II SAB/Gl 78/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Żurawik (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska, Sędzia WSA Renata Siudyka, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 30 października 2019 r. ze skargi B. K., na bezczynność Prezydenta Miasta Z., w przedmiocie wniosku o udostępnienie informacji o środowisku i jego ochronie, 1) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności, oraz że nie miała ona miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 2) umarza postępowanie w zakresie wydania aktu; 3) zasądza od Prezydenta Miasta Z. na rzecz skarżącej kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Pismem z dnia 29 lipca 2019 r. B. K. wniosła skargę na bezczynność Prezydenta Miasta Z. w przedmiocie udostępnienia informacji o środowisku. Wskutek bezczynności organu zarzucono naruszenie: - art. 74 ust. 3 i 4 Konstytucji RP w zakresie, w jakim przepis ten stanowi normatywną gwarancję prawa do informacji o stanie i ochronie środowiska oraz wspieraniu działań obywateli na rzecz ochrony i poprawy stanu środowiska, poprzez nieuprawnione ograniczenie tego prawa; - art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (j.t. Dz. U. z 2018 r., poz. 2081 ze zm. – dalej: u.i.o.ś) w zakresie, w jakim przepis ten stanowi o tym, że udostępnianie informacji o środowisku na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie miesiąca od dnia otrzymania wniosku, poprzez brak udostępnienia informacji o środowisku we wskazanym terminie, przy jednoczesnym niewydaniu w tym terminie decyzji o odmowie udostępnienia informacji, ani postanowienia o zwrocie wniosku ze względu na brak uiszczenia naliczonej opłaty; - art. 14 ust. 4 u.i.o.ś w zakresie w jakim przepis ten stanowi o tym, że udostępnianie informacji o środowisku, o których mowa w art. 12 ust. 2 pkt 2 u.i.o.ś na wniosek następuje w dniu złożenia wniosku, poprzez brak udostępnienia informacji o środowisku we wskazanym terminie, przy jednoczesnym niewydaniu w tym terminie decyzji o odmowie udostępnienia informacji, ani postanowienia o zwrocie wniosku ze względu na brak uiszczenia naliczonej opłaty. Wobec powyższego wniesiono o zobowiązanie organu do załatwienia wniosku i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu podano m. in., że w dniu 18 marca 2019 roku skarżąca złożyła listownie, za pośrednictwem publicznego operatora pocztowego, na adres podmiotu zobowiązanego (data wpływu do organu: 27 marca 2019 r.) wniosek o udostępnienie następującej informacji o środowisku: 1) dlaczego w dniu 19 lutego 2019 roku podczas przeprowadzania akcji z udziałem inspektorów WIOŚ K., urzędników Urzędu Miasta, prokuratora Prokuratury Rejonowej w Z., funkcjonariuszy Komendy Miejskiej Policji w Z., biegłego sądowego, Jednostki Ratownictwa Chemicznego Straży Pożarnej na terenie firmy "A." w Z., będącym składowiskiem odpadów w postaci płynnych substancji, nie ewakuowano osób z pobliskich domów i na jakiej podstawie stwierdzono, że substancje te są nieszkodliwe dla zdrowia i życia mieszkańców; 2) czy ww. składowisko jest legalne i jakie dokumenty zezwalają na prowadzenie działalności związanej z gromadzeniem i utylizacją odpadów niebezpiecznych. Termin do udostępnienia przedmiotowych informacji o środowisku upłynął. Pomimo upływu terminu podmiot zobowiązany, do którego skierowano wniosek, nie udzielił jakiejkolwiek odpowiedzi. W odpowiedzi na skargę Prezydent Miasta Z nie zgodził się z twierdzeniami skarżącej. Wniósł o jej odrzucenie, względnie umorzenie postępowania albo oddalenie skargi. W uzasadnieniu podano m. in., że skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. W niniejszej sprawie Skarżąca nie wniosła ponaglenia, dlatego konieczne jest odrzucenie skargi. W początkowej ocenie organu pismo z dnia 18 marca 2019 r. nie stanowiło wniosku o udostępnienie informacji o środowisku. W piśmie tym nie powoływano się na przepisy ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko. Z uwagi na złożoną przez Skarżącą skargę na bezczynność organ stwierdził, że pismo Skarżącej z dnia 18 marca 2019 r., w części dotyczącej wglądu do wyników badań oraz dokumentów na prowadzenie działalności związanej z gromadzeniem i utylizacją odpadów niebezpiecznych, stanowi wniosek o udostępnienie informacji o środowisku. Wobec powyższego Prezydent Miasta Z. udzielił informacji o środowisku i jego ochronie w piśmie z dnia 12 sierpnia 2018 r., wystosowanym do Skarżącej. W związku z wnioskiem dotyczącym "wglądu do wyników badań próbek gleby a także mauzerów oraz beczek pobranych w dniu [...] z terenu posesji przy ul. [...] w Z.", w oparciu o przepisy art. 16 ust. 1 pkt 2, art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, organ decyzją z dnia [...] r. odmówił udostępnienia informacji o środowisku i jego ochronie, we wnioskowanym zakresie. Z uwagi na powyższe postępowanie sądowoadministracyjne jest bezprzedmiotowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2018 r., poz. 2107) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 – dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Obejmuje ona między innymi orzekanie w sprawach skarg na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a (art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.). W świetle art. 14 ust. 1 u.i.o.