II SO/Gl 2/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Łucja Franiczek po rozpoznaniu w dniu 7 listopada 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku H. S. o wymierzenie [...] Wojewódzkiemu Inspektorowi Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w K. grzywny za nieprzekazanie sądowi skargi wraz z odpowiedzią na skargę i aktami administracyjnymi w sprawie klasyfikacji gruntów na skutek wniosku H. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia doradcy podatkowego p o s t a n a w i a oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 3 października 2016 r. Starszy Referendarz Sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach po rozpoznaniu wniosku H. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia doradcy podatkowego z urzędu, oddalił wniosek o przyznanie prawa pomocy. W motywach rozstrzygnięcia wskazano, że złożony wniosek jest już trzecim z kolei wnioskiem o przyznanie prawa pomocy złożonym w zakresie niniejszej sprawy przez stronę. Dwa poprzednie wnioski zostały oddalone, zaś powodem każdego z tych negatywnych rozstrzygnięć był brak złożenia przez wyżej wymienionego oświadczeń o wysokości dochodów oraz o ponoszonych kosztach utrzymania. Wnioskującemu wiele razy wyjaśniano - w trzech postanowieniach, wydanych w niniejszej sprawie odpowiednio 20 maja 2015 r., 2 lutego 2016 r. oraz 7 marca 2016 r. - że to na osobie ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy spoczywa obowiązek wykazania, iż zachodzą w jej przypadku przesłanki uzasadniające zastosowanie tego dobrodziejstwa procesowego. Składając kolejny wniosek H. S. miał zatem świadomość, że inicjatywa dowodowa w niniejszym zakresie obciąża nie Sąd lecz jego, a w rezultacie, że powinien dołożyć stosownych starań zmierzających do dokładnego, jasnego i pełnego zobrazowania swojej sytuacji materialnej i podjąć w tym zakresie współpracę z Sądem. Podkreślono także, że strona, w niniejszym, trzecim już wniosku, raz jeszcze nie wykazuje wysokości dochodu uzyskiwanego z tytułu renty ani nie podaje kwot ponoszonych kosztów utrzymania i nie czyni tego nadal - również w odpowiedzi na wspomniane wezwanie z dnia 8 września 2016 r. W ocenie referendarza sądowego skoro wnioskodawca w dalszym ciągu konsekwentnie uchyla się od rzetelnego wyjaśnienia swojej sytuacji materialnej, to jego kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy również nie mógł zostać uwzględniony. W ustawowym terminie H. S. wniósł pismo z dnia 7 października 2016 r. w którym wskazał, że wnosi sprzeciw od postanowienia z dnia 3 października 2016 r. Złożony sprzeciw nie został w żaden sposób uzasadniony. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje: Ze względu na datę wszczęcia postępowania sądowego, zastosowanie znajdował przepis art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj.: Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), dalej zwanej "p.p.s.a." w brzmieniu obowiązującym przed dniem 15 sierpnia 2015 r., a to ze względu na normę intertemporalną zawartą w art. 2 ustawy z 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658). I tak w myśl art. 260 zd. 1 p.p.s.a. w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 245 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy może nastąpić bądź w zakresie całkowitym, bądź częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przysługuje ono osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Jak wynika z treści powołanych przepisów, kryterium przesądzającym o przyznaniu lub odmowie przyznania prawa pomocy jest stan majątkowy wnioskodawcy. Ustawa w sposób precyzyjny określa warunki przyznania prawa pomocy, zaś kryteria te każdorazowo są odnoszone do sytuacji finansowej ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy. Dopiero analiza podanych we wniosku okoliczności dokonywana w związku z przepisami ustawy daje odpowiedź, czy w odniesieniu do konkretnej sytuacji zachodzą przesłanki przemawiające za uwzględnieniem wniosku. Instytucja prawa pomocy stanowi odstępstwo od ogólnej zasady odpłatności postępowania wyrażonej w art. 199 ww. ustawy. Prawo pomocy może być więc przyznane na wniosek osób bardzo ubogich znajdujących się ze względu na różne zdarzenia życiowe w sytuacji, która nie pozwala im na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, lub gdy ich poniesienie byłoby związane z poniesieniem uszczerbku koniecznego dla wnioskującego i jego rodziny, tj. uniemożliwiłoby zaspokojenie najbardziej podstawowych potrzeb życiowych. Przy tym należy podkreślić, że ciężar dowodu spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy, określonych w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. ciąży na stronie ubiegającej się o uzyskanie takiego prawa. W rozpoznawanej sprawie zachodzą niejasności co do sytuacji majątkowej wnioskodawcy. H. S. swoją sytuację finansową przedstawił w sposób niekompletny i budzący wątpliwości, a tym samym niezasługujący na przyznanie prawa pomocy. W niniejszej sprawie materiał dowodowy nie jest wystarczający dla dokonania pełnej oceny zdolności finansowych wnioskodawcy. Zauważyć w szczególności należy, że z uwagi na niekompletny materiał dowodowy, referendarz sądowy wzywał już skarżącego do przedstawienia wyjaśnień mających na celu przedstawienie pełnego obrazu jego sytuacji materialnej. H. S. natomiast w żaden sposób nie ustosunkowywał się do powyższego żądania, również rozpoznawany w niniejszym postanowieniu sprzeciw nie został przez wnioskodawcę w żaden sposób uzasadniony. Mając powyższe na względzie orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 245 § 2 oraz art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w związku z art. 260 tej ustawy.