II SAB/Gl 9/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Włodzimierz Kubik, Sędzia WSA Andrzej Matan, Protokolant referent - stażysta Aleksandra Gumuła, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 czerwca 2011 r. sprawy ze skargi J. P., M. P., U. B. i Z. P. na bezczynność Prezydenta Miasta Z. w przedmiocie niewydania decyzji w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości 1. zobowiązuje Prezydenta Miasta Z. do wydania w terminie jednego miesiąca od dnia zwrotu akt sprawy aktu rozstrzygającego wniosek z daty [...] r. – w zakresie działki nr "A", 2. stwierdza, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, 3. zasądza od Prezydenta Miasta Z. na rzecz skarżących solidarnie kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Wnioskiem z dnia 7 lutego 2001 r. W. P. i M. P. wystąpili do Prezydenta Miasta R. o zwrot części nieruchomości, wywłaszczonej pod budowę domków jednorodzinnych decyzją Naczelnika Gminy P. w [...] r. Następnie działając na wniosek Prezydenta Miasta R. z dnia 21 kwietnia 2010 r. Wojewoda [...] na podstawie art. 26 § 2 kpa postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] wyznaczył Prezydenta Miasta Z. wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej do rozpatrzenia sprawy o zwrot nieruchomości położonej w R. przy ul. [...] obręb R. k.m. [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0,0008 ha, zapisanej w księdze wieczystej Sądu Rejonowego w R. KW nr [...] jako własność Gminy R. Prezydent Miasta Z. pismem z dnia 6 sierpnia 2010 r. nr [...] powiadomił o wszczęciu postępowania w sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, oznaczonej jako działka nr [...], zobowiązując J. P., M. P., U. B. i Z. P. do uzupełnienia wniosku w terminie 14 dni poprzez dostarczenie prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po pierwotnym właścicielu nieruchomości – W. P. Wezwanie to doręczono wnioskodawcom w dniu 13 sierpnia 2010 r. W dniu 19 sierpnia 2010 r. J. P. przesłał faksem postanowienie Sądu Rejonowego w R. z dnia [...] r. sygn. akt [...] o stwierdzeniu nabycia spadku po W. P. Z kolei Prezydent Miasta Z. pismem z daty 9 września 2010 r. wezwał Prezydenta Miasta R. o uzupełnienie akt postępowania o dokumenty archiwalne związane z nabyciem przez Skarb Państwa działki nr [...] i przedłożenie ewentualnych decyzji o podziale tej działki. W odpowiedzi Prezydent Miasta R. pismem z dnia 27 października 2010 r., które wpłynęło do Urzędu Miasta Z. w dniu 2 listopada 2010 r. uzupełnił akta administracyjne, wyjaśniając że przedmiotem nabycia na mocy umowy notarialnej z dnia [...] r. Rep. [...] była działka nr [...] o pow. 0,6886 ha, która następnie uległa scaleniu, a później wielokrotnym podziałom w związku z obrotem prawnym, w konsekwencji których przedmiotowa działka nr [...] stanowi własność Gminy R. jako droga publiczna. Z kolei J. P. pismem z dnia 12 października 2010 r. wniósł bezpośrednio do Wojewody [...] zażalenie na niezałatwienie sprawy zwrotu nieruchomości zgodnie z wnioskiem z dnia 7 lutego 2001 r. Rozpatrując zażalenie Wojewoda [...] pismem z dnia 9 listopada 2010 r., które wpłynęło do organu I instancji w dniu 15 listopada 2010 r. wezwał Prezydenta Miasta Z. do przedłożenia całości akt sprawy i ustosunkowania się do zażalenia. Pismem z dnia 19 listopada 2010 r. Prezydent Miasta Z. udzielił wyjaśnień co do biegu sprawy i przesłał żądane akta sprawy, informując strony, że do czasu rozpoznania zażalenia sprawa nie podlega rozpoznaniu. Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] uznał zażalenie za nieuzasadnione, zwracając nadesłane akta sprawy w dniu 28 lutego 2011 r. (k. 37 akt adm.). Natomiast J. P., M. P., U. B. i Z. P. pismem z daty 25 stycznia 2011 r., które wpłynęło do organu w dniu 28 stycznia 2011 r. wnieśli skargę na bezczynność Prezydenta Miasta Z. domagając się wyznaczenia temu organowi terminu załatwienia wniosku w przedmiocie zwrotu działki nr [...] i zasądzenia kosztów postępowania. Skarżący zarzucili naruszenie art. 35 kpa, 8, 9 i 36 kpa oraz art. 7 Konstytucji i po zrelacjonowaniu przebiegu postępowania podnieśli, że Prezydent Miasta Z. pismem z dnia 19 listopada 2010 r. przekazał akta sprawy do Wojewody [...] w celu rozpoznania zażalenia, stwierdzając że sprawa przez ten czas nie podlega rozpoznaniu. W odpowiedzi na skargę Prezydent Miasta Z. wyjaśnił, że nie ponosi odpowiedzialności za bieg sprawy przed wyznaczeniem go do jej rozpoznania i powołał się na skomplikowany stan faktyczny sprawy. W toku rozprawy sądowej pełnomocnik organu podał, że w niniejszej sprawie nie została wydana decyzja, bowiem obecnie w urzędzie prowadzone jest około 15 postępowań