ś. władze publiczne udostępniają informację o środowisku i jego ochronie bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu miesiąca od dnia otrzymania wniosku. Według ust. 2 termin, o którym mowa w ust. 1, może zostać przedłużony do 2 miesięcy ze względu na stopień skomplikowania sprawy. W tym przypadku przepisy art. 35 § 5 i art. 36 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm. – dalej k.p.a.) stosuje się odpowiednio. Dokumenty, o których dane są zamieszczane w publicznie dostępnych wykazach, o których mowa w art. 21 ust. 1, udostępnia się niezwłocznie, jednak nie później niż w terminie 3 dni od dnia złożenia wniosku (ust. 3). W świetle ust. 4 tego przepisu informacje, o których mowa w art. 12 ust. 2 pkt 2, udostępnia się w dniu złożenia wniosku. W przypadku odmowy udostępnienia informacji, przepisy ust. 1 i 2 stosuje się odpowiednio (ust. 5). Z kolei w świetle art. 15 ust. 1 – 3 u.i.o.ś. udostępnianie informacji o środowisku i jego ochronie następuje w sposób i w formie określonych we wniosku, chyba że środki techniczne, którymi dysponują władze publiczne, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku. Jeżeli informacja o środowisku i jego ochronie nie może być udostępniona w sposób lub w formie określonych we wniosku, władze publiczne powiadamiają pisemnie podmiot żądający informacji w terminie 14 dni od dnia otrzymania wniosku o przyczynach braku możliwości udostępnienia informacji zgodnie z wnioskiem i wskazują, w jaki sposób lub w jakiej formie informacja może być udostępniona. Jeżeli w terminie 14 dni od dnia otrzymania powiadomienia, o którym mowa w ust. 2, podmiot żądający informacji nie poinformuje o wyborze sposobu lub formy udostępnienia spośród wskazanych w powiadomieniu, władze publiczne wydają decyzję o odmowie udostępnienia informacji. W orzecznictwie NSA przyjęto, że podmiot skarżący bezczynność w ww. sprawach ma prawo złożyć ponaglenie (poprzednio zażalenie) z art. 37 k.p.a., które jednak nie jest warunkiem koniecznym skargi na bezczynność organu w sprawie z zakresu udostępnienia informacji o środowisku i jego ochronie. Złożenie takiego ponaglenia na tej podstawie prawnej należałoby rozpatrywać jedynie w kategorii uprawnienia, co nie rodziłoby żadnych skutków prawnych dla wniesionej skargi na bezczynność (postanowienie NSA z 29 czerwca 2016 r., sygn. II OSK 1391/16). Nie budzi wątpliwości, że w postępowaniu przekroczono wymagane terminy, o czym świadczy nawet odpowiedź na skargę. Organ początkowo uznawał, że pismo skarżącej z dnia 18 marca 2019 r. nie stanowiło wniosku o udostępnienie informacji o środowisku. Organ twierdził, że w piśmie tym nie powoływano się na przepisy ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie. W przeważającej części stanowiło bowiem wyrażenie odczuć i obaw mieszkańców wynikających z sytuacji faktycznej. Dopiero z uwagi na złożoną skargę na bezczynność organ stwierdził, że pismo z dnia 18 marca 2019 r. zawiera jednak wniosek o udostępnienie informacji o środowisku. Wobec powyższego Prezydent Miasta Z. wystosował do Skarżącej pismo informujące z dnia 12 sierpnia 2018 r. Wydał również decyzję z dnia [...] r., gdzie w pewnym zakresie odmówił udostępnienia wskazanych tam informacji. Stanowisko organu nie było więc konsekwentne, ostatecznie jednak uznał, że należało wdrożyć tryb z ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku, uczynił to jednak z przekroczeniem ww. terminów. Nie było to jednak przekroczenie, które należy zakwalifikować, jako rażące. Nie był to bowiem czas bardzo odległy, pomiędzy wnioskiem a załatwieniem sprawy. Kwestie merytoryczne, dotyczące treści i sposobu rozpoznania wniosku w decyzji i ww. piśmie organu administracji publicznej, pozostają poza zakresem niniejszej sprawy. Z uwagi na wydanie odpowiedniego aktu po wniesieniu skargi zobowiązanie organu do załatwienia wniosku stało się bezprzedmiotowe, zatem postępowanie w tym zakresie należało umorzyć. W przedmiocie zwrotu kosztów postępowania, obejmujących wpis od skargi (100 zł), Sąd rozstrzygał w oparciu o art. 200 p.p.s.a. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym nastąpiło zgodnie z art. 119 pkt 4 i art. 120 p.p.s.a. Powołane wyżej orzecznictwo sądowo-administracyjne dostępne jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, pod adresem internetowym http://orzeczenia.nsa.gov.pl.