II SO/Gl 2/15
PostanowienieWSA w Gliwicach2016-02-02
Skład orzekający: Łukasz Strzępek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wniosek o przyznanie prawa pomocy (zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego z urzędu) może zostać uwzględniony, jeśli strona nie przedstawiła wystarczających dowodów na swoją trudną sytuację materialną?Ratio decidendi
Wniosek o przyznanie prawa pomocy nie może zostać uwzględniony, jeśli strona nie wykaże swojej trudnej sytuacji materialnej poprzez udokumentowanie dochodów i wydatków. Brak takich dowodów uniemożliwia sądowi ocenę, czy strona rzeczywiście nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania.Stan faktyczny
H. S. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy, domagając się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia doradcy podatkowego z urzędu. Wnioskodawca nie przedstawił jednak żadnych konkretnych informacji dotyczących swoich dochodów, wydatków ani majątku. Pomimo wezwania do uzupełnienia wniosku, skarżący nie dostarczył wymaganych dokumentów, co skutkowało oddaleniem wniosku.Rozstrzygnięcie
Oddalono wniosek o przyznanie prawa pomocy.Pełny tekst orzeczenia
Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach - Łukasz Strzępek po rozpoznaniu w dniu 2 lutego 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku H. S. o wymierzenie [...] Wojewódzkiemu Inspektorowi Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w K. grzywny za nieprzekazanie sądowi skargi wraz z odpowiedzią na skargę i aktami administracyjnymi w sprawie klasyfikacji gruntów w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia doradcy podatkowego z urzędu postanawia: oddalić wniosek przyznanie prawa pomocy
Na druku urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy H. S. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie doradcy podatkowego z urzędu. Ponieważ wnioskodawca nie podał jakichkolwiek konkretnych informacji na temat swoich dochodów, stałych, miesięcznych wydatków a także składników majątku, pismem z dnia 12 stycznia 2016 r. referendarz sądowy zobowiązał skarżącego do uprawdopodobnienia okoliczności podniesionych we wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez:
- udokumentowanie wydatków przeznaczanych na utrzymanie się,
- przedłożenie dokumentów obrazujących dochody uzyskiwane przez stronę,
- wskazania powierzchni oraz właściciela lokalu mieszkalnego, w którym wnioskodawca zamieszkuje.
Skarżący udzielił odpowiedzi na to wezwanie, nie mniej jednak nie podał jakichkolwiek konkretnych informacji na temat swojego stanu majątkowego.
Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zważono co następuje:
Przepis art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. – zwana dalej P.p.s.a.) konstytuuje zasadę odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. Wyjątkiem od niej jest możliwość przyznania prawa pomocy, które stosownie do treści art. 245 §1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi może zostać przyznane stronie w zakresie całkowitym lub częściowym.
Przyznanie prawa pomocy w formie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia fachowego pełnomocnika z urzędu może nastąpić wobec osoby fizycznej, która wykaże że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego (art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Nie ulega wątpliwości, że tylko w sytuacji, gdy sąd lub referendarz sądowy jest w pełni przekonany co do trudnej sytuacji materialnej strony, możliwe jest przyznanie prawa pomocy. Kluczowe jest więc przedstawienie informacji, które pozwolą stwierdzić, że rzeczywiście obiektywne okoliczności wykluczają lub też w sposób istotny ograniczają możliwość poniesienia przez stronę kosztów sądowych.
O ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy użyte przez ustawodawcę słowo "wykazać", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Polski model sądownictwa administracyjnego, Oficyna Wydawnicza VERBA s. c., Lublin 2003, s. 120). Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wnioskująca zamierza wywieść skutki prawne leży po stronie wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. Nie budzi zatem wątpliwości, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319).
W realiach niniejszej sprawy istnieje zbyt wiele wątpliwości dotyczących rzeczywistej sytuacji osobistej i materialnej strony aby można było bezkrytycznie uznać, iż zasadnym jest uwzględnienie złożonego wniosku. Skarżący ani nie wskazał (udokumentował) wysokości swoich dochodów ani też nie udzielił informacji na temat ponoszonych wydatków. Wobec tego nie można ocenić relacji pomiędzy tymi dwiema pozycjami i na podstawie uzyskanego wyniku stwierdzić, czy rzeczywiście nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania. W sumie więc nic nie wiadomo na temat stanu majątkowego H. S., co skutecznie uniemożliwia przyznanie mu prawa pomocy.
Z powyższych względów, w oparciu o art. 245 § 1 i § 2 P.p.s.a. w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 tej ustawy, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z § 3 tego przepisu orzeczono jak w sentencji postanowienia.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło