II SO/Gl 13/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Broda po rozpoznaniu w dniu 27 lutego 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu R. L. od postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia 3 lutego 2017 r. sygn. akt II SO/Gl 13/16 w sprawie z wniosku R. L. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego albo adwokata dotyczącym decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uprawnień do kierowania pojazdami postanawia: utrzymać zaskarżone postanowienie w mocy. Wnioskiem z dnia 21 grudnia 2016 r. R. L. zwrócił się ponownie o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata lub radcy prawnego z urzędu. W uzasadnieniu wskazał, że nie posiada środków finansowych na ustanowienie fachowego pełnomocnika z wyboru celem reprezentacji go w niniejszym postępowaniu. Zgodnie z oświadczeniem wnioskodawcy nie posiada on żadnego majątku, a jego jedynym źródłem utrzymania się – w dacie składania wniosku - było wynagrodzenie za pracy w wysokości 1350 zł. Wnioskodawca wyjaśnił, że posiada zadłużenie komornicze i przedstawił orientacyjną listę ponoszonych miesięczne wydatków w postaci: wyżywienia (900 zł), odzieży (100 zł), leków (150 zł), telefonu (50 zł), noclegów i środki czystości (200 zł). Zaznaczył, że nie posiada mieszkania, a nocuje w tanich motelach lub w samochodzie pracodawcy. Pismem z dnia 11 stycznia 2017 r. referendarz sądowy zobowiązał wnioskodawcę do uprawdopodobnienia okoliczności podniesionych we wniosku poprzez : - wskazanie, czy skarżący dysponuje jakimkolwiek tytułem prawnym do lokalu położonego przy ul. [...] w B., - udokumentowania wydatków przeznaczanych na utrzymanie się, - przedłożenie dokumentu potwierdzającego wysokość zadłużenia komorniczego, - udokumentowanie wysokości dochodów osiąganych z tytułu umowy o pracę. W piśmie procesowym z dnia 21 stycznia 2017 r. wnioskodawca wyjaśnił, że nie posiada żadnego tytułu prawnego do powyższego lokalu mieszkalnego i nie dysponuje rachunkami za noclegi w motelach czy innych miejscach. Nie zbiera także rachunków za zakup żywności, lekarstw i innych środków niezbędnych do życia codziennego. Nie ma stałego miejsca zamieszkania ani żadnego tytułu prawnego do lokalu mieszkalnego, wobec tego nie posiada rachunków za media. Wnioskodawca wyjaśnił, że od stycznia 2017 r. pozostaje bez zatrudnienia i poszukuje pracy. Nadal natomiast posiada zadłużenie komornicze. Wnioskodawca przedłożył wyciąg z rachunku bankowego potwierdzający istnienie zajęcia komorniczego oraz zaświadczenie o dochodach u byłego pracodawcy za okres od 1 do 30 września 2016 r. Następnie, referendarz sądowy postanowieniem z dnia 3 lutego 2017 r. powyższy wniosek oddalił. W uzasadnieniu wyjaśnił, że skorzystanie z prawa pomocy w zakresie całkowitym zostało przewidziane dla osób, które znajdują się w wyjątkowo trudnym położeniu materialnym a z przedstawionych okoliczności wynika, że nawet przy najdalej idących wysiłkach nie są w stanie samodzielnie wygospodarować środków na ten cel. Zdaniem referendarza przesłanka ta nie została spełniona w przypadku wnioskodawcy. Referendarz zaznaczył, że sytuacja majątkowa wnioskodawcy była przedmiotem analizy zarówno referendarza sądowego (vide: postanowienie z dnia 3 listopada 2016 r.) jak i Sądu (postanowienie z dnia 8 grudnia 2016 r.). Wyjaśnił, że w obu tych orzeczeniach nie uwzględniono wniosku strony, wskazując na szereg wątpliwości odnośnie rzeczywistej