II SAB/Gl 93/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski (spr.), Sędzia WSA Renata Siudyka, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 6 grudnia 2019 r. sprawy ze skargi M.N. na bezczynność Wojewody Śląskiego w przedmiocie ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego oddala skargę. Pismem z dnia 27 sierpnia 2019 r. M. N. złożyła do tutejszego Sądu skargę na bezczynność Wojewody Śląskiego w sprawie przyznania świadczenia wychowawczego oraz ustalenia zasiłku rodzinnego Wnioskiem z dnia 24 sierpnia 2017 roku obecnie skarżąca zwróciła się do MOPS w Z. o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na okres świadczeniowy 2017/2018 m.in. na dziecko P. N. Jako, że ojciec dziecka przebywa poza granicami Rzeczpospolitej Polskiej, sprawa została przekazana do rozpatrzenia Wojewodzie Śląskiemu. Pismem z dnia 11 grudnia 2017 r. poinformowano stronę, że sprawa zostanie załatwiona do 30 kwietnia 2018 r. Postanowieniem z dnia [...] r. Wojewoda zawiesił postępowanie do czasu rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez [...] instytucję. Postępowanie to zostało podjęte [...] r. Pismem z tego samego dnia wezwano skarżącą do uzupełnienia wniosku o "decyzję właściwej instytucji zagranicznej dotyczącej ustalenia uprawnienia do świadczeń na dziecko P. N.". Na skutek ponaglenia skarżącej Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach postanowieniem z dnia [...] r. stwierdziło, że Wojewoda Śląski jest w sprawie bezczynny a postępowanie jest prowadzone w sposób przewlekły (z rażącym naruszeniem prawa). Wyznaczyło również termin załatwienia sprawy do dnia 24 kwietnia 2019 r. Pismem z dnia 24 kwietnia 2019 r. Wojewoda Śląski powiadomił stronę o pozostawieniu jej wniosku bez rozpatrzenia. Przyczyną było niewywiązanie się z obowiązku dostarczenia wymaganych prawem dokumentów. Skarżąca stoi na stanowisku, że organ nie zrealizował ciążących na nim obowiązków jakim jest koordynacja systemów wsparcia. To do organu należał obowiązek uzyskania informacji z instytucji zagranicznej, natomiast w przedmiotowej sprawie organ przerzucił swój obowiązek na nią. Po blisko dwóch latach organ zwrócił się do niej o informacje, które powinien dawno ustalić. Odpowiadając na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie. Podniósł, że od października do grudnia 2017 r. do Regionalnego Ośrodka Polityki Społecznej w K. wpłynęły z Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. wnioski obecnie skarżącej w związku z zamieszkiwaniem ojca dziecka P. N. - P. K. na terenie [...]. Do tego dziecka znajdowały zastosowanie przepisy rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego Na podstawie art. 68 ust. 1a i b Rozporządzenia (WE) Nr 883/2004 ustalono, że [...] w okresie od 1 grudnia 2017 r. była państwem pierwszeństwa do wypłaty świadczeń rodzinnych na dziecko. Natomiast w okresie od 1 października 2017 roku do 30 listopada 2017 r. państwem pierwszeństwa do realizacji świadczeń na dziecko była Polska. Wobec powyższego decyzjami nr [...] z dnia [...] r., nr [...] i z dnia [...] r. przyznano skarżącej prawo do wnioskowanego świadczenia wychowawczego na okres od 1 października 2017 r. do 30 listopada 2017 r. (oraz zasiłku rodzinnego na okres od 1 listopada 2017 r. do 30 listopada.2017 r. Postępowanie w sprawie o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami w części dotyczącej okresu do 1 grudnia 2017 r. do 31 października 2018 r. oraz do świadczenia wychowawczego w części dotyczącej okresu od 1 grudnia 2017 r. do 30 września 2018 r. zostały zawieszone postanowieniami wydanymi z upoważnienia Wojewody Śląskiego nr [...] oraz [...]. Śląski Urząd Wojewódzki w Katowicach przekazał przedmiotowe wnioski skarżącej do [...] w celu rozpatrzenia uprawnień do świadczeń rodzinnych z tytułu pierwszeństwa. Organ podkreślił, że zgodnie z art. 3 ust. 2 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 987/2009 dotyczącego wykonywania rozporządzenia (WE) nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego osoby, do których ma zastosowanie Rozporządzenie 883/2004, zobowiązane są do przekazania instytucji właściwej informacji, dokumentów lub dowodów potwierdzających, niezbędnych do ustalenia lub utrzymania ich praw i obowiązków oraz do określenia mającego zastosowanie ustawodawstwa oraz wynikających z niego obowiązków tych osób. Ponadto instytucja rozpatruje wniosek na podstawie szczegółowych informacji dostarczonych przez wnioskodawcę i bierze pod uwagę całościową, faktyczną i prawną sytuacje rodziny wnioskodawcy. Z pisma przekazanego przez instytucję zagraniczną wynika, iż skarżąca nie uzupełniła wszystkich brakujących dokumentów niezbędnych do rozpatrzenia wniosku na terenie [...]