, chyba że przepisy kodeksu stanowią inaczej. Takim przepisem szczególnym jest m. in. art. 31 § 2 k.p.a. z którego wynika, że organ administracji publicznej orzekając o wszczęciu bądź odmowie wszczęcia postępowania z urzędu na wniosek organizacji społecznej wydaje postanowienie w tej sprawie. Datą wydania pisemnego postanowienia jest dzień podpisania postanowienia zawierającego wymagane przez prawo składniki. Z chwilą podpisania postanowienia mamy do czynienia z wydaniem postanowienia w sensie procesowym w tym znaczeniu, że ono istnieje (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 lutego 2020 r., sygn. akt I GSK 234/18). Należy przy tym odróżnić samo wydanie postanowienia od czynności jego doręczenia. Z punktu widzenia oceny dopuszczalności skargi na bezczynność lub przewlekłość istotne jest to, czy na dzień wniesienia skargi w sprawie została wydana decyzja (postanowienie), a nie to, czy decyzja (postanowienie) została w tym dniu doręczona (zob. np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 października 2024 r., sygn. akt III OSK 2093/24; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 maja 2024 r., sygn. akt II OSK 786/23; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 stycznia 2023 r., sygn. akt II OSK 1575/22; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 marca 2021 r., sygn. akt II OSK 332/21). Reasumując, Sąd uznał, że skarga jest niedopuszczalna, gdyż w dacie jej wniesienia zostało już wydane postanowienie o odmowie wszczęcia z urzędu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty [...] z dnia 15 września 2025 r. nr [...]. Nie ma przy tym znaczenia okoliczność, czy w dacie wniesienia skargi strona skarżąca wiedziała o jego wydaniu, a także to, czy postanowienie to było ostateczne (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 stycznia 2023 r., sygn. akt II OSK 1575/22). To wydanie postanowienia w dniu 20 stycznia 2026 r. jest bowiem tym istotnym zachowaniem organu, które czyni z bezczynności (zwłoki organu w załatwieniu sprawy) stan historyczny uniemożliwiający przyjęcie, że istnieje przedmiot postępowania, w którym możliwe jest skorzystanie z kompetencji określonej w art. 149 § 1 p.p.s.a., tj. m.in. zobowiązanie organu do wydania w określonym terminie aktu, skoro akt taki został już wydany, czy też w art. 151 p.p.s.a., tj. oddalenia skargi na bezczynność organu w sytuacji, gdy organ ten zakończył postępowanie administracyjne poprzez wydanie właściwego aktu w sprawie (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 maja 2023 r., sygn. akt III OSK 526/22). Biorąc wszystko powyższe pod uwagę, należało stwierdzić, że w realiach niniejszej sprawy od dnia 20 stycznia 2026 r. nie istniał podlegający badaniu w ramach kontroli sądowoadministracyjnej stan bezczynności organu, którego dotyczyła skarga, a tym samym nie istniał również przedmiot skargi w sprawie rozpoznawanej przez tut. Sąd. Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i art. 58 § 3 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia. O zwrocie wpisu orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Orzeczenia sądów administracyjnych powołane w postanowieniu dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl.