II SAB/Gl 9/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski,, Sędzia NSA Łucja Franiczek, Protokolant sekretarz sądowy Joanna Drożdżał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 czerwca 2015 r. sprawy ze skargi S. C. na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w J. w przedmiocie niezałatwienia sprawy dotyczącej obiektu budowlanego 1. zobowiązuje Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w J. do wydania w terminie 1 miesiąca aktu rozstrzygającego sprawę legalności budynku gospodarczego – stodoły na nieruchomości przy ulicy [...] w J.; 2. stwierdza, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. wymierza Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego w J. grzywnę w kwocie 300 (trzysta) złotych; 4. zasądza od Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w J. na rzecz skarżącego kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. W skardze z dnia 3 marca 2015 r. do sądu administracyjnego na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej PINB) w J. S. C. zarzucił temu organowi rażące naruszenie art. 35 § 3 kpa w zw. z art. 36 kpa poprzez niewydanie ostatecznego rozstrzygnięcia oraz niezawiadomienie go jako strony o przyczynie tej zwłoki w załatwieniu sprawy dotyczącej jego budynku gospodarczego – stodoły położonego na terenie nieruchomości przy ul. [...] w J. Jednocześnie powołując się na treść art. 149 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej ustawą p.p.s.a.) wniósł o wymierzenie PINB grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 tej ustawy. Wniósł również o zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania. Skarga została poprzedzona wniesieniem dnia [...]r. na PINB w J. zażalenia na podstawie art. 37 § 1 kpa. W odpowiedzi na skargę PINB w J. stwierdził, że przedstawione w niej zarzuty nie znajdują potwierdzenia w aktach sprawy i w konsekwencji uznał ją za bezprzedmiotową. Stwierdził, że postępowanie w sprawie zostało wszczęte w związku z pismem Z. K. z dnia [...]r. w którym domagała się ona sprawdzenia legalności i zgodności z przepisami budynku mieszkalnego, budynku gospodarczego – stodoły oraz utwardzenia przejazdu na działce nr "1" obr. [...]. Podczas przeprowadzonej w dniu [...]r. kontroli potwierdzono brak pozwolenia na budowę dla budynku gospodarczego – stodoły. W sprawie tego budynku w celu doprowadzenia go do stanu zgodnego z prawem postanowieniem z dnia [...]r. nałożony został na S. C. obowiązek sporządzenia i dostarczenia oceny jego stanu technicznego oraz utwardzenia terenu. Nałożony obowiązek został wykonany i w wyznaczonym terminie zobowiązany złożył wymaganą ocenę, która jednak nie spełnia zdaniem organu wymogów i nie odpowiada na wątpliwości jakie powinna rozwiać. Brak jest mianowicie planu zagospodarowania, który potwierdzi zachowanie odległości od granic działki zgodnie z obowiązującymi przepisami, brak daty powstania obiektu – dokumenty przedłożone są niespójne, na jednym dokumencie z [...] r. jest budynek a na mapie z [...] r. nie ma – rodzi to wątpliwość, czy nie został rozebrany i ponownie wybudowany w latach późniejszych. Ocena materiałów budowlanych i ich stan zużycia powinna dać wyjaśnienie jak stary jest budynek, czyli kiedy powstał i w konsekwencji jakie przepisy należy do niego zastosować. Z uwagi na te braki w przedłożonej dokumentacji wezwano właściciela nieruchomości pismem z dnia [...]r. do uzupełnienia oceny. S. C. wezwania tego nie zrealizował odpowiadając pismem z dnia [...]r. Organ ponownie wezwał go do uzupełnienia oceny pismem z dnia [...]r., na które odpowiedział on jedynie pismem z dnia [...]r. Podobnie zareagował na kolejne wezwanie pismami z dnia [...]r. i z dnia [...]r. W konsekwencji postanowieniem z dnia [...]r. nałożono na stronę obowiązek usunięcia sformułowanych w tym orzeczeniu braków i nieścisłości. Ponieważ zobowiązany w dalszym ciągu nie podjął żadnych działań w celu usunięcia braków organ pismem z dnia [...]r. ponownie wezwał go do wykonania nałożonego obowiązku, zaś pismem z dnia [...]r. poinformował go o konsekwencjach prawnych odmowy wykonania nałożonego obowiązku. Następnie zgodnie z art. 56 ust. 3 Prawa budowlanego z 1974 r. "wystosowano zapytanie ofertowe" celem usunięcia braków na koszt S. C.. Termin składania ofert upływa w dniu [...]r. W konsekwencji PINB w J. stwierdził, że to w następstwie zachowania się skarżącego przedłuża się rozpoznanie sprawy i dlatego za bezzasadne należy uznać jego zarzuty sformułowane w skardze na bezczynność. W piśmie z dnia [...]r. skarżący dla wykazania zasadności wniesionej skargi na bezczynność powołał się dodatkowo na dołączone