sytuacji materialnej strony. Rozpoznając aktualny wniosek o przyznanie prawa pomocy, złożony na urzędowym formularzu oraz biorąc pod uwagę wyjaśnienia wnioskodawcy udzielone w związku z wezwaniem z dnia 11 stycznia 2017 r., referendarz uznał, że argumentacja zawarta w tych orzeczeniach zachowuje swoją aktualność w całej rozciągłości. Referendarz wskazał, że wnioskodawca po raz kolejny uchylił się od jednoznacznej odpowiedzi na temat swojego miejsca zamieszkania oraz kosztów z tym związanych. Zwrócił uwagę, że twierdzenia wnioskodawcy o zamieszkaniu w samochodzie oraz w motelach nie zostały w najmniejszym stopniu uprawdopodobnione. Zaznaczył również, że takie twierdzenie pozostaje w sprzeczności z informacją o zameldowaniu w należącym do rodziców strony budynku mieszkalnym, położonym przy ul. [...] w B. Zameldowanie jest bowiem poświadczeniem czyjegoś przebywania w danym miejscu z zamiarem stałego pobytu. Referendarz wskazał dodatkowo na sprzeczność w twierdzeniach wnioskodawcy związaną z brakiem zatrudnienia (dochodu) a zamieszkiwaniem w pojeździe należącym do byłego pracodawcy czy też w motelach. Zdaniem referendarza, powstaje zatem wątpliwość, gdzie wnioskodawca zamieszkuje i na czyim utrzymaniu znajduje się obecnie. Referendarz uznał zatem, że okoliczności dotyczące rzeczywistej sytuacji materialnej i osobistej wnioskodawcy nie zostały wyjaśnione, wobec tego brak jest podstaw do uznania, że zachodzą podstawy do uwzględnienia złożonego wniosku. Tymczasem to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wyczerpującego przedstawienia informacji dotyczących realnej sytuacji materialnej, zawierającej przede wszystkim dokładne dane dotyczące wysokości otrzymywanych dochodów oraz poziomu i struktury wydatków. W ustawowym terminie wnioskodawca wniósł sprzeciw od postanowienia referendarza. W ocenie wnioskodawcy udowodnił on wszystkie podniesione przez siebie we wniosku okoliczności możliwe do udowodnienia. Zwrócił uwagę, że w pismach procesowych wyjaśnił, że nocuje w różnych miejscach, jak motele, samochody byłych pracodawców czy znajomych, gdyż nie posiada własnego lokalu mieszkalnego. Wskazał, że referendarz chce, aby uprawdopodobnił on te okoliczności, lecz nie podano wnioskodawcy, w jaki sposób winien to uczynić. Zdaniem wnioskodawcy referendarzowi "przeszkadza", że wnioskodawca jest zameldowany u rodziców. Tymczasem, zdaniem wnioskodawcy meldunek w tym miejscu jest podstawą do odbioru kierowanej do niego korespondencji m.in. sądowej oraz wynika z obowiązku prawnego. Odnosząc się do wskazanych w postanowieniu referendarza wątpliwości dotyczących źródeł utrzymania wnioskodawcy, wskazał on, że nie jest na niczyim utrzymaniu, lecz "czasem coś ukradnie ze śmietnika, zbiera butelki, złom itp." Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sprzeciw wnioskodawcy okazał się niezasadny. Sąd nie znalazł bowiem podstaw do zmiany zaskarżonego postanowienia referendarza sądowego. Tymczasem, stosownie do treści art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm. – zwana dalej Ppsa), sąd rozpatrując sprzeciw wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Wnioskodawca zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Uprawnienie to, w myśl art. 246 § 1 pkt 1 Ppsa, przyznane zostaje osobie fizycznej, gdy ta wykaże, że nie jest w stanie pokryć jakichkolwiek kosztów postępowania. Ma przy tym rację referendarz sądowy, że skorzystanie z prawa pomocy w tym