o zwrot nieruchomości, stąd sprawa ta zostanie załatwiona do końca lipca 2011 r. po przeprowadzeniu rozprawy administracyjnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona, zaś bezczynność Prezydenta Miasta Z. jest wynikiem rażącego naruszenia prawa, a mianowicie znacznego przekroczenia terminów załatwienia sprawy wyznaczonych w art. 35 § 3 kpa i to bez dopełnienia powinności organu wskazania nowego terminu załatwienia sprawy (art. 36 kpa). Faktem jest, że sprawa o zwrot nieruchomości (działki nr [...]) jest skomplikowana z uwagi na fakt, że chodzi jedynie o część wywłaszczonej nieruchomości, która uległa następnie scaleniu z innymi działkami i szeregu podziałom, co przedstawiono w piśmie Prezydenta Miasta R. z dnia 27 października 2010 r. Niewątpliwie też terminy załatwienia sprawy z art. 35 § 3 kpa, a mianowicie nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania dotyczą Prezydenta Miasta Z. dopiero po wyznaczeniu go do załatwienia sprawy przywołanym wyżej postanowieniem Wojewody [...]. Jednak nie budzi wątpliwości, że od dnia 6 sierpnia 2010 r. organ, którego bezczynność zaskarżono, zobligowany był do prowadzenia postępowania wyjaśniającego. Z przedstawionych akt sprawy wynika zaś, że w toku tego postępowania organ ten prawidłowo zażądał uzupełnienia wniosku o postanowienie w sprawie stwierdzenia nabycia spadku po W. P. oraz zwrócił się do Prezydenta Miasta R. o przedstawienie dokumentacji związanej z wywłaszczeniem nieruchomości i jej obecnym stanem prawnym. Jednakże żądana dokumentacja wpłynęła do Urzędu Miasta Z. w dniu 2 listopada 2010 r. i od tej daty organ administracji nie podjął żadnej czynności procesowej, zmierzającej do załatwienia wniosku, błędnie przyjmując, że nie jest zobowiązany do prowadzenia postępowania w sytuacji, gdy w dniu 19 listopada 2010 r. przekazał akta Wojewodzie [...] na wezwanie tego organu w związku z zażaleniem skarżących w trybie art. 37 kpa. Zażalenie to okazało się też bezskuteczne, bowiem organ administracji nie załatwił sprawy do dnia rozprawy sądowej. Oznacza to, że do dnia wniesienia skargi w niniejszej sprawie, co nastąpiło 28 stycznia 2011 r., upłynął okres ponad 6 miesięcy, przy czym organ żadnych czynności nie podejmował od ponad 2 miesięcy, co z kolei należy kwalifikować jako rażące naruszenie art. 35 § 3 kpa. Błędnie bowiem organ administracji uznał, że nie jest zobligowany do prowadzenia postępowania po przekazaniu akt sprawy najpierw Wojewodzie [...], a następnie sądowi administracyjnemu po wniesieniu skargi na bezczynność. Taki stan rzeczy nie usprawiedliwia bowiem bezczynności organu w świetle art. 35 § 5 kpa. Zgodnie z tą regulacją, do terminów załatwienia sprawy nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu. Tymczasem organ administracji miał możliwość prowadzenia postępowania wyjaśniającego po sporządzeniu odpisów akt sprawy, liczącej 32 karty. Zresztą, jak wyjaśnił pełnomocnik organu w toku rozprawy sądowej, w ramach postępowania wyjaśniającego pozostała do przeprowadzenia rozprawa administracyjna. Skorzystanie przez stronę z ochrony prawnej w celu zwalczania bezczynności lub przewlekłości postępowania, nie może bowiem zwalniać organu z podejmowania jakichkolwiek czynności. Dla oceny rangi naruszenia prawa (art. 35 § 3 kpa), nie ma też znaczenia kwestia, czy przed tym organem prowadzone jest około 15 spraw o zwrot nieruchomości. Organ administracji nie wykazał bowiem, że z przyczyn obiektywnych (np. braki etatowe lub choroba urzędników), liczba spraw przekracza możliwości ich załatwienia. W praktyce, niniejsza sprawa nie została załatwiona w ciągu 10 miesięcy, przy czym od ponad 6 miesięcy nie są podejmowane żadne czynności (do daty wyrokowania). Taki stan rzeczy musiał skutkować uwzględnieniem skargi na bezczynność organu poprzez zobowiązanie go do załatwienia wniosku z dnia 7 lutego 2001 r. – w zakresie działki nr [...]. Zgodnie z art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 3 grudnia 2010 r. (Dz. U. z 2011 r. Nr 6, poz. 18), wyznaczono w tym celu miesięczny termin, który liczony jest od dnia zwrotu akt sprawy (art. 286 § 2 cyt. ustawy). Jednocześnie z mocy art. 149 zd. 2 tej ustawy (w brzmieniu obowiązującym od dnia 17 maja 2011 r. na mocy ustawy zmieniającej z dnia 20 stycznia 2011 r. – Dz. U. Nr 34, poz. 173), Sąd stwierdził, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 35 § 3 kpa) z uwagi na znaczny okres niepodejmowania żadnych czynności w sprawie. Wobec uwzględnienia skargi należało zasądzić na rzecz skarżących na ich wniosek zwrot poniesionych kosztów w postaci wpisu sądowego w kwocie 100 zł (art. 200, art. 205 § 1 i art. 209 cyt. ustawy). SW