do tego pisma postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...]r., którym organ ten uwzględnił wniesione w niniejszej sprawie jego zażalenie na bezczynność PINB w J. i wyznaczył organowi pierwszej instancji dodatkowy termin załatwienia sprawy do [...]r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Jak wynika z notatki urzędowej z dnia [...]r. (karta 23 akt sądowych) w dacie jej sporządzenia objęta skargą na bezczynność sprawa nie została zakończona, co wobec wcześniejszego wniesienia zażalenia na podstawie art. 37 § 1 kpa oznacza spełnienie formalnych przesłanek wniesienia skargi (m. in. z art. 52 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Rozpoznając skargę co do meritum Sąd uznał ją za zasadną. Bezczynność PINB w J. w przedmiotowej sprawie jest przy tym w świetle treści art. 35 i art. 36 kpa i przedstawionych Sądowi akt sprawy oczywista oraz nosi cechy rażącego naruszenia tych przepisów w rozumieniu art. 149 § 1 ustawy p.p.s.a. Jak wynika bowiem zarówno z treści odpowiedzi na skargę jak i z postanowienia SKO w K. z dnia [...]r. (karta 13 i 14 akt sądowych) sprawa toczy się już od [...]r. i w tym czasie nie zapadło w niej żadne merytoryczne orzeczenie. Nie wynika też z akt aby w tym czasie skarżony organ poinformował skarżącego o przyczynach zwłoki w załatwieniu sprawy zgodnie z treścią art. 36 kpa. Należy przy tym stwierdzić, że jakkolwiek sprawę można uznać głównie z przyczyn dowodowych za trudną, to niemniej należy ona do typowych spraw rozpoznawanych przez organy nadzoru budowlanego i trudno wskazać racjonalne przesłanki dlaczego nie mogła być rozstrzygnięta przez tak długi czas. Dokonując tak krytycznej oceny postępowania skarżonego organu Sąd miał przy tym także na uwadze błędną interpretację przez PINB w J. mających zastosowanie w sprawie przepisów prawa, mającą też bezpośredni wpływ na zwłokę w rozpoznaniu sprawy, co uzasadnia zwrócenie na tę kwestię uwagi już w sprawie ze skargi na bezczynność, w której co do zasady sądy administracyjne takich kwestii nie badają. Skoro w świetle ustaleń skarżonego organu mamy do czynienia w sprawie z samowolą budowlaną popełnioną (zakończoną) przed [...]r., to zgodnie z treścią art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2013 r., poz. 1409 ze zm., zwanej dalej Prawem budowlanym z 1994 r.) do obiektów zrealizowanych w następstwie takiej samowoli nie stosuje się jedynie art. 48 tej ustawy. W sprawie takiej mają zatem zastosowanie pozostałe przepisy Prawa budowlanego z 1994 r., wynika to wyraźnie z art. 103 ust. 1 tej ustawy. Wyklucza to zastosowanie w takiej sprawie unormowań z art. 56 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229 ze zm.), na którym to przepisie PINB w J. oparł swoje wydane w przedmiotowej sprawie postanowienia dowodowe. Podstawą ich wydania mogły być ewentualnie (kwestia czy zachodziła taka potrzeba pozostaje poza przedmiotem skargi na bezczynność) przepisy art. 81c Prawa budowlanego z 1994 r. Postanowienie o jakim mowa w ustępie 4 tego artykułu musi być przy tym poprzedzone postanowieniem z art. 81 c ust. 2, na które przysługuje zażalenie, dające inwestorowi możliwość kwestionowania nałożonych na niego przez organ nadzoru budowlanego w postępowaniu legalizacyjnym obowiązków i w konsekwencji weryfikacji kierunku i podstaw postępowania tego organu, czego skarżący został pozbawiony. Należy też zwrócić PINB w J. uwagę, że odesłanie w art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r. do przepisów dotychczasowych (zastępujących unormowania z art. 48 tej ustawy) oznacza, że w takim przypadku sprawa powinna być rozpoznana przy uwzględnieniu treści art. 37-40 Prawa budowlanego z 1974 r., a więc w zasadniczo innym zakresie niż to wynika z obecnie obowiązującej ustawy – Prawo budowlane. Stwierdzenie oczywistej i długotrwałej bezczynności skarżonego organu, noszącej cechy rażącego naruszenia prawa skutkowało uwzględnieniem wniosku skarżącego o wymierzeniu PINB w J. grzywny na podstawie art. 149 § 2 w zw. z art. 154 § 6. Jej wysokość w kwocie 300 zł powinna przy tym spełnić cele zawartego w tym przepisie unormowania. Wobec stwierdzonej bezczynności Sąd był też zobowiązany zgodnie z treścią art. 149 § 1 tego przepisu wyznaczyć organowi orzekającemu termin do wydania aktu w objętej postępowaniem sprawie. Wyznaczony termin 1-go miesiąca liczy się przy tym zgodnie z treścią art. 286 § 2 ustawy p.p.s.a. od dnia doręczenia akt organowi. O kosztach postępowania sądowego obejmujących wpis od skargi w kwocie 100 zł orzeczono stosownie do jego wyniku na podstawie art. 200, art. 205 § 1, art. 209 i art. 211 ustawy p.p.s.a.