. Zatem wnioski złożone na terenie Polski pozostawia się bez rozpatrzenia, gdyż uniemożliwienie wydania decyzji w tej sprawie przez właściwą instytucję zagraniczną, uniemożliwia ustalanie uprawnień do wnioskowanych świadczeń przez instytucją polską. Zgodnie z art. 60 ust. 2 ww. rozporządzenia 987/2009 instytucja, rozpatruje wniosek na podstawie szczegółowych informacji dostarczonych przez wnioskodawcę i bierze pod uwagę całościową, faktyczną i prawną sytuację rodziny wnioskodawcy (...) powiadamia ponadto instytucję drugiego państwa członkowskiego o swojej decyzji w sprawie wniosku oraz o kwocie wypłaconych świadczeń rodzinnych. W dniu 4 grudnia 2017 roku instytucja właściwa do świadczeń rodzinnych na terenie [...] wezwała skarżącą do złożenia dodatkowych wyjaśnień w związku z otrzymanymi wnioskami. Nie odpowiedziała ona jednak na wezwanie ww. instytucji, tym samym uniemożliwiła w/w instytucji ustalenie właściwości na terenie [...] w zakresie wypłaty świadczeń rodzinnych na dziecko. Przepisy unijne jasno określają obowiązki spoczywające na wnioskodawcy. Wobec powyższego, w przypadku przekazania wniosku z tytułu pierwszeństwa do instytucji zagranicznej, przed ustaleniem ewentualnego prawa do dodatku dyferencyjnego na terenie Polski wymagane będzie przedstawienie decyzji stwierdzającej uprawnienia, bądź brak uprawnień do wnioskowanego świadczenia na terenie kraju pierwszeństwa. W sytuacji, gdy strona nie podejmie współpracy z instytucją zagraniczną i nie dostarczy na jej wezwanie niezbędnych dokumentów i informacji, w związku z czym przekazany wniosek zostanie pozostawiony bez rozpatrzenia, nie będzie ona mogła uzyskać prawa do świadczenia, o które się ubiega na terenie Polski. Zatem złożony przez nią wniosek został pozostawiony bez rozpoznania. Zarządzeniem z dnia 30 września 2019 r. Przewodniczący wydziału zarządził rozdzielenie skargi na: - skargę na bezczynność Wojewody z przedmiocie ustalenia prawa do zasiłku rodzinnego, - skargę na bezczynność Wojewody z przedmiocie ustalenia prawa doświadczenia wychowawczego. WSA w Gliwicach zważył co następuje. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2107) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Z brzmienia zaś art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., zwanej dalej "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a. Uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania sąd zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1 p.p.s.a.). Ponadto - w myśl art. 149 § 2 p.p.s.a. - sąd, w przypadku, o którym mowa w art. 149 § 1 p.p.s.a., może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd ją oddala (art. 151 p.p.s.a.). Zauważyć również należy, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Przedmiotem rozstrzygania jest skarga złożonej na bezczynność Wojewody Śląskiego w sprawie przyznania świadczenia wychowawczego. W związku z tym, że ojciec dziecka przebywa poza granicami Polski do jej rozstrzygnięcia zastosowanie znajdują zastosowanie przepisy rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz. U. L nr 166 z dnia 30 kwietnia 2004 ze zm.). Organ ustalił, że we wnioskowanym okresie krajem pierwszeństwa były zarówno Polska, jak i [...]. W tym pierwszym przypadku świadczenie zostało udzielone decyzją Wojewody Śląskiego z dnia [...] r. Okoliczność powyższa jest bezsporna. Konieczne jest jednak ustalenie, czy w okresie, gdy krajem pierwszeństwa była [...] Wojewoda Śląski mógł podjąć rozstrzygnięcie w przedmiocie udzielenia świadczenia. Wtedy tylko można mu postawić zarzut bezczynności. Rację ma organ, że zgodnie z art. 3 ust. 2 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 987/2009 dotyczącego wykonywania rozporządzenia (WE) nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz. U. L nr 284 z dnia 30 października 2009 r. ze zm.) osoby, do których ma zastosowanie Rozporządzenie 883/2004, zobowiązane są do przekazania instytucji właściwej informacji, dokumentów lub dowodów potwierdzających, niezbędnych do ustalenia lub utrzymania ich praw i obowiązków oraz do określenia mającego zastosowanie ustawodawstwa oraz wynikających z niego obowiązków tych osób. Zgodnie zaś z art. 60 ust. 2 rozporządzenia 987/2009 instytucja, rozpatruje wniosek na podstawie szczegółowych informacji dostarczonych przez wnioskodawcę i bierze pod uwagę całościową, faktyczną i prawną sytuację rodziny wnioskodawcy (...) powiadamia ponadto instytucję drugiego państwa członkowskiego o swojej decyzji w sprawie wniosku oraz o kwocie wypłaconych świadczeń rodzinnych. Jak wynika z pisma przekazanego przez instytucję [...] skarżąca nie uzupełniła wszystkich brakujących dokumentów niezbędnych do rozpatrzenia wniosku na terenie [...]. Nie zareagowała również na wezwanie do złożenia dodatkowych wyjaśnień. Nie mogło zostać tam zatem wydane rozstrzygnięcie w sprawie. Przy czym problemem nie była tu działalność organów obu krajów, ale bierność wnioskodawczyni. W konsekwencji Wojewoda Śląski nie miał możliwości dokonać ustaleń w przedmiocie ewentualnego dodatku dyferencyjnego na terenie Polski. Zarzut jego bezczynności nie zasługuje zatem na uwzględnienie. W sprawie nie mogło dojść do umorzenia postępowania, czy też odmowy przyznania świadczenia. Prawidłowo zatem Wojewoda Śląski pozostawił wniosek bez rozpatrzenia. Nie zamyka on możliwości uzyskania świadczenia przez skarżącą. Warunkiem jest jednak spełnienie jej obowiązków wynikających z przepisów rozporządzenia 987/2009. W takim stanie rzeczy, w oparciu o art. art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.