II SO/Gl 9/08

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Andrzej Majzner po rozpoznaniu w dniu 19 sierpnia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku G. G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy; W treści skargi z dnia [...] r. na bezczynność [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. (skarga ta została wniesiona bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach a następnie mocą zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II z dnia 7 lipca 2008 r. przekazana wskazanemu wyżej organowi) G. G. wniósł o zwolnienie z kosztów postępowania wywodząc, iż nie jest w stanie ich uiścić bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania swej rodziny. Z uwagi na fakt, iż powyższe żądanie nie zostało wyrażone w wymaganej przepisami formie, pismem z dnia 8 lipca 2008 r. stronę wezwano do nadesłania wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu, według ustalonego wzoru. G.G. złożył rzeczony formularz w dniu [...] r. W uzasadnieniu nawiązał do merytorycznych aspektów dotyczących przedmiotu zaskarżenia. Równocześnie podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z małżonką i [...] dzieci (w tym [...] małoletnie) oraz uiszcza na utrzymanie tych osób alimenty w łącznej kwocie [...] zł. Nadto zadeklarował, że nie posiada żadnych zasobów pieniężnych, przedmiotów wartościowych ani nieruchomości oraz wskazał, że jego miesięczny dochód brutto wynosi [...] zł i jest przezeń uzyskiwany z tytułu wynagrodzenia za pracę. Ponieważ oświadczenia zawarte we wniosku uznano za niewystarczające, zarządzeniem z dnia 28 lipca 2008 r. stronę wezwano do uprawdopodobnienia danych, na które się powołała. W odpowiedzi G. G. przedłożył między innymi kopię wyroku Sądu Apelacyjnego w K. z dnia [...] r., na mocy którego pomiędzy nim a jego małżonką orzeczono separację i zobowiązano go do łożenia alimentów na córkę, w kwocie [...]zł, na syna w wysokości [...] zł oraz na żonę w kwocie [...]zł miesięcznie. Nadesłał także swą deklarację podatkową za rok [...] (wykazującą dochód w kwocie [...] zł), zaświadczenie o wynagrodzeniu za okres ostatnich [...] miesięcy oraz dokumenty potwierdzające wysokość ponoszonych opłat za zużycie energii elektrycznej i wody. W toku rozpoznania wniosku zważono, co następuje. Stosownie do art. 243 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a., stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Zgodnie zaś z art. 245 §1 przywołanej regulacji, prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie całkowitym lub częściowym. Na wstępie godzi się podnieść, że jakkolwiek G. G. w złożonym formularzu "PPF" nie podał zakresu swego żądania (nie zawarł żadnych oznaczeń w rubryce nr 4), to jednak w ocenie rozpoznającego wniosek nie budzi wątpliwości, że jego intencją było ubieganie się o zwolnienie od kosztów sądowych. W treści skargi z dnia [...] r. wnioskodawca wywiódł bowiem, że "wnosi o zwolnienie od kosztów postępowania skargowego" a równocześnie w żaden sposób nie nawiązywał do kwestii ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika z urzędu. W tym stanie rzeczy należy przywołać zasadę sformułowaną w art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. Stosownie do jej brzmienia, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (czyli, zgodnie z art. 245 §3 tej ustawy mogącym obejmować między innymi zwolnienie od kosztów sądowych, na które składają się opłaty i wydatki) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. O ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza zatem przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Polski model sądownictwa administracyjnego, Oficyna Wydawnicza VERBA s. c., Lublin 2003, s. 120). Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wnioskująca zamierza wywieść skutki prawne leży po stronie wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. Rozstrzygnięcie wniosku zależy więc od tego, co zostało udowodnione przez stronę (por. J.P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze Lexis Nexis, Warszawa 2004, s.319). W tym kontekście uznano, że okoliczności sprawy nie uzasadniają uwzględnienia zgłoszonego żądania. Należy bowiem zaznaczyć, że zgodnie z wyraźnym oświadczeniem wnioskodawcy jedynym źródłem jego dochodu jest wynagrodzenie za pracę. Z kolei przedłożone przezeń zaświadczenie pracodawcy potwierdza, że wysokość tej płacy netto wynosi [...] zł miesięcznie. Równocześnie z nadesłanego wyroku Sądu Apelacyjnego w K. z dnia [...] r. wynika, że wyżej wymieniony jest obowiązany do łożenia alimentów na utrzymanie żony i dzieci w kwocie ogółem [...] zł. Wnioskodawca nie podnosił przy tym, aby miał kłopoty z terminowym regulowaniem swych zobowiązań pieniężnych czy też, by zalegał z jakimikolwiek płatnościami. Co więcej, w treści złożonego wniosku oświadczył wprost, iż wspomniane alimenty płaci. W konsekwencji, kwota wydatków ponoszonych przez wnioskującego nie znajduje pokrycia w deklarowanym przezeń dochodzie. Już bowiem sama wysokość uiszczanych alimentów przekracza wartość tego dochodu, gdy tymczasem skarżący jest nadto obciążony kosztami własnego utrzymania (opłata za zużycie energii elektrycznej: [...] zł za dwa miesiące, co daje [...] zł miesięcznie, opłata za zużycie wody: [...] zł miesięcznie, do czego dochodzić muszą wszak niezbędne wydatki na wyżywienie, zakup środków czystości, odzieży itp.). Skoro zatem wyżej wymieniony podał, iż nie dysponuje jakimikolwiek rezerwami finansowymi czy oszczędnościami, z których mógłby czerpać dodatkowe środki pieniężne na pokrycie tych kosztów, to przedstawiony wyżej stan rzeczy może budzić podejrzenie, że pozyskuje omawiane środki także ze źródeł, których nie ujawnił we wniosku. Zważywszy powyższe uznano, iż nie sposób uznać, aby wnioskodawca wykazał w sposób dostatecznie przekonujący, że nie jest w stanie uiścić kosztów związanych z niniejszym postępowaniem, bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania. Wątpliwości, jakie istnieją w zakresie ustaleń co do jego rzeczywistej sytuacji materialnej (zwłaszcza faktycznych dochodów) są na tyle poważne, że nie pozwalają na pozytywne załatwienie złożonego przezeń wniosku o przyznanie prawa pomocy. Omawiana instytucja prawna stanowi bowiem wyjątek od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości obowiązującej w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym (przedmiotowa zasada znalazła wyraz w art. 199 p.p.s.a.). Jej zastosowanie powinno zatem sprowadzać się wyłącznie do przypadków, w których strona wykaże, iż zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest dla niej rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por.: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, publ. ONSA i WSA z 2005 r., z.1, poz. 8). Tymczasem w niniejszej sprawie wymóg ten nie został zachowany albowiem wnioskodawca nie przedstawił swej sytuacji dochodowej w sposób dostatecznie wiarygodny. Mając na uwadze wszystkie przedstawione wyżej okoliczności, postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 p.p.s.a., w związku z art. 258 §3 oraz z art. 246 §1 pkt 2 tej ustawy.