II SO/Gl 9/16

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Andrzej Majzner po rozpoznaniu w dniu 10 października 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. C.-B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata (odnoszącego się do skargi na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r., nr [...], w przedmiocie wykonania określonych robót budowlanych) postanawia: 1. oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy; W dniu 5 września 2016 r. do Sądu wpłynęło pismo procesowe datowane na 1 września 2016 r., w którym M. C.-B. zażądała zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika w sprawie ze skargi na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r., nr [...], w przedmiocie wykonania określonych robót budowlanych. Następnie, to jest w dniu 3 października 2016 r. strona nadała do Sądu urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym potwierdziła zakres swojego żądania. W uzasadnieniu wnioskująca podniosła merytoryczne zarzuty odnoszące się do kwestionowanej przez nią decyzji administracyjnej oraz podkreśliła, iż niniejsza sprawa ma charakter precedensowy. Równocześnie oświadczyła, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z małżonkiem i są oni współwłaścicielami lokalu mieszkalnego o powierzchni 47 m2. Nie posiadają natomiast żadnych innych nieruchomości, zasobów pieniężnych ani przedmiotów o wartości przekraczającej 5.000 zł. Strona dodała, że na dochód jej gospodarstwa domowego składają się wynagrodzenia za pracę pobierane przez nią, w kwocie netto 2.200 zł oraz przez jej męża, w kwocie netto 1.800 zł. Równocześnie wywiodła, iż miesięczna wysokość obciążających ich kosztów utrzymania to 500 zł, na co składa się czynsz, w kwocie 300 zł oraz opłaty stałe, w rozmiarze 200 zł. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje. Stosownie do art. 243 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718) - zwanej dalej p.p.s.a., stronie na jej wniosek może zostać przyznane prawo pomocy. Zgodnie zaś z art. 245 §1 przywołanej regulacji, prawo pomocy może być udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Odnosząc się do wniosku strony należy podnieść, iż w myśl zasady wynikającej z art. 246 §1 pkt 1 p.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym (czyli, po myśli art. 245 §2 cytowanej ustawy, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z kolei warunkiem przyznania osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (zgodnie z art. 245 §3 p.p.s.a. obejmującym tylko zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującym tylko ustanowienie jednego z wymienionych w tym przepisie profesjonalnych pełnomocników) jest wykazanie przez nią niemożności poniesienia pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a.). W tym kontekście uznano, że okoliczności sprawy nie uzasadniają uwzględnienia zgłoszonego żądania. W pierwszej kolejności trzeba wyjaśnić, iż brzmienie przywołanego wyżej przepisu nie pozostawia wątpliwości, że o przyznaniu prawa pomocy decyduje zasadniczo wyłącznie ocena sytuacji materialnej wnioskodawcy i dlatego merytoryczne kwestie związane z zaskarżoną decyzją, w tym precedensowy - zdaniem strony - charakter sprawy, do której niniejszy wniosek się odnosi, nie mają wpływu na rozstrzygnięcie w tym zakresie. Równocześnie należy podkreślić, iż prawo pomocy stanowi wyjątek od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości obowiązującej w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym (rzeczona zasada znalazła wyraz w art. 199 p.p.s.a.) i dlatego zastosowanie tej instytucji prawnej może mieć miejsce wyłącznie w przypadku osób ubogich, czyli takich, dla których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (utrwalone stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone między innymi w postanowieniach: z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, publ. ONSA i WSA z 2005 r., z. 1, poz. 8, z dnia 3 września 2008 r., sygn. akt II GZ 201/08, z dnia 9 lipca 2009 r., sygn. akt I OZ 713/09 oraz z dnia 27 sierpnia 2009 r., sygn. akt I OZ 801/09 - orzeczenia dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - zwanej dalej CBOSA). Prawo pomocy może zatem zostać przyznane tylko takiej osobie, która pomimo dokonania oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia jedynie koniecznych kosztów związanych z podstawowymi potrzebami życiowymi nie jest w stanie zgromadzić środków wystarczających na pokrycie przewidywalnych obciążeń finansowych związanych z postępowaniem (por: postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 września 1984 r., sygn. akt: II CZ 104/84, publ.: LEX nr 8623 oraz postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 4 lutego 2009 r., sygn. akt I OZ 52/09 i z dnia 21 lutego 2008 r., sygn. akt II OZ 113/08 - orzeczenia dostępne w CBOSA). Tymczasem, zdaniem rozpoznającego wniosek, strona do osób takich nie należy. Jak wynika z oświadczeń podniesionych w tym wniosku, zarówno ona sama jak i jej małżonek osiągają dochody z tytułu wynagrodzeń za pracę, w sumarycznej kwocie 4.000 zł netto, którą trudno uznać za niską w odniesieniu do dwuosobowego gospodarstwa domowego. Równocześnie wnioskodawczyni nie podnosiła, aby zachodziły w jej przypadku okoliczności mogące świadczyć o trudnej sytuacji życiowej, takie jak np. ciężka choroba, niepełnosprawność w stopniu znacznym, poniesienie znacznych strat w wyniku zdarzeń losowych itp. Oświadczyła natomiast, że obciążają ją miesięczne koszty związane z zamieszkiwanym lokalem, w tym opłaty stałe, w kwocie ogółem 500 zł. Oznacza to, że po uiszczeniu wspomnianych kosztów, do dyspozycji wyżej wymienionej pozostaje miesięcznie około 3.500 zł. Nawet zatem uwzględniwszy, iż kwotę tą należy jeszcze pomniejszyć o konieczne wydatki jakie wiążą się zazwyczaj z wyżywieniem i zakupem niezbędnych środków czystości oraz odzieży dla dwuosobowej rodziny, stwierdzić przyjdzie, że strona jest w stanie wygenerować środki na pokrycie kosztów sądowych w sprawie, której niniejszy wniosek dotyczy, w tym wpisu od tej skargi wynoszącego 500 zł, a także na opłacenie profesjonalnego pełnomocnika (o ile jego udział w rzeczonej sprawie uważa za niezbędny), bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i męża. Przez uszczerbek, o którym mowa w art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. należy bowiem rozumieć dopiero takie zachwianie sytuacji materialnej i bytowej, które skutkowałoby brakiem możliwości zapewnienia sobie i najbliższym minimum warunków socjalnych (por.: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 marca 2005 r.; sygn. akt: II FZ 137/05 - orzeczenie dostępne w CBOSA). Tymczasem uwzględniwszy relację pomiędzy dochodem rodziny wnioskującej i rozmiarem koniecznych wydatków przeznaczanych na utrzymanie tego gospodarstwa domowego - która to relacja umożliwia dokonanie stosownych oszczędności - nie sposób uznać, aby mogła ona ponieść tak dotkliwą szkodę w wyniku uiszczenia pełnych kosztów postępowania w sprawie, do której niniejszy wniosek się odnosi. Mając na uwadze wszystkie przedstawione wyżej okoliczności, postanowiono jak w sentencji działając na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 p.p.s.a. w związku z art. 246 §1 tej ustawy.