zakresie zostało przewidziane dla osób, które znajdują się w wyjątkowo trudnym położeniu materialnym, a z przedstawionych okoliczności wynika, że nawet przy najdalej idących wysiłkach nie są w stanie samodzielnie wygospodarować środków na ten cel. Słusznie referendarz sądowy zwrócił też uwagę, że wnioskodawca już po raz drugi występuje o przyznanie mu prawa pomocy w tym samym zakresie. Istotne znaczenie ma zatem fakt, że podstawą do przyznania prawa pomocy przy ponownym rozpoznaniu wniosku w tym przedmiocie musi być zmiana okoliczności, które legły u podstaw poprzedniego rozstrzygnięcia. O czym wnioskodawca został pouczony przez Sąd (vide: strona 6 uzasadnienia postanowienia z dnia 8 grudnia 2016 r.). Ponownie ubiegając się o prawo pomocy wnioskodawca winien mieć zatem świadomość, jakie wątpliwości budziło jego poprzednie oświadczenie oraz jakie okoliczności obowiązany jest należycie wyjaśnić i uprawdopodobnić. Z w/w postanowienia Sądu wynika w sposób klarowny, że przedłożony przez wnioskodawcę do akt na etapie poprzednio rozpoznawanego wniosku wydruk z kontra bankowego (na dzień 17 listopada 2016 r.), wskazywał na zadłużenie w wysokości 6627, 43 zł oraz fragmentaryczną informację, że odbiorcą jakieś kwoty jest pięciokrotnie komornik sądowy. Wydruk ten nie określał jednak, jakie to są kwoty oraz z jakiego tytułu wnioskodawca obowiązany jest je uiszczać. Sąd zwrócił uwagę, że wnioskodawca nie udzielił wyjaśnień w tym przedmiocie. Nadesłany na wezwanie referendarza z dnia 11 stycznia 2017 r. wydruk z konta bankowego z dnia 21 stycznia 2017 r. ponownie nie usuwa powyższych wątpliwości. Zadłużenie na koncie nadal wynosi 6627, 43 zł, wskazane jednak poszczególne kwoty nie stanowią łącznie takiej sumy, nadto nadal wnioskodawca nie wyjaśnił z jakiego tytułu nastąpiło zajęcie komornicze. Choć rzeczywiście, wnioskodawca we wniosku z dnia 21 grudnia 2017 r. nie wskazuje już adresu w B. przy ul. [...] jako adresu zamieszkania, tylko jako adres do korespondencji i wyjaśnia, że nie posiada żadnego lokalu mieszkalnego, nocuje w tanich motelach lub w samochodzie pracodawcy. To okoliczności tych w żaden sposób nie próbuje nawet uprawdopodobnić. Wręcz akcentując, że nie zbiera rachunków za noclegi. Nawet w sytuacji, w której, zgodnie z oświadczeniem wnioskodawcy jego sytuacja faktyczna uległa zmianie, gdyż od stycznia 2017 r. pozostaje bez pracy, nadal podtrzymuje on twierdzenie o noclegach w motelach czy samochodach byłych pracodawców. Ma rację wobec tego referendarz sądowy zwracając uwagę, że wnioskodawca nie pracując nie uzyskuje dochodu. Powstaje zatem wątpliwość, z jakiego źródła pokrywa koszty takiego noclegu. Brak zresztą nadal informacji jakiej wysokości jest to koszt i jak często wnioskodawca korzysta z tej formy noclegu. Wnioskodawca wskazuje bowiem w sprzeciwie, że nocuje również w innych miejscach. Nie było przy tym przeszkód aby wnioskodawca podjął choćby próbę uprawdopodobnienia tej okoliczności, np. pisemnym oświadczeniem byłego pracodawcy. Również fakt bycia bezrobotnym przez skarżącego i czynienie przez niego starań w kierunku zmiany tego stanu faktycznego możliwe jest do udokumentowania. Wnioskodawca może przedłożyć stosowne zaświadczenie z urzędu pracy, a gdyby ewentualnie korzystał z pomocy społecznej także i dokument z tej instytucji. W świetle przywołanych okoliczności Sąd działając na podstawie art. 260 Ppsa orzekł o utrzymaniu zaskarżonego postanowienia w mocy.